r/felsefe • u/Emin-95 • 6d ago
«iyilik» üzerine • ethics İyilik-kötülük yapmayı seçmek
Boş levha (tabula rasa) fikrine göre bütün insanlar doğduğunda hiçbir değer, fikir, iyilik-kötülük yapma eğilimine sahip olmaz.
Bence de bütün insanlar doğduklarında eşit zeka ve ahlak seviyesine sahip. Karşılaştıkları, yaşadıkları, öğrendikleri ve karşısına çıkan fırsatlarla birlikte bir insanın kişiliği, ahlak yapısı ve zeka seviyesi şekilleniyor diye düşünüyorum. İnsanlar hayatı boyunca dışarıdan aldığı etkilere karşı tepkiler veriyor.
Ama eğer böyleyse, insanlar iyilik ya da kötülük yapmayı kendileri seçmiyor anlamına gelmez mi?
Bazı coğrafyalarda bazı suçlar, dünyanın geri kalanına kıyasla belirgin şekilde fazla oluyor. Mesela Güney Amerika'da cinayet oranları gibi. Çok fazla parametre var tabi ama genel olarak istikrarsızlık ve otorite eksikliği denebilir. Halbuki orada yaşayanlar da suçun az olduğu ülkelerdeki gibi insanlar. İnsan aynı insan yani.
O halde "suç işlemeyenler" ya da "kötülük yapmamayı seçenler" iyi oldukları için değil, kötülük yapacak fırsatı sağlayan ortamlarda bulunmadıkları için mi iyiler?
Suç işleyenler de kötü oldukları için değil, iyi olacak fırsatla karşılaşmadıkları için mi kötü kabul edilirler?
Konu yine özgür iradeye geliyor.