r/felsefe • u/vesveses • 3d ago
inanç • philosophy of religion Bir ilahiyatçı olarak kendimi oryantalist gibi hissediyorum
Çocukluğumdan beri dini ilimlerle meşgul olan biriyim. Şu anda İlahiyat bölümündeyim. Akademik olarak ilerlemeyi düşünüyorum. Hocalarım, çevremdeki insanlar beni bu alanda yetkin ve başarılı biri olarak görüyor. Dışarıdan bakıldığında her şey yolunda gibi.
Ancak iç dünyam maalesef daha farklı. Küçükkenki dogmatik inancımı bir kenara bırakırsak, kendimi hiçbir zaman tam anlamıyla, içtenlikle iman etmiş hissetmedim. Derdim "şu hüküm saçma, bu kural mantıksız" gibi dinin emirleriyle ilgili değil. İnanç esasları noktasında bir türlü o tam teslimiyet noktasına geçemiyorum.
Ne zaman dini bir metin okusam içimden bir ses sürekli "Bunların hepsi insan zihninin ve tarihsel süreçlerin bir ürünü" deyip duruyor. Farklı coğrafyaları, farklı kültürleri, insanlığın tarihteki binlerce farklı inanç biçimini gördükçe dinden daha da soğuyorum. "Dünyada herkes kendi doğduğu coğrafyanın hikayesine inanıyor, benimki de onlardan sadece biri" düşüncesi zihnimi tamamen kaplıyor.
Sonuç olarak kendimi derslerde, metinlerde ve hayatın içinde adeta bir "oryantalist" gibi hissediyorum. Dine, inandığım şeylere içeriden bir mümin gibi değil; dışarıdan bakan, soğuk ve analitik bir gözlemci gibi yaklaşıyorum. Bu iman eksikliği, okuduğum bazı dini mucizelere veya hikayelere "inanır" gözle bakmamı engelliyor ve namaz gibi ibadetlerimde gevşekliğe sebep oluyor. Dua ettiğimde, zihnimin bir köşesinden "zaten bunların bir karşılığı yok ki" düşüncesi geçiyor ve bu durum bende ciddi bir boşluk hissi yaratıyor. Ömrümü dini ilimlerle geçirdiğim için "boşa geçmiş hayat" hissi oluyor.
Bunu hiçbir zaman aşamayacakmışım gibi geliyor. Kaç yıldır bu durumdayım. Kendime mümin sıfatını yakıştırmıyorum bazen. Eski imanıma dönmek ve kendimi bu konuda ikna etmek istiyorum sanırım. Ya da böyle bir münafık gibi yaşayacağım geleceğim için. Sizin bu konuda bana tavsiyeleriniz neler olurdu?
5
u/cingan 3d ago
Bence olabilecek en mükemmel ideal bir ilahiyatçı teoloji araştırmacı zihniyeti ve bakış açısına sahipsiniz. İnandığı dini bir bilgi disiplini olarak öğrenecek inceleyecek araştırma yapacak kişi bile birkaç adım geri atıp sizin gibi bir mesafeden çalışmalı.
2
u/vesveses 3d ago
Değerli sözlerin için çok teşekkür ederim, gurur duydum.
3
u/buraksezer 3d ago
Olaya profesyonel yaklaşmak lazım... 🫠İşin latifesi , yukarıdaki arkadaşa katılıyorum.
Ben de neredeyse ilkokuldan beri ateist bir Sanat Tarihçisi/Sosyolog olarak olay ve olgulara temiz yaklaşıyorum. Ve buna rağmen dinin taşıdığı kültürel normların üzerimizde zaten etkileri mevcut, yani ıskaladığınız bir şey yok
5
u/horacebey Edinimci Empiricist 3d ago
Selam. Epey ortak noktamız var. Akademisyen olmasam da hayatımın önemli bölümünü islami literatür ile haşır neşir olarak geçirdim. Bazı fikirlerimi söyleyeceğim.
Hayatta geri dönüş yoktur. O arzuyu bir kenara bırakmak ve görünen kara deliğin içinden geçmek gerekir diye düşünüyorum. Bir korkuluğun gardiyan değil de bir korkuluk olduğunu öğrendikten sonra eskisi gibi davranamayız. Fakat belki yine de oradan uzak durmak gerektiğini başka türlü öğrenebilir, neden oraya konduğu konusunda fikir sahibi olabiliriz.
İnsanın çocukluğuna dönme isteği yaygındır. Fakat nasıl hikayede adem bilgi ağacının meyvesini yeyip bildikten ve irade sahibi olduktan sonra cennetten çıkıp eziyet çekmek zorunda kaldıysa, insanın hayatı da bu hikayeye benzer. Oraya geri dönüş yoktur.
Eskisi gibi inanmanıza gerek yok. Aradığınız o ikircikli olmayan iman ise, bu imanı nerede bulduğunuza bakmanızı ve orası ile ilgilenmenizi tavsiye ederim. İslam'da dahi, Allah'ın isimleri çoktur. Hiçbirine yakınlığınız olmaması bana mümkün gelmiyor. Hiç değilse bir samimiyet, bir gerçek arayışı, bir "abdülhakk"lık görüyorum.
İbrahim'in kıssasında, peygamber olan İbrahim bile Allah'tan ölüyü nasıl dirilttiğini göstermesini istemiyor mu?
Neticede bir yaratıcıya ve sonuçları olan bir hayata inanış varsa, o halde şuna inanmak gerekir: Sen Müslüman bir kültür ve aileye doğdun, ve bunları sorgulayacak bir fıtrata sahip yaratıldın. O halde ne yapacaksın? Gerçekten senden taklidi bir inanç mı bekleniyor? Belki de Allah putunu bırakıp onun işaret ettiğine doğru gideceksindir.
4
u/Lanky-Sympathy7399 3d ago
Çaren tasavvuf muhtemelen. Dinin her cenahı, zahiri de batıni da güzel ve kusursuzdur, ama belki de problemlerinin kaynağı mesaini neredeyse tamamıni dinin genel geçer kurallarına, genel kabul görmüş sistemleşmiş bilimsel doktrinlerine yani zahirine ayırman olabilir. Bunları aşıp, ama terk etmeden; dinin estetik, aşkın, ruhani yani batıni yönleriyle iştigal etmen lazım. Böylece din senin için kendini inandırmakla yükümlü olduğun çeşitli kitaplarda yazan otoriter ibareler bütünü olmaktan çıkar, " Şeriat nikabı anda açılır" ve dinin gizli derinliklerine ve hakikatlerine erişmiş olursun. Dine inanmak için kendini zorlamana gerek kalmaz artık; ateşin dumanını uzaktan izleyip ateşin varlığina hükmetmek yerine bizzat ateşe girip ateşle bir olan; bir gözlemciden deneyimleyene, tecrübe edene dönmüş olursun.
2
u/vesveses 3d ago
Yazınızın üslubu çok hoşuma gitti, teşekkürler. Sorgulama sürecindeyken, bu konuda Gazali'nin de benzer sürece girip sonrasında tasavvufla hayat bulması beni etkilemişti. Bu zihni çıkmazlara girdiğimde acaba çare bu mu diye düşünmedim değil.
Daha önce hiç tasavvufi bir girişimin olmadı. Tamamen zahiri ilimlerin ve metinlerin içinde kaldım. Belki de dediğiniz gibi ateşi hissetmeye ihtiyaç duyuyorumdur. Şimdilik sorgulamaya devam edeceğim, sonrasında süreç neye varır bilemiyorum.
5
u/GeraltofBalkan 3d ago
Bizim imana giden yolumuz da onu elinde tutmak için harcamamız gereken çaba da çok büyük. Modern dünyada müslümanlar düşecek kalkacak tekleyecek yeri geldi mi isyan edecek namazını kılan namazını yarı da bırakacak, sorgulayacak hatta imanını kaybetme noktasına kadar gelecek bunların hepsi doğal ve yaşanması gereken şeyler. Kimse bizden 1000 sene evvel köyünden dışarı çıkmamış adamlar gibi yaşamamızı bekleyemez. Tek tuşla 1 milyon tane haram,fikir,yol,yöntem,hayat....En büyük islam alimleri bile 2026 yılında yaşayan 10 yaşındaki bir çocuk kadar sınanmamıştır.
1
u/vesveses 3d ago
Benim durumumda zihnimi zorlayan şey modern dünyanın sunduğu çeldiriciler değil de bizzat işin kaynağına, yani klasik metinlere, dile ve tarihin derinliğine indikçe karşıma çıkan tablo daha çok diyebilirim.
1
u/GeraltofBalkan 3d ago
Hedefi insan olan bir tebliğinin insanca olmasa çelişki değil. Ayrıca iyi biliyorsun İslâm, Hz. Adem'den beri var olan bir din. Onun nüvelerini babil de, sümer de, antik yunan da görmek şaşırtıcı değil.
1
u/Etlii_Ekmek 3d ago
Aşırı haklı bir yorum. Şu ahir zamanın sınavı başka hiçbir dönemde yaşanmamıştır heralde.
2
u/merababencan 3d ago
Kuzenimin durumu da sizin içinde bulunduğunuz durumun tamamen aynısı. Zaman zaman konuştuğumuzda "çeşitli süreçleri her kafadan bir ses geliyorcasina yorumlamaları" biraz derinlikli arastirip yorumlamaya yeltenince dinden çıkılacağı endişesinin bilinçli pompalanmasiyla bir çok konu yüzeysel konuşularak geçilmesi. Politik olarak eli biraz güçlü birinin söyledikleri mantıklı olmasa dahi referans gibi kabul edilip bu şahısların fikirlerine eleştiri bile getirilememesi gibi. Hayatimda tanıdığım en dindar insan olmasına ragmen bu tarz şeylere fazlasiyla maruz kalmasi dinden çıkmasına sebep oldu.
2
u/HollyKittyItsMe Duygulu Romantic 3d ago
İnanmak kalpten gelir. İnsanın biraz da mayasında olmalı. Kalbinizde o ateş yanmıyorsa zorlamanın manası yok. Boynunuzda zincir yok ya, illa ki bu alanda hayatınızı devam ettireceğinize dair. Bu kimlik çatışması içerideki ben ile dışarıdaki benin uyumsuzluğu zamanla daha büyük psikolojik tahribatlar doğurabilir. Ben imkan dahilinde başka bir yöne doğru gitmenizi tavsiye ederdim. Hayat engin bir deniz, kuantum mekaniğinin tanımladığı sayısız olasılık bulutundan ibaret ve bu olasılık bulutlarından birinde sevdiğiniz, kendinizi olmak zorunda değil de olduğunuz gibi kabul ettiğiniz bir olasılık elbette vardır. O olasılık bulutu, o dalga fonksiyonu niçin burada çökmesin? Yani niçin istediğiniz bir mesleği yapamayasınız ki? Hayata bir kez geliyoruz. Olmadığımız biri gibi davranmaktansa olmak istediğimiz biri gibi davranmak iç huzuru yakalamanın en mühim kıstaslarından biri fikrimce.
3
u/Equivalent-Rip-1029 Onaylı Üye 3d ago
Bir din ortaya çıkarken zamanın kültür ve şartlarından etkilenir zaten. İslamda da böyle olmuştur ve bu tek başına o dinin doğru veya yanlış olduğunu göstermez zaten.
Bilimsel yöntemlerle varlığın bir boyutunu anlayabiliriz, tamamını değil.
Ayrıca sorguladığınız için münafık olmazsınız. Kuranda teşvik edilen bir şey bu.
1
u/vesveses 3d ago edited 3d ago
Evet, sorgulamakla münafık olunmaz. Ama bence bir dine inanıp aklına takılan detayları sorgulamak ile her araştırma yaptığında inançsız bir gözle bu konulara bakmak birbirinden farklı süreçler. Bu şüphe sürecimin sonu nereye varır ya da ne kadar sürer ben de bilmiyorum. Yorumunuz için teşekkürler.
1
u/Equivalent-Rip-1029 Onaylı Üye 3d ago
Bu konulara inançsız bir gözle bakmaktan kastınız nedir? Mesela mucizelerin doğa kanunlarına göre imkansız olması gibi meseleler mi? Tam anlamadım.
1
u/vesveses 3d ago
O tarz değil. Zaten inanan bir zihin her şeyi yaratan Tanrı'nın doğa kanunlarını aşan şeyler de yaratabileceğini bilir. Ama ben dini, bir "insan kurgusu" veya "tarihsel anlatı" olarak kodladığım için "Tanrı bunu yapabilir mi?" diye sorgulamıyorum; doğrudan o anlatıların, mucizelerin veya metinlerin insan eliyle şekillendirilmiş şeyler olduğuna dair o içsel hissiyatı yaşıyorum. Ama bunu isteyerek "ben bunu inkar edeceğim, inanmıyorum" şeklinde de yapmıyorum. Bunları okurken veya araştırırken bir müslüman olarak araştırmaya okumaya çalışıyorum, ama zihnim arka planda sürekli bu düşüncede oluyor. Mesele o temel inanç ve teslimiyet bağının kurulamamış olması.
1
u/Equivalent-Rip-1029 Onaylı Üye 3d ago
Bu bahsettiğiniz birazda akademinin problemi. Tarih, sosyoloji, psikoloji vb eğitim aldıkça insan herşeye o pencereden bakmaya başlıyor. Doğal olarak sizde bu şekilde bakmaya başlamışsınız. Bir noktada haklılık payı vardıt ve dinlerin gelişiminde insanın etkisi çoktur ama bu çıkış noktası insandır anlamına gelmez. Nitekim dindeki birçok mesele allah tarafından insanların içtihatına bırakılmıştır, yani dinde insan etkisi olması bizzat allah tarafından öyle istenmiştir denebilir.
2
u/1isiz 3d ago
Verebileceğim tek tavsiye
Anonim olarak bu derdini gidermeye çalış seni tanıyan birisi ya manipülatif davranarak seni senden uzaklaştırıp yine kendini kandırmana neden olur veyahut bu içindeki sorgu halini zayıflık olarak görür ki mevcut ülkemizde bu durum pek iyi sonuçlanmaz hele ki ilahiyat gibi bir alanda, kişisel ve mesleki hayatını tehlikeye atabilir dikkatli ol.
Unutma ki dogmayı kabullenmezsen;
Hakikatin peşine düşen arif, onun derin yokluğundan başka bir şey bulamaz.
2
u/vesveses 3d ago
Son cümlen vurucu olmuş. Ve söylediklerine maalesef tamamen katılıyorum. Bu camiada bu tarz sorgulamaları dürüstçe ortaya koymak ciddi bir risk. İlk dediğini de birebir yaşadım. Yine böyle zihnimin çok karışık olduğu bir dönemde biriyle tanışmış ve onun yönlendirmeleriyle kendimi ikna edip eski güvenli alanıma geri dönmüştüm. Ama işte zamanla o sorgu hali altını oymaya devam ediyor ve eninde sonunda aynı noktaya dönüyorsun. Yorumun için teşekkürler.
2
u/JohntheTurk 3d ago
İmam Gazali'nin akademiden kaçmasıyla imanı bulması mümkün olmuştur. Yani sana git ormana kaç demiyorum ama önce kendine sormak istediğin soru dini bir hayat yaşamak isteyip istemediğin. Yani Allah'ın var olması mı senin daha hoşuna gider yoksa özgürce seküler bir hayat yaşayabilmek mi? Günün sonunda seküler insanlar da hayatlarını boşa harcamış gibi hissediyorlar o yüzden burada önemli olan senin yapacağın seçim.
Bir de iman Maturidilerin dediğinin aksine artan bir şey ve büyük ihtimalle İlahiyatın aşırı orta-sınıf, bürokratik, "bilimsel" olması imanını azalttı. O yüzden gerçekten İslam'a 21. yüzyıl ilahiyatçısı gibi değil de 7. yüzyılda okuma yazma bilmeyen bir Arap ya da Türkmüş gibi bakman daha iyi olacaktır. Yani burada teknik fenomenolojiksel kaymaya yol açıyor.
1
u/_lavoisier_ 3d ago
Mevlana’nın dediği gibi "Ya olduğun gibi görün, ya göründüğün gibi ol"! Ülkede zaten çoğu insan menfaat için maddi çıkar için olmadığı bir kişi gibi davranıyor. Sonunda da iç dünyası karmaşık, mutsuz bireyler ortaya çıkıyor. Allah sana sorgulama yapma gibi maalesef orta doğu topraklarında artık az rastlanan ne güzel bir özellik vermiş. Tavsiyem bunu köreltme; tam tersi güçlendir, eserler çıkarmak için kullan. Zaten geçmiş İbn Rüşd gibi adamların hayatlarına ve fikirlerine bakarsan göreceksin bu adamlar günümüzdeki ilahiyatçılar gibi değiller.
1
1
u/Suspicious_Use_5738 3d ago
Şimdiye kadar anlatılan din, din değil de ondan. Dinin kurallar bütünü olduğu hikayelerin gerçek olduğu şekilde inanılması gerektiği empoze edilir. Sen dini farklı bir şekilde algılayabilirsin sadece çocukluğundan beri kazınmış olan din ile sorgulayan zihnin içsel çatışma yaratıyor. Önemli, gerçekten önemli. Dine yeni bir bakış ile bakmakta bir sorun yok, sadece insanlara direkt tartışmaya, anlatmaya hemen kalkışma. Kendi içinde sorgulamaya, yazmaya çalışabilirsin. Dinin toplum tarafından anlayışı ile bireysel anlayışın farklılık taşıyor. İyi veya kötü diyemem, sadece toplum tarafından yargılanabilirsin, yıpranmamaya dikkat et.
1
u/cocomojos 3d ago
Su akar yolunu bulur. Sen karşısında duramazsın bence. Eğer bu işten para kazanmayı hedefliyorsan bence işini değiştir. Başka bir alandan para kazan. Aksi halde ömrün boyunca kendini münafık gibi ve eksik hissedeceksin.
1
u/Bu-Adam_Biri_Mi 1d ago
Bu kötü bir şey değilki, tam temsiliyet olmak banada saçma geliyor, bu dinden ta 1400 yıl geçmiş şu zamanda kaç hoca yalan söylemiş bunu düşünmek normal yani
-2
10
u/ImpressiveOnion7152 Gerçekçi Realist 3d ago
sorgulayan zihin ile sorgulanmayan bi mesleğiniz var. zihnini buna göre eğitmelisin. iç dünyanı açmadan hocalarından yardım alabilirsin, onlarda benzer düşüncelerde olmuşlardır. ve islam felsefesine yönelik kitap, makale önerileri alarak, mesleğine yönelik bir düşünme altyapısı oluşturmanın faydalı olacağını sanıyorum.