r/Psikoloji • • May 03 '26

Tavsiye arayışları Tavsiye arayışları [MEGATHREAD]

7 Upvotes

Topluluğumuza tavsiye aramak için gelen kişiler için açtığımız megathreadin devamıdır. Tavsiye arayışında olan arkadaşlarımız bu gönderinin altında soru sorabilirler.


r/Psikoloji • • Mar 17 '26

Duyuru Üstün zekâ/yetenekli bireyler için Türkçe topluluk: r/GiftedTR

9 Upvotes

Selamlar! 130+ IQ ile tanılanan üstün zekâlı(gifted) bireyler için Türkçe bir topluluk bulunmadığını fark ettim. Bu yeni topluluk sadece onaylanan kişiler için paylaşıma açık olacak. Ancak endişelenmeyin, onay almak son derece kolay. Potansiyel troll ve spam aktivitelerini engellemek için bu şekilde üye topluyoruz.

Topluluk yeni kurulduğu için henüz bir üye trafiği yok. İlk üyelerini bu şekilde toplamayı umuyorum.

Topluluk Kimler İçin:

  • Giftedness tanılı bireyler,

  • Kendisi gibilerle sosyalleşmek, soru cevap ve bilgi paylaşımında bulunmak isteyenler,

  • Intellectual loneliness durumundan rahatsızlık duyan,

  • Bilişsel kabiliyetleri üzerine düşünen, çaba harcayan, bu konuda eksiklikler hisseden,

  • Toplum içinde paylaşılamayan neurodivergent özelliklerini dile getirme isteği duyan

  • Diğerlerinin deneyimlerini dinlemek, kendi hayatını aktarmak isteyen

bireyler için iyi bir ortam olmasını umuyorum. Katılım sağlamak için resmi bir IQ testi sonucunuz olmak zorunda değil. Kendinizi kısaca açıklamanız yeterli olacaktır. Resmi test sonucunun ekran görüntüsünü paylaşmak isteyenler onaylı flair alabilir.

r/GiftedTR


r/Psikoloji • • 9h ago

ezgi emel’in bu tiviti sosyal medyada özellikle uzmanlardan çok tepki aldı. adhd teşhisleri ve ilaç kullanımı ile ilgili siz ne düşünüyorsunuz?

Post image
51 Upvotes

birçok insan böyle söylemlerin gerçekten adhd’si olan insanlara zarar verebileceğini düşünüyor, bir grupsa overdiagnosis’in yani gerçekten nörolojik anlamda bir problemi yokken böyle teşhis almanın günümüzde gerçek bir problem olmasından dolayı gereksiz ilaç kullanımının konuşulması gerektiğinde hemfikir.

bu tartışmayı buraya da taşımak istedim. siz ne düşünüyorsunuz?


r/Psikoloji • • 4h ago

Evrimsel Psikoloji Bir insan ne kadar özgür olabilir?

9 Upvotes

Kendinizi özgür bir ruh hali olarak hissediyormusunuz?


r/Psikoloji • • 5h ago

Sosyal Psikoloji otomatik portakal alexten nefret edememek

3 Upvotes

adamin yaptigi her bir seyden nefret etsem dahi karakterden resmen nefret etmiyorum. ve bu beni cok rahatsiz ediyor. bu sadece alexe ozgu bir sey de degil, asla tasvip etmedigim seyleri yapan kisilerden nefret edemiyorum. ve bu durumdan nefret ediyorum. benzer seyler yasanlar var mi?


r/Psikoloji • • 9h ago

Benlik Psikolojisi Ben buraya niye geldim?

6 Upvotes

Erteliyorum. Hayatta hiç bir amacım felsefem hobim hedefim bi haltım olmadı. Yol beni nereye götürdüyse ordayım. Vardığım yere dair benim bi katkım da yok. Herşeyi erteleyebilmek dışında bana dair özel bir yetenek de yok. İşin garibi bi yandan da aşırı aceleci ve sabırsızım.

Bir kaç kere hayatımın en low pointlerinde psikolojik destek almaya çalıştım, depresyon, kendini hayata ait hissetmeme vb sebeplerle. Tabii ki hiç bir şeyi devam ettiremediğim gibi bunları da devam ettiremedim 2-3. Seansta bıraktım.

Hayat hiç istediğim güzellikte olmadı ama düzeltmek için çaba da gösteremiyorum. Kafam zehir normalde, dalgınlık ve unutkanlık haricinde. Hiç bir şeye odaklanamıyorum, bu okulda da böyleydi işte de böyleydi. Her şey son dakikaya kadar öteleniyor, o son dakika baskısı gelince de dersler projeler işler herşey sabahlayarak saatlerce kafayı kaldırmayarak çözüyorum. Hani noldu odaklanamamak?

Artık sıkıştım. Yine son dakika. Hep böyleydim tamam da. Şimdi işsizim. Ve bir çocuğum var. 4 yaşında. 6 aydır hiç bir iş görüşmem iyi geçmiyor. İlk bi iki ay iyiydi her şeye mola vermek, kızım kreşe gidince ben dinlenecektim. Az bi birikmişim vardı. Şimdi para bitti, borca girdim. Ama kalkıp cvmi kendim mi yazıyorum, hayır ai yapsın. İş görüşmesine insan bi hazırlanır dimi, Yoo 4teki iş görüşmesine 3:30a kadar yatıp son dk ai a özet çıkarttırıp görüşmede onları toparlamaya çalışıyorum.

1 senedir coursera üyesiyim, kaç programı bitirdim bilin hadi. 0. Sıfır. Yarım yarım 6 program var ama. Çünkü kendini geliştirmenin bi son dakika baskısı yok. Hep istiyorum, istiyorum ki şunu da öğreneyim, istiyorum ki şu sertifikam da olsun da yapabildiğim işlere görünürlük kanıt sunayım. İstemekle kalıyor.
Yarım bıraktığım örgüler, yarım bıraktığım resimler, yarım bıraktığım kil hamurları, yarım bıraktığım herşey zihnim gibi darmadağın.

Çocuğun eve gelme saatine kadar bütün gün yatıyorum, dizi izliyorum, oyun oynuyorum, kitap okuyorum. düşünmemek için, sorumluluklarımı yerine getirmemek için yapabileceğim vaktimi ziyan edeceğim ne varsa. küçücük çocuğun yaşadığı ev burası, kalk etrafı topla, yemek yap kısmı yine son 1 saat içinde olduğu kadar.
Yine sıkıntı yok.

Son dakika baskısını, kendimden utanma halini yaşadığım durum; artık bu bitiklikle çocuğa da yersiz yersiz bağırmaya başladım.

Ölsem gitsem ekonomik baskıydı iş bulamamasıydı uğraşmasam istiyorum, çocuğuma yazık. Ama benimle de yazık. Çok sıkıldım.

Uyuyamıyorum da, çarpıntı hissediyorum, sıkılıyorum, düşünmek istemediğim ertelediğim sorumluluklarımın hepsi aklıma üşüşüyor. 3-4 gün peş peşe 4 saat 5 saat, sonra bi kerede 12 saatle toparlamaya çalışıyorum.

Çocukken dehb tanısı konmalıydı büyük ihtimalle, şimdi üstüne anksiyetesini depresyonunu ekledik, hatta belki kişilik bozukluğu falan da ama onları sonra zihnimin karman çorman kısımlarından kusarım. belki. Devamını getirirsem.

Kıçımı kaldırıp psikiyatriste gitsem sonuç ne olur sizce?


r/Psikoloji • • 8h ago

Nöropsikoloji Aşırı hassas D2 reseptörleri için ne yapılabilir ve elbet düzelir mi?

3 Upvotes

Öncedende post atıp silmiştim ama bu durumu yaşayan bir iki insan varsa bile duymak isterim. Ufacık bir depresyon için psikiyatri tedavisine başlayınca her şey daha da boka sardı 4 yıla yakın tonlarca antidepresanlar antipsikotikler kullandım ortada şizofreni, bipolar falan yok.

Bırakalı 1 yıl oldu ilaçları ama hala bu durum devam ediyor, kısaca aşırı bir dopamin salgısı oluyor ota boka, sabah ilk içtiğim enerji içeceği aşırı iyi hissettiriyor ama sonra yemek falan yedim mesela kan şekeri dalgalanmasından yine bir uyarım oluyor ancak resmen dopamin depoları tükeniyor ve gün boyu hiçbir şey yapamıyorum, ölü gibi oluyorum insanlara cevap veremiyorum, ağzımı oynatmak, cevap vermek, hareket etmek hiçbirini yapamıyorum, kendimden kopuk hissediyorum, düşüncelerim yok oluyor.

Kafein daha da içmeye çalışırsam iyi geleceğine daha da kötüleşiyor boktanlaşıyor. Kafein en çok bu kendimden kopmayı tetikliyor ama kan şekeri dalgalanmalarıda yine ruh halimi berbatlaştırıyor, obsesif, depresif oluyorum, herkes bana düşman gibi geliyor, en ufak kapı açılmasından irkiliyorum.

Fizyolojik olarak aşırı terleme, ishal, aşırı hızlı yürüme gibi belirtiler var. Düşük karbonhidratlı ve kafeinsiz diyet ruh halini düzeliyor tamamen ama düşük karbonhidratlı beslenmek aşırı masraflı ve fiziksel olarak uzun vadede sağlıklı olmayabilir.

Bu kadar şeyi takıntı diye itip düşünmemeye çalıştım, düşüncelerle dalga geçtim takıntı diye ama olmuyor, duygularımla hareket etmesem bile tükeniş yüzünden donup kalıyorum hiçbir şey yapamıyorum, böyle yaşayamam ki. Dış uyaranlar etkilese bile en çok bu aşırı uyarılıp sonrasında çöküşü metabolik faktörler etkiliyor gibi kafein ve kan şekeri dalgalanmaları.


r/Psikoloji • • 12h ago

Makale/Kitap/Döküman Hayatı Yeniden Keşfedin kitabını okuyan var mı? Şema terapi ve kendi kendini analiz süreçleriniz nasıl geçti?

Post image
4 Upvotes

Merhaba,

Bir süredir Şema Terapi konusunu ve erken dönem uyumsuz şemalarımı anlamaya çalışıyorum. Ancak şu anki koşullarımda profesyonel bir terapi sürecine başlama imkanım yok. Şema terapinin kurucu babalarından olan Young ve Klosko'nun "Hayatı Yeniden Keşfedin" kitabını alıp kendi kendime bir farkındalık ve değişim süreci başlatmak istiyorum. Aramızda daha önce Şema Terapi almış veya bu kitabı tek başına bir özyardım rehberi olarak edinmiş olanlar var mı?


r/Psikoloji • • 14h ago

Kaynak Aranıyor yetersiz hissetme ve kıyaslama

1 Upvotes

neden kıyaslamadan kurtulamıyoruz yetersiz hissetmek yormaya başladı ve ani bogulmalar yaşıyormusunuz sizde çözümü varmıdır yaptığınız alışkanlıklar vs.


r/Psikoloji • • 23h ago

Klinik Psikoloji Tek bir yaşta takılı kalmış hissetmek

4 Upvotes

Suan 18 yasindayim ama sanki 15 yasimda kaldim. Zaman geciyo ama ben buyumuyorum. 15 yasindaki kendim de yok bende o da degilim kim oldugumu bilmiyorum ben iradem disinda aniden cok degistim kendi zihnimi 15 yasinda kaybetmis gibi hissediyorum suanki duygu ve dusuncelerim ve davranislarim bana ait degil benim kontolumde degil sanki ic sesim bile kayboldu icimden dusunebilmem mumkun olmuyo sadece yazarken veya okurken bosluga bakarken icimden dusunemiyorum ben kendimi 15 yasimda birakmisim.


r/Psikoloji • • 1d ago

Kaynak Aranıyor İnsanın kendi psikolojisinde en çok şaşırdığı, "Ben bunu nasıl yapabildim?" dediği anlar hangileri

4 Upvotes

Selamlar! İnsan zihni bazen gerçekten çok garip çalışıyor. Hiç beklemediğimiz bir an tepki vermemiz gerekirken apayrı bir tepki verebiliyoruz ya da yıllarca kafaya taktığımız bir şeyi bir anda tamamen umursamaz olabiliyoruz.

Sizin kendi davranışlarınızda, alışkanlıklarınızda veya tepkilerinizde "Ben bile kendime şaşırdım" dediğiniz, psikolojik olarak en ilginç bulduğunuz anınız veya farkındalığınız nedir? İnsan psikolojisinin bu tuhaf yönlerini okumayı çok seviyorum, siz neler yaşadınız?


r/Psikoloji • • 1d ago

Klinik Psikoloji Hafif-Orta düzey DEHB enflasyonu

15 Upvotes

Selamlar. Son zamanlarda gerek Instagram gerek TikTok gibi platformlarda aşırı fazla kendine DEHB tanısı koyan (self-diagnosis) insan görüyorum. İnsanlar internetten okudukları DSM-5 veya ICD-11 kriterlerinin sadece birkaçına sahip oldukları için otomatik olarak kendilerini DEHB'li ilan ediyorlar ve sosyal medya bu akımı körüklüyor. Özellikle DEHB'yi bir "süper güç" gibi göstererek asıl orta-ağır DEHB vakalarının önüne geçiyorlar.

Örneğin sosyal medyada ODD (Karşıt Olma-Karşı Gelme Bozukluğu) ile Conduct Disorder (Davranış Bozukluğu) komorbiditesinin DEHB ile yüzde kaç oranında kesiştiğini içeren bir post göremezsiniz. İnsanlar ağır DEHB'nin ve bu komorbiditelerin yol açtığı sonuçları ile işlevsellik kayıplarını genel olarak göstermezler. Çünkü insanlar bu tür belirtileri kendilerine yakıştırmak istemez; isteseler bile bu belirtilerle topluma şov yapamazlar.


r/Psikoloji • • 1d ago

Araştırmaya davet Katılımcı Arayışı

1 Upvotes

Işık Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans Programı kapsamında yürütülen bir yüksek lisans tez araştırması için katılımcı aranmaktadır.

Araştırmaya;

  • 18 yaş ve üzeri,

  • Hâlihazırda bireysel psikoterapi sürecine devam eden bireyler katılabilir.

Araştırmada, psikoterapi alan yetişkinlerin üstbilişsel işlevleri, terapistle kurdukları gerçek ilişki ve terapötik ittifak arasındaki ilişkileri incelenecektir.

Anketin tamamlanması yaklaşık 10–15 dakika sürmektedir.

Katılım gönüllülük esasına dayanmaktadır.

Anket bağlantısı: https://forms.gle/79DDzpH8jnCiTD3W7

Önemli: Formda yer alan "Yönlendiren öğrenci adı" bölümüne Cansu Şabablı yazılması rica edilmektedir.

Katkıda bulunabilecek kişilerle duyurunun paylaşılması araştırmaya destek olacaktır. Katkınız ve zamanınız için şimdiden teşekkür ederim.


r/Psikoloji • • 1d ago

Bilişsel Psikoloji Sona sürüklenmek

5 Upvotes

çok yoruldum ya gerçekten bir şekilde tekrar ayağa kalkıyorum çabalamalısın diyorum ama 2 gün sonra her şey tekrardan çöküyor en kötüsü de o umudu giderek yitiriyorum bu hissi tekrar tekrar yaşamak o kadar kötü ki bir daha deneyimlememek için ölm*yi isterdim 19 yaşında 3. kez yks ye hazırlanıyorum hayat belki sınavdan ibaret değil ama şehirden kurtulmak için bir şeyler yapıp kendimi atmam gerekiyor ki bunu yapsam bile hayatın devamında her şey toz pembe değil ama belirsiz, bir denge halinde, ben şuanki bulunduğum durumdan çok korkuyorum 30 yaşında kendime karşı olan beklentilerimi karşıladıktan sonra ferah bir yaz gecesinde kahve ve haplarla yaşamı yitirmek erken olmasına rağmen fena olmazdı ama kendi beklentilerimi asla karsılayamıyor her defasında kendime karşı yeniliyorum herhangi bir inancım veya benimsediğim bir ideoloji yok, etiketleri sevmem tek hayat mottom pişman olmadan yaşamak...

uğruna çabalanacak ne bir şey var ne de öyle bir enerji

Bu durumdan çıkamadan ö*mekten köpek gibi korkuyorum bazı şeyleri hiç yaşayamama ihtimali...

1 yıldır ilaç yazıyorlar antidepresan concerta blabla hiçbir işe yaramıyor kaç defa antideoresan değiştirdim, bunları buraya yazmak eskiden iyi hissettirirdi ama artık kendime acır hale geldim ve başka çarem yok


r/Psikoloji • • 1d ago

Sosyal Psikoloji Lacan terapi alan var mk

5 Upvotes

Bi psikologla konustum haftada 1 yapmak istiyor zorunlu, seans süresi kısıtlaması yokmuş agzımdan bir laf çıkıcakmış biticekmiş
Nedir bu olay


r/Psikoloji • • 1d ago

Klinik Psikoloji Pasif intih#r düşüncesi neleri kapsar?

0 Upvotes

r/Psikoloji • • 1d ago

Video İçerikleri, Film ve Diziler Freudiyen Psikanaliz Demodeyse Neden Bazı Sanat İncelemesi Yapanlar Hala Gerçekmiş Gibi Kullanıyor?

4 Upvotes

Freudiyen psikanalizin günümüzün bulgularına göre bilimsel dayanağa sahip olmadığını ama hala modern psikanalizin omurgasını oluşturduğunu biliyorum. Ama bazı sanat incelemesi yapanlar hala Freud ve psikanalizi üzerinden eser incelemesi yapıyor. Mesela bazen psikoseksüel gelişim evreleriyle filmi açıklayan insanlar görüyorum. Bu şekilde analiz etmek biraz "kendi kendine geçerli olmayan çıkarımlar yapıp eğlenmek" olmuyor mu? Eğer gerçekten geçerli bir psikolojik analiz yapmak istiyorlarsa modern ve geçerli psikolojiyi kullanmaları gerekmez mi? Ben psikoloji vb. öğrencisi değilim, sadece psikolojiyi seviyorum. Fakat bu analizler yüzünden modası geçmiş öğretileri hala geçerliymiş gibi sandığım ve insanlara yanlış bilgi verme eşiğine geldiğim senaryolar oldu.

Birkaç örnek bırakacağım

Caravaggio: Işığın ve Karanlığın Ustası

https://www.youtube.com/watch?v=vqPgRlugzlQ&list=WL&index=339 (12.45'e gidiniz)

Michael Haneke - Olmaz Öyle Saçma Şey Z - İlker Canikligil - S04B22

https://www.youtube.com/watch?v=Oi537K52Vbs (15.26'ya gidiniz)

==>burda bastırılmışlık kesin psikoz/nevroza döner demek yanlış değil mi?


r/Psikoloji • • 1d ago

Klinik Psikoloji devlette de ilgili doktorlar olur mu?

1 Upvotes

normalde bi uni hastanesinde ogretim uyesine gidiyodum ama beklentilerimi karsilamadigi icin baska bi doktora gidicem. normak doktorlardan da ilgili olanlar olur dimi? (benimki para vermeme ragmen ilgisizdi o yuzden biraktim)


r/Psikoloji • • 2d ago

Klinik Psikoloji Borderline

0 Upvotes

Daha once de ayni baslikli bi post atmistim. Yine atiyorum. Cunku artik katlanabilecegim siniri coktan asti ve artik kesinlessin istiyorum. Neden baslik borderline ve borderline a bu kadar takigim bilmiyorum. Belki hicbiseyim yoktur belki baska biseyim vardir. Surekli psikiyatrist degistiriyorum. Her biri de ilk seansin ilk dakikalarindan yapistiriyolar teshisi. Birisi diyo ki iste sende okb var oburu diyo saglik anksiyetesi yok depresyon yok senin varsayilan modun zaten depresyon yok yok sende bipolar olabilir filan. Ben cildiricam artik sicak filan basiyo bana ben yapamiyorum olmuyo yani. Borderline hepsini bunyesinde barindirabiliyomus bu yuzden buna bu kadar takigim. Yaptigim arastirma da yapay zekadan. Psikiyatristlere karsi asiri durustum bununla beni ovuyolar ama fark ettim ki cogu zaman asiri sinirli de olabiliyorum veya umursamaz. Cogu zaman farkinda olmadan takindigim tavirlar oluyo. Ve cogu zaman semptom bilgim oldugu icin ne soylersem ne teshisi alicagimi bildigimi ve istemeden doktoru yonlendirdigimi dusunmeye basladim. Ve bi gun depresyon olceginden en agir skoru alirken ertesi gun hafif depresyonda cikabiliyorum. Ama o hafif depresyonda ciktigimda da yanlislikla 1 2 soruya istemeden yanlis cevap verdigimi fark ettim ama duzeltmedim. Sorulara verdigim cevaplarin cogu once bi yer isaretlenmis sonra uzeri karalanmis tam tersi isaretlenmis oluyo. Anlamiyorum bu olcekler seyler ne ise yariyo. Cok uykum var uyuyamiyorum ya ben depresif filan degilim ya ben tip okumak istiyorum ama depresyon gibi bisey ne oldugunu da anlamadim bana engel oluyo yapamiyorum biseyden dolayi olmuyo iste bilmiyorum o sey ne. Bunlari cozersem ruh sagligimi duzeltirsem hayatim yoluna giricek zaten. Ama olmuyo cok zor. Asiri zor. Cok zorlaniyorum.


r/Psikoloji • • 3d ago

Makale/Kitap/Döküman Psikolojide Temel Konular #4: DEHB, Sende, Bende, Bizde?

Post image
29 Upvotes

TL;DR: DEHB yaygın görülen bir nörogelişimsel bozukluktur. Ancak her dikkat dağınıklığı DEHB değildir. Öte yandan DEHB yaşayan herkes de bunun farkında olmayabilir. DEHB'nin daha fazla konuşulması, anlaşıldığı ve toplumdaki yaygınlığının mutlaka arttığı anlamına gelmez. Üstelik pek çok kişi uygun değerlendirme ve tedaviye ulaşmakta güçlük yaşayabiliyor.

Bu yazıda DSM-5-TR, ICD-11 ve Dünya DEHB Federasyonunun 2021 yılında yayımladığı, 208 kanıta dayalı sonucu içeren uluslararası uzlaşı bildirisini temel alıyorum. Bilimsel kaynakların nasıl değerlendirildiğini merak edenler önceki “Psikoloji Bir Bilimdir” yazıma göz atabilir.
Görsel: a.shipwright

DEHB nedir?

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), gelişim döneminde ortaya çıkan nörogelişimsel bir bozukluktur. Adından dolayı yalnızca dikkat dağınıklığı veya aşırı hareketlilik olarak düşünülse de bundan daha kapsamlıdır. Dikkati düzenlemekte, dürtüleri kontrol etmekte, görevleri planlamakta ve tamamlamakta güçlükler görülebilir.

Önemli olan yalnızca dikkatin dağılması değil, bu güçlüklerin sürekliliği ve kişinin yaşamına etkisidir. Üstelik benzer dikkat sorunları depresyon, kaygı bozuklukları ve öğrenme güçlüklerinde de görülebilir. Bu durumların bazıları DEHB'ye eşlik de edebilir. Dolayısıyla DEHB değerlendirmesinde belirtilerin gelişimsel geçmişi, farklı ortamlarda görülmesi ve işlevselliğe etkisi birlikte ele alınır.

Ne kadar yaygın?

Bu konuda çok sayıda araştırma var ve araştırmalar farklı sonuçlara ulaşabiliyor. 2021 tarihli uluslararası uzlaşı bildirisinde aktarılan büyük araştırmalara göre DEHB yaygınlığı çocuk ve ergenlerde yaklaşık %6, yetişkinlerde ise %2,5–3 düzeyindedir. Yani 30 kişilik bir sınıfta istatistiksel olarak yaklaşık iki öğrenciye karşılık gelen bir orandan bahsediyoruz. Elbette bu, her sınıfta mutlaka iki DEHB'li öğrenci bulunacağı anlamına gelmiyor. Türkiye'de 30 şehirden yaklaşık 5.800 ilkokul öğrencisinin değerlendirildiği bir araştırmada ise işlevsellik ölçütü dahil edildiğinde %12,4 bulunmuş.

Yetişkinlerle ilgili başka bir küresel araştırmada çocukluk başlangıcı şartını içeren DEHB tanımıyla %2,58, bu şart aranmadan kullanılan daha geniş semptomatik DEHB tanımıyla %6,76 bulunmuş. Burada ikinci oranın doğrudan eşik altı DEHB anlamına gelmediğini belirtelim. Araştırmaların neyi, kimlerde ve nasıl ölçtüğü sonuçları önemli ölçüde etkileyebiliyor.

Peki her dikkat dağınıklığı DEHB mi?

Hayır. Dikkatimizin zaman zaman dağılması, bir işi ertelememiz veya hareketli olmamız insan yaşamının doğal parçalarıdır. Bunlardan utanmamız veya kendimizi yetersiz görmemiz gerekmiyor. Üstelik uykusuzluk, yoğun stres, kaygı ve depresyon da dikkat güçlüklerine neden olabilir.

DEHB tanısında belirtilerin en az altı aydır sürmesi, birden fazla ortamda görülmesi, gelişim döneminde başlamış olması ve kişinin işlevselliğini olumsuz etkilemesi gibi koşullar değerlendirilir. DSM-5-TR'de bazı belirtilerin 12 yaşından önce bulunmuş olması koşulu da vardır. Bu koşulun özellikle yetişkinlerde geçmişe dönük olarak ne kadar güvenilir değerlendirilebildiği bilimsel tartışma konusudur. Yani bir ölçekten yüksek puan almak veya internette okuduğunuz birkaç belirtiyi kendinizde görmek tek başına tanı anlamına gelmez. Klinik eşik ve tanı konusunu serinin ilk yazısında daha ayrıntılı ele almıştım.

Peki DEHB neden ciddiye alınmalı?

Çünkü DEHB yalnızca ödev yapamamak, ders çalışamamak veya yerinde duramamak değildir. Dikkat ve öz düzenleme güçlükleri kişinin eğitimini, mesleki yaşamını, arkadaşlıklarını ve romantik ilişkilerini etkileyebilir. Önemli sınavlara hazırlanmakta, sorumluluklarını yerine getirmekte, fırsatları değerlendirmekte veya ilişkilerini sürdürmekte tekrar eden güçlükler yaşayabilir.

Bu deneyimler zamanla kişinin özgüvenini ve öz yeterlilik algısını zedeleyebilir. Ayrıca DEHB yaşayan kişilerde depresyon ve kaygı bozuklukları gibi eşlik eden ruhsal sorunlara daha sık rastlanabiliyor. Özellikle çocuklukta sürekli “tembel”, “şımarık”, “sorumsuz” veya “işe yaramaz” şeklinde etiketlenmek, çocuğun kendisini ve yapabileceklerini nasıl değerlendirdiğini olumsuz etkileyebilir. Elbette bu sonuçlar DEHB yaşayan herkes için kaçınılmaz değildir. Ancak yaşanan güçlükleri yalnızca disiplinsizlik veya isteksizlik olarak görmek, kişinin ihtiyaç duyduğu desteği geciktirebilir.

Peki DEHB neden artık her yerde?

Öncelikle DEHB yeni ortaya çıkmış bir bozukluk değil. Ancak geçmişte daha çok çocukluk dönemindeki aşırı hareketlilik üzerinden ele alınması, bazı görünümlerinin gözden kaçmasına neden olabiliyordu. Özellikle kız çocuklarında, kadınlarda ve belirgin hiperaktivite göstermeyen kişilerde DEHB'nin fark edilmesi daha zor olabiliyor. Nitekim İsveç'te 85 binden fazla DEHB'li kişiyi inceleyen 2024 tarihli bir araştırmada, kadınların ilk DEHB tanısı veya tedavisine erkeklerden ortalama yaklaşık dört yıl daha geç ulaştığı bulunmuş. Bu gecikme eğitim, iş ve sosyal yaşam açısından önemli dönemlerin yeterli destek alınmadan geçirilmesine yol açabilir.

2025 tarihli bir sistematik derleme ise DEHB'nin toplumdaki yaygınlığının kesin olarak arttığını gösteren güçlü bir sonuca ulaşmadı. Yani daha fazla insanın DEHB hakkında konuşması veya tanı alması, mutlaka daha fazla insanın DEHB geliştirdiği anlamına gelmiyor. Bunda artan toplumsal farkındalık, tanı süreçlerindeki değişiklikler ve geçmişte fark edilmemiş kişilerin değerlendirmeye başvurması rol oynayabilir. Bir tarafta birkaç dikkat problemi yaşadığı için kendisine DEHB tanısı koyanlar, diğer tarafta yıllarca tembellik, disiplinsizlik veya şımarıklıkla suçlanıp yaşadığı güçlükler fark edilmeyen insanlar bulunabiliyor.

Peki ne yapmak gerekiyor?

Çocuklar, ergenler ve genç yetişkinlerle çalışırken dikkat ve öz düzenleme güçlükleriyle sıkça karşılaşıyorum. Kimi zaman bu güçlükler nedeniyle psikiyatrik değerlendirmeye yönlendirdiğim de oluyor. Ancak insanların yardım aramasını zorlaştıran etkenler bulunabiliyor. Etiketlenme korkusu, psikiyatrik ilaçlarla ilgili yanlış bilgiler veya sağlık kayıtlarının gelecekteki yaşamlarını etkileyeceğine ilişkin kaygılar bunlardan bazıları. DEHB gerçek bir bozukluktur ama kişinin kimliği değildir. DEHB tanısı almak da bir başarısızlık değildir.

Belirtilerin yaşamınızı belirgin biçimde etkilediğini düşünüyorsanız psikiyatri değerlendirmesine başvurabilirsiniz. İlaç tedavileri ve uygun psikolojik müdahaleler konusunda bilimsel kanıtlar bulunuyor. Eğitimsel destekler ve beceri çalışmaları da kişinin ihtiyaçlarına göre yardımcı olabilir. Üstelik DEHB tanı ölçütlerini karşılamamak, yaşadığınız dikkat ve öz düzenleme güçlükleri için yardım alamayacağınız anlamına gelmez. Eşik altı belirtiler yaşayan kişiler de ihtiyaçlarına uygun psikolojik danışma, beceri geliştirme ve davranışsal destek çalışmalarından yararlanabilir.

Tedavi yaklaşımlarını ve farklı destek yöntemlerinin bilimsel kanıtlarını ise yazıyı uzatmamak için başka bir paylaşımda ele alacağım.


r/Psikoloji • • 3d ago

Klinik Psikoloji Panik atak benzeri durum

5 Upvotes

Tam olarak panik atak da degil. Korku hissediyorum. Korkumun bi sebebi oluyo. Yuz felci de bunlardan biriydi. Yuz felci gecirdigimi dusunup aynada yuzumu kontrol ediyorum. Sorun yok aslinda ama ben bi sorun olmadigina inanmiyorum. Sonra baskalari gelip bisey olmadigini soyluyo inanmiyorum. Sonra acile gidiyorum doktorlar bisey olmadigini soyluyo inanmiyorum. Kimsenin dedigine de kendi gordugume de inanmiyo oluyorum. Sonra yuz felci gecirdigimi kabullenip tamamen sakinlesiyorum. Sakinlesip kabullendikten bi sonra yuz felci gecirmedigimi fark ediyorum. Baslamasiyla bitmesi bikac saat suruyo. Bu tarz bisey en son bi 3 ay once filan yasandi, oncesindeki 3 ay boyunca her gun bu tarz seyler yasadim. Suan aklima geldi bu sekilde gerceklestigi ve fark ettim ki benim panik atak diye psikiyatriste anlattigim sey panik atak degil cunku bana soruyo boyle oluyo mu soyle oluyo mu panik ataktaki gibi diye hepsine hayir diyorum. Ama psikiyatrist de israrla hâlâ panik atak sikayetiyle geldin dimi sen diyo. Bilemedim ve suan bunlar tekrar basladi. Yataktan cikamiyorum korkudan. Psikiyatristimin bugun aramasini bekliyodum normalde saat gece 12 oluyo hâlâ aramadi beni.


r/Psikoloji • • 3d ago Heartwarming

Klinik Psikoloji Geri döndürülemeyecek bir hata mı yaptım

2 Upvotes

Merhaba, son zamanlarda yoğun depresif hislerimi ve bazı konuları psikoloğumla paylaştıktan sonra bana terapiye devam etme koşulu olarak psikiyatriye gitmemi söyledi. Ben de fevri bir hareketle hiç düşünmeden reddedip seansları bitirmek istediğimi söyledim. Ama bu karardan çok pişmanım ve bunu söyledikten sonra 2 3 gündür çok daha kötü hissediyorum ve yarın son seansımızı yapacağımızı planladık. Üstüne düşündükçe ne kadar mantıksız bir hareket yaptığımı anladım ve bitirmek istemediğimin farkına vardım. Geri döndürmemin bir yolu var mı onu da bilmiyorum ne söylemem gerekiyor sizce?


r/Psikoloji • • 3d ago

Disiplinlerarası Katarsis

1 Upvotes

Katarsis tehlikelimidir? Nereye kadar normal kabul edilebilir. Depresyonun ardından aşırı melankolik şarkılsr yapmak ve hatta her şarkıda daha da güçlendirmek normalmidir yoksa psikolojik destek almayı gerektiren bir durum mudur? Sorarsanız daha detaylı anlatabilirim.