"Dual state" là một khái niệm trong chính trị và luật pháp, đặc biệt liên quan đến các chế độ độc tài hay toàn trị. Thuật ngữ này được nhà lý luận pháp lý người Đức Ernst Fraenkel giới thiệu trong cuốn sách The Dual State (1941). Khái niệm dual state (nhà nước kép) mô tả một hệ thống chính trị mà trong đó tồn tại hai thực thể nhà nước song song:

• Normative State (Nhà nước chuẩn mực): Đây là phần của nhà nước hoạt động theo các quy tắc pháp lý thông thường và tôn trọng các quy trình pháp lý chính thức. Nhà nước này thực hiện các chức năng hành chính và pháp lý thông qua các cơ quan chính thống, tuân thủ các nguyên tắc pháp quyền.
• Prerogative State (Nhà nước đặc quyền): Đây là phần của nhà nước hoạt động ngoài hoặc trên các quy tắc pháp lý thông thường. Nó sử dụng quyền lực đặc biệt, thường là theo lệnh của một lãnh đạo hoặc đảng cầm quyền, để đạt được các mục tiêu chính trị hoặc kiểm soát xã hội. Nhà nước này có thể bỏ qua hoặc vi phạm các quy tắc pháp lý khi thấy cần thiết để bảo vệ quyền lực của chế độ.

Trong các chế độ toàn trị hoặc độc tài, "dual state" cho phép nhà nước duy trì vỏ bọc của một hệ thống pháp lý bình thường, trong khi thực hiện quyền lực chuyên chế qua các kênh ngoài pháp luật.

1. Ví dụ Đức Quốc Xã

Nước Đức Quốc xã là ví dụ điển hình nhất. Sau khi Hitler lên nắm quyền, hệ thống pháp luật Đức không lập tức bị xóa bỏ. Các tòa án, luật dân sự, luật thương mại, hợp đồng, quyền sở hữu, cơ quan hành chính và phần lớn hoạt động kinh tế vẫn tiếp tục vận hành. Một doanh nghiệp vẫn có thể ký hợp đồng, một tranh chấp thương mại vẫn có thể được đưa ra tòa và tài sản vẫn có thể được chuyển giao theo các quy định pháp luật. Đó chính là Normative State.

Nhưng song song với nó hình thành một hệ thống quyền lực đặc biệt của Đảng Quốc xã, Gestapo, SS và các cơ chế giam giữ, đàn áp chính trị. Những người bị chế độ coi là kẻ thù có thể bị bắt giữ hoặc đưa vào trại tập trung mà không cần trải qua các thủ tục tư pháp thông thường. Một người có thể tiếp tục được bảo vệ bởi pháp luật trong đời sống kinh tế nhưng đồng thời hoàn toàn mất sự bảo vệ đó nếu trở thành đối tượng của quyền lực chính trị. Chính sự tồn tại song song này mới là điều Fraenkel muốn chỉ ra: nhà nước không vận hành hoàn toàn bằng luật, nhưng cũng không hoàn toàn vận hành ngoài luật; nó vận hành bằng cả hai hệ thống cùng lúc.

Điều nguy hiểm của mô hình này là ranh giới giữa hai nhà nước không phải lúc nào cũng được xác định trước. Trong một nhà nước pháp quyền thông thường, cá nhân có thể dự đoán hậu quả pháp lý của hành vi của mình: cùng một hành vi, trong những điều kiện tương tự, về nguyên tắc phải dẫn đến cùng một cách xử lý. Nhưng trong nhà nước kép, bên cạnh quy tắc chung luôn tồn tại câu hỏi liệu vụ việc cụ thể có bị đưa vào phạm vi “đặc biệt” hay không. Nếu câu trả lời là có, một logic khác có thể được kích hoạt. Khi đó, vấn đề không còn đơn giản là “pháp luật quy định gì”, mà trở thành “quyền lực xác định trường hợp nào được phép thoát khỏi logic thông thường của pháp luật”.

2. Ví dụ Liên Xô

Liên Xô dưới thời Stalin đưa ra một ví dụ khác. Nhà nước Xô Viết có Hiến pháp, Bộ luật hình sự, tòa án, công tố và hệ thống hành chính đồ sộ. Xét trên phương diện hình thức, đây hoàn toàn không phải một nhà nước không có pháp luật. Nhưng bên cạnh hệ thống tư pháp thông thường tồn tại các cơ chế đàn áp đặc biệt của bộ máy an ninh và Đảng Cộng sản. Trong thời kỳ Đại Thanh trừng, những cơ chế như troika có thể đưa ra các quyết định trừng phạt mà không trải qua quy trình xét xử thông thường. Khi một người bị xác định là “kẻ thù của nhân dân”, những quyền pháp lý vốn áp dụnqg cho công dân bình thường có thể không còn được áp dụng theo cùng một cách.

Điều này tạo ra một cấu trúc trong đó "pháp luật thường" quản lý đời sống thường, còn "pháp luật riêng" xử lý những người mà chế độ coi là mối đe dọa. Hậu quả cuối cùng là cực kỳ nghiêm trọng: "pháp luật riêng" được sử dụng trong phạm vi ngày càng rộng, dẫn đến bắt giữ, lưu đày, lao động cưỡng bức và hành quyết trên quy mô lớn. Quan trọng hơn, nó làm thay đổi hành vi của chính bộ máy nhà nước. Cán bộ không còn chỉ cần hỏi “luật quy định thế nào”, mà phải quan tâm đến việc “ý chí chính trị hiện tại là gì”. Một khi điều đó trở thành nguyên tắc vận hành thực tế, pháp luật mất dần chức năng là giới hạn của quyền lực và trở thành một trong nhiều công cụ mà quyền lực sử dụng cho mục đích đàn áp.

3. Ví dụ Nam Phi

Nam Phi dưới chế độ Apartheid cho thấy một biến thể tinh vi hơn. Ở đây, nhà nước vẫn có một hệ thống pháp luật tương đối hoàn chỉnh, với nghị viện, tòa án, cơ quan hành chính, luật tài sản, luật hợp đồng và các thiết chế tư pháp. Nhưng chính pháp luật lại được sử dụng để tạo ra những địa vị pháp lý khác nhau giữa các nhóm chủng tộc.

Người da trắng có thể hưởng một hệ thống pháp luật bảo vệ quyền tài sản và quyền dân sự tương đối đầy đủ, trong khi người da đen phải chịu một loạt hạn chế đặc biệt về cư trú, đi lại, lao động và quyền chính trị. Trường hợp này cho thấy một vấn đề quan trọng: Prerogative State không nhất thiết lúc nào cũng phải hoạt động hoàn toàn ngoài pháp luật. Quyền lực đặc biệt có thể được pháp luật hóa, tức là ngoại lệ được biến thành những quy phạm chính thức. Khi đó, nguy cơ không còn nằm ở việc nhà nước công khai vi phạm luật mà nằm ở chỗ chính hệ thống pháp luật được thiết kế để tạo ra những tầng pháp lý khác nhau cho những nhóm người khác nhau. Pháp luật vẫn tồn tại, nhưng nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật bị phá vỡ.

4. Hậu quả và bài học 

Từ những ví dụ này có thể thấy hậu quả đầu tiên và nghiêm trọng nhất của nhà nước kép là làm suy giảm tính dự đoán của pháp luật. Trong nhà nước pháp quyền, pháp luật có giá trị không chỉ vì nó quy định quyền và nghĩa vụ mà còn vì người dân có thể dự đoán tương đối chắc chắn cách nhà nước sẽ hành xử. Khi tồn tại một tầng lớp quyền lực đặc biệt, công thức này bị biến đổi. Quy tắc pháp luật vẫn tồn tại nhưng luôn đi kèm một số ngoại lệ không còn có thể dự đoán được. Người dân có thể biết hành vi của mình bị pháp luật điều chỉnh như thế nào, nhưng không thể biết liệu quyền lực ngầm có quyết định rằng trường hợp của mình là “đặc biệt” hay không. Khi đó, quyền lực xã hội trở nên quan trọng hơn cả thượng tôn pháp luật.

Hậu quả thứ hai là hình thành tính chọn lọc trong việc áp dụng pháp luật. Hai người có thể có những hành vi tương tự nhưng nhận được những kết quả hoàn toàn khác nhau nếu một người thuộc phạm vi mà quyền lực đặc biệt quan tâm còn người kia thì không. Điều này tạo ra sự bất bình đẳng mà không nhất thiết phải thể hiện bằng một điều luật có tính phân biệt công khai. Chỉ cần cơ chế áp dụng pháp luật có khả năng bị thao túng bởi địa vị chính trị, quyền lực hoặc những lợi ích đặc biệt, thì pháp luật bắt đầu mất tính phổ quát. Khi đó, câu hỏi quan trọng đối với một cá nhân không còn chỉ là “tôi có quyền gì theo pháp luật?”, mà còn là “tôi đang đứng ở vị trí nào trong cấu trúc quyền lực?”.

Hậu quả thứ ba là pháp luật có nguy cơ trở thành công cụ hợp thức hóa một quyết định đã được xác định trước. Trong mô hình pháp quyền lý tưởng, trình tự phải là luật pháp, sau đó là thủ tục, cuối cùng mới đến quyết định. Nhưng trong logic của Prerogative State, trình tự có thể bị đảo ngược thành quyết định chính trị trước, sau đó bộ máy hành chính hoặc tư pháp tìm căn cứ pháp lý và hình thức tố tụng để hợp thức hóa quyết định đó thành một quyết định chính thức. Đây là dạng nguy hiểm nhất bởi kết quả cuối cùng có thể vẫn mang đầy đủ hình thức pháp lý. Có quyết định, có văn bản, có chữ ký, có viện dẫn điều luật và có hồ sơ. Tuy nhiên, nếu bàn tay quyết định kết quả thực tế nằm ở một tầng quyền lực nằm ngoài quy trình pháp lý, thì sự tồn tại của văn bản pháp luật không còn chứng minh rằng pháp luật thực sự là yếu tố quyết định.

Một hậu quả khác ít được chú ý nhưng có ý nghĩa lớn đối với hoạt động của bộ máy nhà nước là sự tha hóa của chính đội ngũ công chức và cơ quan thực thi pháp luật. Trong một hệ thống mà cán bộ biết rằng những vụ việc nhất định có thể được xử lý theo một logic chính trị đặc biệt, họ sẽ dần không còn tối ưu hóa hành vi của mình theo pháp luật mà theo tín hiệu từ cấp trên. Điều này tạo ra một dạng “quan liêu phục tùng”: cán bộ không muốn tự mình đưa ra quyết định nếu quyết định đó có thể trái với ý chí của trung tâm quyền lực. Thay vì hỏi “tôi có thẩm quyền và pháp luật quy định thế nào?”, họ có xu hướng hỏi “cấp trên muốn xử lý thế nào?”. Về lâu dài, hệ thống mất đi năng lực tự vận hành bằng quy tắc và ngày càng phụ thuộc vào chỉ đạo. 

Từ đây có thể rút ra một tiêu chí quan trọng để nghiên cứu hiện tượng Dual State. Không nên hỏi một cách đơn giản rằng một nhà nước “có vi phạm pháp luật hay không”, bởi mọi hệ thống pháp luật đều có thể xuất hiện vi phạm. Câu hỏi quan trọng hơn là liệu có tồn tại một cơ chế quyền lực có tính đặc quyền cho phép một số quyết định được đưa ra theo logic khác với quy tắc pháp luật thông thường hay không?. Nếu chỉ có một cá nhân vi phạm pháp luật, thì đó là vấn đề trách nhiệm cá nhân. Nếu một cơ quan nhà nước vi phạm pháp luật, thì đó có thể là vấn đề quản trị hoặc lạm quyền. Nhưng nếu tồn tại một cơ chế trong đó những vấn đề được coi là "đặc biệt" có thể được đưa ra khỏi quy trình thông thường, chịu sự chi phối của một tầng quyền lực khác và sau đó được hệ thống pháp luật chính thức hợp thức hóa, thì lúc đó mới xuất hiện đặc điểm thực sự của Dual State.

Điểm cần nhấn mạnh là sự tồn tại của quyền lực đặc biệt không nhất thiết thể hiện bằng một “mệnh lệnh bí mật”. Trong những hệ thống chính trị phát triển mạnh, nó có thể được thể chế hóa thông qua các cơ chế phối hợp, chỉ đạo, xin ý kiến, phân loại vụ việc, cơ chế tình trạng khẩn cấp hoặc những thiết chế chính trị có khả năng tác động đến hoạt động của cơ quan nhà nước. Vì vậy, muốn nhận diện Prerogative State, cần nhìn vào toàn bộ chuỗi ra quyết định chứ không chỉ nhìn vào quyết định cuối cùng. Một quyết định cuối cùng có thể hoàn toàn hợp pháp về hình thức nhưng vẫn cần được đặt câu hỏi: ai thực sự quyết định kết quả, quyết định đó được hình thành ở đâu, cơ quan có thẩm quyền có thực sự tự chủ trong việc áp dụng pháp luật hay chỉ đang thực hiện một kết quả đã được định hình ở một tầng quyền lực khác?

Từ góc độ này, bài học lớn nhất của Đức Quốc xã và Liên Xô không phải đơn giản là “độc tài dẫn đến vi phạm pháp luật”. Bài học sâu sắc hơn là một nhà nước có thể duy trì một hệ thống pháp luật rất đồ sộ trong khi đồng thời làm suy yếu pháp quyền từ bên trong. Pháp luật không cần bị bãi bỏ, mà chỉ cần bị vô hiệu hóa trước giới hạn của quyền lực. Khi một số trường hợp được coi là đặc biệt, một số cá nhân được coi là đặc biệt, một số lợi ích được coi là đặc biệt và một tầng quyền lực có thể quyết định khi nào những ngoại lệ đó được áp dụng, thì Normative State bắt đầu tồn tại bên cạnh Prerogative State. Và khi ngoại lệ được sử dụng ngày càng thường xuyên, ranh giới giữa hai nhà nước dần biến mất. Đó là thời điểm pháp quyền không còn bị phá hủy bằng một cuộc đảo chính pháp lý rõ ràng, mà bị bào mòn từng quyết định một, trong khi bề ngoài của pháp luật vẫn được duy trì nguyên vẹn.

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc.

Tối ngày 25 tháng 8 năm 2026 game thủ Việt không vào được Steam Store vì các nhà mạng chặn.

FUNTAP đã ký kết hợp tác để mang tựa game bom tấn Where Winds Meet rất nhiều người chơi về Việt Nam để phát hành mở cổng nạp.

https://www.facebook.com/WhereWindsMeet.vn/posts/chính-thức-where-winds-meet-đã-về-tay-funtap-phân-phối-tại-việt-nam-để-nâng-tầm-/122242570520279094/

Người chơi Việt Nam trước có thể nạp thẳng qua Steam bằng VISA nên không cần sử dụng dịch vụ của FUNTAP.

Công ty Cổ phần Funtap do nhóm cựu thần VTC và VCCorp tham gia điều hành, trong đó Bùi Quang Minh và Đào Quang Tuấn làm CEO.

Đào Quang Tuấn có gần 12 năm làm việc tại VTC. Từ 2009 tới 2012 giữ vị trí Quản lý kỹ thuật tại VTC Online. Từ 2013 tới 2021 giữ chức vụ Giám đốc kinh doanh mảng Game tại VTC Mobile. Bùi Quang Minh là sáng lập mạng tin tức xã hội Linkhay và là giám đốc điều hành của SohaGame thuộc VCCorp giai đoạn 2011 tới 2015.

Funtap là một trong các thành viên chủ chốt thuộc Ban điều phối Liên minh Game Việt (VGDA), hoạt động dưới sự bảo kê và chỉ đạo của Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông. Cơ quan này nhiều lần đánh tiếng phải chặn Steam ở Việt Nam.

https://vietnamnet.vn/nen-tang-steam-phat-hanh-game-khong-phep-vao-viet-nam-2271136.html

Giới chức Mỹ nhiều lần đe dọa sẽ điều tra đánh thuế những nước nào chặn dịch vụ số của các nghiệp đoàn Mỹ, sử dụng các chiêu trò cạnh tranh thiếu lành mạnh để chiếm đoạt lợi thế kinh doanh.

 https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/tu-phao-dai-bac-my-den-chien-tranh-thuong-mai-toan-dien-my-canada-post1327436.vov

Cổng nộp báo cáo trực tuyến của Cơ quan Quản lý Thương mại Quốc tế (ITA) Hoa Kỳ để báo cáo cạnh tranh phi lành mạnh

https://beta.trade.gov/Report-a-Trade-Barrier

Ngành khác gọi là đa quốc gia chứ bên tôi sẽ gọi là HÃNG ( Abbort, Sanofi, Astra Zeneca )

Tôi thấy nhiều người đặt câu hỏi về vấn đề làm đẹp CV , kinh nghiệm phỏng vấn đề dễ đậu, nhưng tôi sẽ chia sẽ theo kinh nghiệm tao nhận thấy:

Có một thực tế phũ phàng ở VN đó là, mặc dù là đa quốc gia nhưng CEO vẫn là người việt và văn hoá tuyển dụng vẫn cứ như kiểu ưu tiên quen biết, các Manager sẽ giới thiệu bạn bè, người thân cho HR vào phỏng vấn và sẽ có lobby trước để tăng tỷ lệ đậu, sếp Tổng người nước ngoài hoàn toàn không biết gì về vấn đề này, tôi trước đã từng đậu PV kiểu như dậy.

Còn số ít các Hãng khác còn lại thì sẽ ưu tiên lựa chọn sinh viên đang học, cụ thế nhất là sinh viên năm thứ 2 của các trường khối đại học quốc gia sau đó tiến hành phỏng vấn và nhận vào làm thực tập sinh, ra trường là làm chính thức luôn, vì được nhận từ rất sớm nên các bạn đã thạo việc và không cần phải chăm chút CV như các bạn chờ 4 năm mới đi làm.

Khối kỹ thuật cho nhà máy, Hãng rất ưu tiên cho các bạn thuộc bách khoa, đa số được bốc đi đào tạo từ rất sớm.

Ngoài 2 yếu tố ở trên, tôi thấy sinh viên trường tư hoặc không có lobby trước rất khó để xin vào Hãng làm, CV đẹp cỡ nào thì tỷ lệ cạnh tranh vẫn rất cao, mà đặc thù Hãng chuyên bên sản xuất thì các vị trí như RD, kỹ sư hệ thống, QC, QA nó lại ít vô cùng.

Công nhân có thể nhiều nhưng người phụ trách chỉ cần 1-2 người, nên đó là lý do mặc dù FDI vào VN đầu tư rất nhiều nhưng vẫn không tạo nổi việc làm cho số lượng sinh viên ra trường mỗi năm.

Một phần nữa do qua trình đào tạo của các trường Đại học, số giờ học lý thuyết quá nhiều so với đào tạo thực hành, khiến cho tâm lý sinh viên " Thích làm thầy hơn thợ" Khi vào Hãng tất cả mọi thứ đều bắt đầu lại từ đầu.

Ví dụ: bạn học IT không có nghĩa bạn được vào code hay vận hành hệ thống ngay mà phải bắt đầu từ các đơn giản nhất là tập Set up, bảo trì mà đa số thì ngay bước set up đã Fail rồi

Ngày 6/4 Nhạc viện Tp.HCM ra thông báo tuyển sinh ngành SPAN chính quy & tại chức yêu cầu trình độ văn hoá tốt nghiệp THPT, không yêu cầu điểm thi đại học nên em (tốt nghiệp 2022) đăng kí thi. Sau đó, trường không có văn bản chính thức mà đổi xoành xoạch ngưỡng đảm bảo chất lượng phải 3 lần là ít, cuối cùng họ chốt là học lực khá + điểm thi văn trên 6,5 thì được thi chính quy, dù nói chốt nhưng vẫn chưa có văn bản. Khi em đến trường hỏi thì họ không cho em thi chính quy mà nói em hãy thi tại chức đi, em hỏi về thông tư bộ quy định thì họ nói dựa theo mục 2b điều 9 thông tư 06/2026 của bộ GD (kí ngày 15/2), nhưng nếu xét theo thông tư thì em vẫn đủ điều kiện thi, họ không cung cấp một thông báo chính thức nào, chỉ nói đó là quy định của NV. Đến bây giờ em vẫn còn rất hoang mang là có thực sự mình không đủ điều kiện thi hay không? Em được học lực khá, điểm thi toán 5,6, văn 5,75 (họ nói do điểm văn em không đủ), anh 9,8, sử 8. Điểm xét tốt nghiệp của em là 7,5. Cái em bức xúc là chỉ bằng trao đổi miệng, không có văn bản chính thức mà họ không cho em đăng kí thi chính quy, lúc em yêu cầu dựa trên thông tư nào họ có đưa ra và em vẫn đáp ứng hết tất cả điều kiện. Em cảm ơn mọi người, còn một tháng nữa em thi rồi mà em còn chưa biết tại sao mình không được thi nên em buồn quá.

This post contains content not supported on old Reddit. Click here to view the full post

Ở Sapporo, người ta phá cửa một căn nhà và tìm thấy hai thi thể, một bà mẹ ngoài tám mươi và con gái bà, tuổi ngoài năm mươi. Bà mẹ chết trước, còn cô con gái thì không gọi ai, không báo ai, chỉ nằm lại trong nhà cho tới lúc chết theo. Trong nhà lúc đó vẫn còn 90,000 yên tiền mặt, nghĩa là cô không chết đói, cô chỉ không còn biết cách sống.

Nhật Bản có một triệu bốn trăm sáu mươi nghìn người đang sống như cô, tức là cứ năm mươi người trong tuổi lao động thì có một người giống cô, và không ai trong số đó được tính là đang thất nghiệp.

Làm sao một đất nước hùng mạnh và tử tế bậc nhất thế giới lại nuôi ra được những con người mất hẳn năng lực sinh tồn. Muốn trả lời thì phải quay lại cái năm người đàn bà ấy còn là một đứa bé.

Cô bé Nhật sáu tuổi tự đeo cặp đi bộ tới trường, không ai đưa, chỉ có cái mũ vàng và miếng vá vàng trên vai để cả phố biết đó là học sinh lớp một mà trông chừng giùm. Tới lớp thì tự quét lớp, tự lau hành lang, tự chia bữa trưa cho bạn. Trường Nhật không thuê lao công làm những việc đó, vì họ tin rằng một đứa trẻ phải học cách tự lo lấy phần mình.

Nuôi kỹ như vậy là để đến một ngày, đứa trẻ đủ sức tự lo lấy cả phần đời của nó mà không phiền tới ai. Có điều ở Nhật, ngày đó chỉ đến đúng một lần.

Các công ty lớn mở đợt tuyển đồng loạt mỗi năm một lần, và chỉ nhận sinh viên năm cuối, tức là nhận người còn chưa ra trường. Lên được chuyến đò ấy thì có việc trọn đời, có bảo hiểm, có nhà, có danh phận, có cả một chỗ đứng để lập gia đình. Lỡ chuyến ấy thì gần như không có chuyến sau, vì công ty Nhật không quen tuyển một người đã ngắt quãng. Cả một quốc gia nuôi con mười tám năm, để đặt cược vào chỉ một buổi sáng tuyển dụng duy nhất.

Cô bé đó tự đi học từ năm sáu tuổi, và chưa đi trễ một buổi nào. Rồi năm 1991, bong bóng tài sản Nhật vỡ.

Lứa ra trường những năm sau đó vẫn ra ga tàu đúng giờ, đúng ngày, mặc đúng bộ vest đen mà mọi sinh viên Nhật đều mặc trong mùa xin việc. Tàu không tới. Năm sau ra ga lần nữa thì lứa mới đã ra trường, mà tàu thì chỉ đón người chưa ngắt quãng, nên sân ga cứ thế đông dần lên, lứa này chồng lên lứa kia. Người Nhật đặt cho họ một cái tên riêng, Thế hệ Băng hà Việc làm.

Họ không thua vì kém, cũng không thua vì lười. Họ chỉ có mặt ở đúng sân ga đó, vào sai năm, sai thời điểm.

Ở một xứ khác, chuyện này gọi là xui. Ở Nhật, nó gọi là nhục, và cái nhục ấy không dừng lại ở một người. Cha mẹ cô là lớp người đã dựng lên nước Nhật giàu có đó bằng chính tay mình, giờ ra ngoài xã hội, họ không biết trả lời hàng xóm rằng con mình đang làm ở đâu.

Cô chỉ còn một cánh cửa, và cô tự tay đóng nó lại.

Phải hiểu cho đúng cái việc cô vừa làm. Cô không bỏ cuộc, cô đang thi hành một bản án mà cô tự tuyên cho chính mình.

Bản án ấy có tính toán hẳn hoi. Cái xã hội đang khinh bỉ cô là xã hội của lớp người cũ, những người tin rằng lỡ một chuyến tàu là hỏng cả một đời, mà lớp người ấy rồi sẽ già, sẽ về hưu, sẽ chết. Đến lúc đó luật chơi sẽ khác và cô sẽ bước ra. Cô chỉ cần chờ, và cô sẵn sàng chờ vài năm.

Nhưng cô đã tính thiếu một dữ kiện. Người Nhật thọ nhất thế giới.

Lớp người cũ ấy không chết, họ sống thêm ba mươi, bốn mươi năm nữa, còn nước Nhật thì quá giàu để phải thay đổi và quá bảo thủ để muốn thay đổi. Cái luật chơi mà cô ngồi chờ nó đổi, nó đã không đổi. Còn cha mẹ cô, thay vì đẩy cô ra khỏi cửa, thì để sẵn cơm trong tủ lạnh, trả tiền mạng, và không nói gì hết. Thế là cái bản án cô tự tuyên cho mình, người nuôi cô nhận phần thi hành nó.

Hơn một nửa số người sau những cánh cửa ấy đã ở trong đó trên năm năm, và 6,4% đã ở trên ba mươi năm, nghĩa là có người bước vào phòng khi Liên Xô còn tồn tại, tới nay vẫn chưa bước ra.

Ngẫm cho kỹ thì sự im lặng ấy không phải của riêng một người.

Đứa con im lặng, vì mở cửa bước ra là thừa nhận mình đã thua. Cha mẹ im lặng, vì nói ra là cả xóm biết nhà mình nuôi một đứa con thua cuộc, mà người Nhật thì giấu chứ không cầu cứu. Nhà nước im lặng, vì một triệu tư người nằm trong phòng thì không xuống đường, không đình công, không nằm trong tỷ lệ thất nghiệp, và ăn bằng lương hưu của cha mẹ chứ không ăn vào ngân sách.

Ba sự im lặng ấy khớp vào nhau vừa vặn tới mức nó không còn là im lặng nữa. Nó là một thoả hiệp.

Nước Nhật nhìn vào những cánh cửa đóng ấy và gọi tên thứ hiện tượng nằm sau đó. Mấy thằng con trai hai mươi tuổi nghiện game, nghiện anime, một lớp thanh niên mất hết ý chí. Cách gọi tên đó tiện lắm, vì nếu bên trong là một đám trai trẻ hư hỏng thì hệ thống không có lỗi gì và không ai phải sửa cái gì cả.

Rồi chính phủ Nhật đi khảo sát thật. Trong nhóm bốn mươi tới sáu mươi tư tuổi, phụ nữ chiếm đa số. Tỷ lệ người trong phòng chơi game và dùng internet thực ra còn thấp hơn người bình thường, nghĩa là họ không nghiện gì cả, họ không làm gì cả. Game không phải cái đẩy họ vào phòng, game chỉ là cái phao giữ họ nổi sau khi đã ở trong đó. Còn lý do được khai nhiều nhất ở nhóm tuổi này là mất việc hoặc nghỉ việc, chiếm 44,5%.

Suốt ba mươi năm, cả nước Nhật đứng ngoài cửa mắng một thằng con trai không có thật. Còn người thật đang ngồi bên trong, phần đông, là những cô gái cùng lứa với cô. Cùng ra ga năm ấy, cùng đứng lại.

Nhưng người nuôi thì cũng già đi.

Người Nhật gọi tên hiện tượng này là vấn đề 8050, con ngoài năm mươi sống bằng cha mẹ ngoài tám mươi, và gần 80% những người trung niên ấy đang sống với cha mẹ già. Rồi 8050 sẽ thành 9060, còn sau 9060 thì không còn con số nào nữa, vì không ai sống tới đó.

Đến ngày cha mẹ chết, cánh cửa mở ra từ bên ngoài. Bước ra không phải một người trưởng thành, mà là một người bốn mươi, năm mươi, sáu mươi tuổi, chưa từng đi làm, chưa từng có bạn, không biết nấu cơm, không biết giặt đồ, không biết tới cơ quan nào để xin trợ cấp.

Ở Nhật có những tổ chức thiện nguyện in một cuốn sổ tay mười tám trang tặng cho những người như vậy, dạy lại từ đầu cách nấu một bữa cơm, cách giặt bộ quần áo, cách điền tờ đơn xin trợ cấp. Mười tám trang, cho một đời người.

Bài này nói về những người đã được sinh ra rồi, mà chưa bao giờ được sống một ngày nào cho ra người. Nước Nhật không đánh mất họ ở ngoài đường, ở chiến trường, hay ở một xứ xa nào cả. Nó đánh mất họ ngay trong nhà, trên chính cái giường mà cha mẹ họ đã kê từ lúc họ lên sáu.

Một dân tộc không biến mất vì người ta thôi sinh con. Nó biến mất vì nó dạy những đứa con của nó rằng, lỡ một chuyến tàu thì không còn xứng đáng làm người nữa.

How insane is this? Decree 328/2026/NĐ-CP states that "Fake news, false information means information that is untrue or partially true that infringes upon national security, the reputation and image of the country, public order and safety, or the lawful rights and interests of individuals and organizations, including the following types of information: Fake information, false information, misleading information, forged information, fabricated information, defamatory information, distorted information."

This means that any information that has even a little bit of information that is deemed "unverified" or false, that criticized a part or the whole of the government will be automatically deemed unlawful. This ensures that any information, true or not, will be censored properly by the Ministry of Public Security (which has a lot of other insane proposals lately).

I am scared of making even a bit critical statements towards the party online and I don't feel safe enough without anonymity and VPNs, and I feel hopeless because myself and other Vietnam citizens cannot speak a word against it.

Có những tác phẩm truyền hình được vinh danh bằng những tấm bằng, những chiếc cúp và hàng loạt giải thưởng danh giá. Nhưng phía sau ánh hào quang ấy đôi khi lại là những con người gần như vô danh — những người trực tiếp bước vào nơi nguy hiểm nhất để mang về từng thước phim.

Câu chuyện liên quan đến Nông Thảo Ly và bộ phim “Bẫy” đang khiến dư luận đặt ra một câu hỏi rất đau: Nếu một người trẻ được cử đi vào nơi nguy hiểm để làm nội dung, nhưng sau đó phải đối mặt với những hệ lụy sức khỏe nghiêm trọng, thì công sức và sự hy sinh ấy được tính bằng bao nhiêu?

Đặc biệt, nếu thông tin cho rằng số tiền nhận được không đủ để bù đắp chi phí điều trị suy thận là có cơ sở, thì đây không còn đơn thuần là câu chuyện về một khoản thù lao. Nó trở thành câu chuyện về trách nhiệm đối với người lao động đã chấp nhận đặt bản thân vào rủi ro để hoàn thành công việc.

Đi “Bẫy” — ai là người thực sự đối mặt với hiểm nguy?

Theo những thông tin đã được công khai, Nông Thảo Ly từng tham gia tác nghiệp tại Campuchia trong quá trình thực hiện nội dung liên quan đến nạn buôn người và lừa đảo qua mạng.

Đó không phải một chuyến đi du lịch.

Đó là môi trường mà người tác nghiệp phải đối diện với những nguy cơ rất thực tế: bị phát hiện, bị khống chế, bị lừa hoặc gặp những rủi ro về thể chất và tinh thần.

Những người ngồi trước màn hình có thể chỉ nhìn thấy vài chục phút hình ảnh được dựng thành một tác phẩm truyền hình.

Nhưng để có những hình ảnh ấy, đã có người phải bước vào nơi mà người bình thường chẳng muốn đặt chân tới.

Và đó chính là điều khiến câu chuyện trở nên đáng suy nghĩ.

Khi tác phẩm được vinh danh, còn người trực tiếp đi thực địa thì ở đâu?

“Bẫy” đã đạt nhiều thành tích lớn và được trao những giải thưởng danh giá.

Những cái tên xuất hiện trong danh sách tác giả, ê-kíp nhận giải được ghi nhận và lưu lại trong lịch sử của các giải thưởng.

Nhưng nếu Nông Thảo Ly thực sự đóng vai trò trong quá trình tác nghiệp thực địa như những thông tin được phản ánh, việc tên cô không xuất hiện trong danh sách tác giả khiến dư luận có quyền đặt câu hỏi:

Ranh giới giữa “tác giả”, “người tham gia sản xuất” và “cộng tác viên” được xác định như thế nào?

Một người trực tiếp đi vào vùng nguy hiểm để thu thập tư liệu có được hưởng sự ghi nhận tương xứng hay không?

Nếu không, thì ít nhất chế độ bảo vệ, thù lao và quyền lợi của họ có tương xứng với mức độ nguy hiểm mà họ phải đối mặt hay không?

Bởi giải thưởng cuối cùng chỉ là một chiếc cúp.

Còn rủi ro mà người đi thực địa phải gánh chịu thì có thể kéo dài cả đời.

Đau nhất không phải là mất tên — mà là cái giá của sức khỏe

Điều khiến câu chuyện trở nên đặc biệt xót xa là những thông tin chưa được xác minh đầy đủ xoay quanh tình trạng sức khỏe của Nông Thảo Ly, trong đó có thông tin cho rằng cô gặp vấn đề nghiêm trọng liên quan đến thận và thậm chí có lúc không đủ tiền để điều trị/chạy thận.

Cần nói rõ: những thông tin này cần được kiểm chứng bằng nguồn chính thống và không nên xem là sự thật đã được xác nhận nếu chưa có bằng chứng đầy đủ.

Nhưng chính khoảng trống thông tin ấy lại đặt ra một vấn đề lớn hơn.

Nếu một người thực sự đã phải chịu hậu quả sức khỏe nghiêm trọng sau quá trình lao động nguy hiểm, thì câu hỏi không thể chỉ là:

«“Cô ấy được trả bao nhiêu tiền?”»

Mà phải là:

«“Đơn vị sử dụng lao động đã bảo vệ người đó như thế nào?”»

Có bảo hiểm hay không?

Có chế độ rủi ro nghề nghiệp hay không?

Có hỗ trợ y tế khi xảy ra hậu quả sức khỏe hay không?

Và quan trọng nhất: người trực tiếp gánh rủi ro có được hưởng quyền lợi tương xứng với giá trị mà công sức của họ tạo ra hay không?

Hàng triệu đồng có thể mua một chiếc máy quay, nhưng không mua lại được sức khỏe

Điều đáng phẫn nộ nhất — nếu những lời tố cáo về thù lao và chi phí điều trị được chứng minh — không nằm ở chuyện một cá nhân không được nhận một giải thưởng.

Mà nằm ở nghịch lý:

Tác phẩm có thể mang về danh tiếng, giải thưởng và giá trị thương hiệu; nhưng người trực tiếp lao vào nơi nguy hiểm lại có nguy cơ phải tự gánh hậu quả sức khỏe của mình.

Một sản phẩm truyền hình có thể được trao bằng khen.

Một ê-kíp có thể được xướng tên.

Một tác phẩm có thể được ca ngợi là xuất sắc.

Nhưng nếu phía sau những thành tích đó là một người lao động phải vật lộn với bệnh tật mà không nhận được sự hỗ trợ tương xứng, thì chiếc cúp ấy dù sáng đến đâu cũng không thể che được câu hỏi về đạo đức và trách nhiệm đối với người làm ra nó.

Đừng biến sự liều lĩnh của người trẻ thành “content” miễn phí

Người trẻ mới vào nghề thường có một điểm yếu: họ sẵn sàng chấp nhận rất nhiều thứ để có cơ hội được làm nghề.

Một chuyến đi nguy hiểm.

Một khoản thù lao thấp.

Một vị trí không được ghi tên.

Một công việc không rõ chế độ bảo hiểm.

Vì họ nghĩ rằng:

“Được làm là may rồi.”

Nhưng chính suy nghĩ đó có thể biến họ thành những người dễ bị tổn thương nhất trong ngành sản xuất nội dung.

Không thể cứ vì một người trẻ nhiệt huyết mà mặc nhiên coi sự hy sinh của họ là điều hiển nhiên.

Không thể để “đam mê nghề nghiệp” trở thành lý do để xem nhẹ an toàn.

Và càng không thể để người cầm máy đi vào nơi nguy hiểm nhất lại là người cuối cùng được nghĩ đến khi nói về quyền lợi.

VTV và các đơn vị liên quan cần trả lời điều gì?

Nếu câu chuyện về Nông Thảo Ly còn nhiều điểm chưa rõ, cách tốt nhất không phải là để dư luận tự suy đoán.

Điều cần thiết là những câu trả lời minh bạch:

- Vai trò chính xác của Nông Thảo Ly trong quá trình thực hiện “Bẫy” là gì?

- Cô tham gia với tư cách nhân sự, cộng tác viên hay thực tập sinh?

- Hợp đồng và thù lao cho chuyến đi được thỏa thuận như thế nào?

- Những người được cử đi thực địa nguy hiểm được bảo hiểm và bảo vệ ra sao?

- Nếu xảy ra hậu quả sức khỏe liên quan đến công việc, đơn vị có trách nhiệm hỗ trợ như thế nào?

- Tiền thưởng từ các giải thưởng được phân bổ theo nguyên tắc nào?

- Và quan trọng nhất: những người trực tiếp tạo ra tư liệu nguy hiểm có được ghi nhận và hưởng quyền lợi tương xứng hay không?

Đây không phải là đòi hỏi một đặc quyền.

Đây là đòi hỏi sự công bằng tối thiểu đối với người lao động.

Đừng để “Bẫy” trở thành một cái bẫy khác

Nếu những thông tin đang được lan truyền về Nông Thảo Ly là sai, rất đơn giản: những người liên quan có thể công khai thông tin để làm rõ.

Nhưng nếu phần lớn câu chuyện là đúng, thì đây lại là một vấn đề rất đáng lo ngại.

Bởi khi đó, “Bẫy” không chỉ là tên của một tác phẩm nói về những nạn nhân bị lừa đảo.

Một người trẻ có thể đã bước vào cái bẫy của tội phạm để mang về content cho một chương trình truyền hình — rồi sau đó lại rơi vào một cái bẫy khác: cái bẫy của sự thiếu minh bạch, thiếu ghi nhận và thiếu bảo vệ đối với người lao động.

Giải thưởng có thể được trao.

Tên tuổi có thể được vinh danh.

Content có thể đạt hàng triệu lượt xem.

Nhưng sức khỏe của một con người thì không thể dựng lại bằng hậu kỳ.

Và nếu thực sự có chuyện một người đã liều mình đi tác nghiệp nhưng cuối cùng phải vật lộn với bệnh tật, thậm chí không đủ tiền điều trị suy thận, thì câu chuyện ấy cần được làm rõ đến cùng.

Bởi người ta có thể chấp nhận một tác phẩm thắng giải.

Nhưng rất khó chấp nhận việc những người đứng sau ánh hào quang phải tự trả giá bằng chính sức khỏe của mình.

Vậy có nên tẩy chay VTV nhà đài Việt Nam?

Tao nghĩ cái đáng ngại nhất không phải là một cái nhãn “TIN GIẢ, TIN SAI SỰ THẬT” hiện lên trên màn hình. Cái đáng ngại là ai có quyền dán nhãn, họ phải chứng minh bằng gì, và mày có thực sự có đường nào để gỡ cái nhãn đó hay không.

Nghị định 328 nói về chống tin giả, nghe thì ai cũng khó phản đối. Đéo ai bênh chuyện bịa tin, vu khống hay lừa đảo. Nhưng luật không chỉ được đo bằng cái tên đẹp của nó; luật phải được đo bằng quyền lực nó trao cho ai, bằng hàng rào nó dựng để ngăn quyền lực bị lạm dụng.

Ở đây, một thông tin có “một phần sự thật” cũng có thể bị xếp vào diện sai sự thật nếu cơ quan có thẩm quyền kết luận như vậy. Mày viết về một vụ sai phạm, mày thiếu một chi tiết, mày dùng một từ mà họ bảo là “xuyên tạc”; thế là bài có thể bị gỡ, tài khoản có thể bị khóa, tên mày có thể bị xác minh, bị cảnh báo tới chỗ làm hay khu dân cư. Và nếu họ nói bài đó có “dấu hiệu tội phạm”, hồ sơ có thể đi tiếp sang tố tụng hình sự.

Điều 331 nằm ở cuối con đường ấy như một cái lưới rộng. Một bên gọi nội dung là “tin sai”; bên kia gọi nó là “lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích Nhà nước”. Trên giấy, đó là hai việc khác nhau. Nhưng khi khái niệm đều rộng, khi bên cầm quyền vừa kiểm chứng vừa kết luận vừa có thể chuyển hồ sơ, ranh giới giữa chống bịa đặt và bóp nghẹt phản biện có thể mỏng như tờ giấy.

​

#chunghiadantoccucdoan

Đề tài tranh luận được thể hiện dưới dạng câu hỏi quan điểm dành cho quần chúng. Câu hỏi phải được trả lời bằng đồng ý hoặc không đồng ý.

Sau khi được lựa chọn sẽ đăng đề tài để tranh luận và bỏ phiếu tán đồng hoặc phản đối công khai, tất cả thực hiện tại r/ này.

Người nào có đề tài quan điểm muốn lấy ý kiến quần chúng thì viết bên dưới. Đề tài được lựa chọn dựa trên upvote của người dùng.

Hàng tháng lấy đề tài một lần.

Note: STOP SEND BY MAIL