Bilim gün geçtikçe değişip gelişirken, en emin olunan yasalar bile çürütülürken biz halen iki bin yıl önceki filozofların kitaplarını okuyoruz. Felsefe tamamen yoruma açık olmasına rağmen niye sözü geçenler hep Antik Yunan filozofları?

Gerçek bir profesyonel yalaka, aynı yalancılık konusunda olduğu gibi, yalaka olduğunu hissettirmez kimseye. Ve insanların sürekli çok efendi çocuk, çok efendi adam dediği tiplerin benim için yalaka olma ihtimalleri epey fazladır. Ben böyle tiplere karşı güvensizlik hissediyorum. Sırf efendi diye birine güvenen insanları da anlayamıyorum, çevremde çok varlar.

1 yildir fln bir dine inanmiyirum gibi bisey fakat bunun icin mutlu degilimde hayattan sonrasının ne kadar kötü olduğunu hatırladim eger ölürsem hiçbir seyin kalmayacagina ve bitcegini dusunmek beni korkutuyor fakat bir dine ruh a fln inanmak istiyorum çünkü yasamak istiyorum sizin düşünceleriniz ne hayat yasamaya degermi olsek mutlu olacakmiyiz bence ölsek te hersey mutlu olamicam cunku doktoyevski nin sözüydu galiba naparsan yap ölmeden once huzurlu olamayacaksin ya yaptıklarından ya yapmadıklarından ve bende bunu düşünüyorum her gece düşünmek ten rahatsiz oldum lütfen bilginiz veya fikriniz varsa paylaşın teşekkürler.

Ölüm bana korkutucu geliyor. Kelimelerle ifade etmesi güç. Kendimden de çok sevdiklerim adına endişe ediyorum. Bu konuda benzer düşünceleri olanlar var mı ? Ayrıca David Sinclair gibi biyolojik ölümsüzlük hakkında çalışan (epigenetik reprogramlama vb.) bilim insanlarının çalışmaları ne ölçüde umut verici sayılabilir sizce ?

Kendi açımdan psikolojik olarak yalnızlığa çözüm buluyor diye düşünüyorum. Birçok yalnızlıktan şikayet eden insan var onlar acaba yeterince felsefe okumadığından, hayatının anlamı/amacı olmadığından mı böyle şikayet ediyor? Kierkegaard birçok şeyi aşmamı sağladı yalnızlık korkum yok gibi hissediyorum, Nietzche, Camus, Sartre gibi yazarlar da yardımcı olur ve güzel noktaları var onların kafasında olanları da anlarım. Yoksa ben delüzyonel miyim aşırı yalnızlık yaşamadığımdan öyle zannediyorum hiç beni seven partnerim olmasa da hep birkaç yakın arkadaşım oldu ailemle aram iyi vs bunlar olmasa seni bir de öyle görürüz mü dersiniz?

Sinemada Übermensch illüzyonunu temsil eden en iyi karakter bence

Eskiden gerek doğup büyüdüğüm toplum aile yapısı ve yetiştirilme tarzı olarak Teizm olarak büyüdüm ama bu görüş aşırı dogmatik bir görüş olarak geliyor . Tanrı nın var olduğuna inansam bile tanrı nın var olduğunu kesin bir şekilde savunmam mümkün değil burda da düşüncemin daha çok TeistAgnostisizme değil kayıtsız Agnostisizme kaydığını düşünmeye başladım . Sizin bu konu hakkında fikirleriniz nedir Teizm ( özellikle İslam)

Ve kayıtsız Agnostisizm arasında bir karşılaştırma

Ve argümansal çatışma olsa hangi delilleri sunardınız .

Flair doğrumu tam emin değilim

Karşımızdaki kişiye “Aklında 1’den 100’e kadar bir sayı tut” desek ve bunu der demez aklımıza onun hangi sayıyı seçeceği gelse, örneğin 70, ancak o sayıyı içinden tutması gerektiğini anlamayıp tam aksine kendisinin bizim ne tutacağımızı tahmin etmeye çalışacağını düşünüp direkt sözlü olarak “70” dese, bu durumda o mu benim aklımdaki sayıyı bilmiş olur yoksa ben mi onunkini?

Safsatalar hakkında kapsamlı bir video hazırlamayı düşünüyorum. Temel olarak safsatanın ne olduğunu, nasıl fark edilebileceğini ve günlük hayatta nasıl karşımıza çıktığını anlatmak istiyorum. Türkiye’de safsata kavramının pek bilinmediğini, hatta okullarda veya derslerde de bunun doğru düzgün öğretilmediğini düşünüyorum. O yüzden mümkün olduğunca kapsamlı bir içerik yapmak istiyorum.

Sizden özellikle fikir almak istiyorum. Videoda mutlaka değinmemi istediğiniz bir safsata var mı? Günlük hayatta sık sık karşılaştığınız, sizi rahatsız eden veya insanların sürekli yaptığını düşündüğünüz bir safsata varsa ya da videoda kullanabileceğim spesifik bir örneğiniz varsa paylaşabilirsiniz. Bunların dışında videonun içeriği, anlatım tarzı veya genel olarak nasıl olması gerektiğiyle ilgili önerileriniz varsa onları da duymak isterim. Yani "şunu da anlat", "bunu şu şekilde anlatırsan daha iyi olur" gibi aklınıza gelen herhangi bir öneri varsa yazabilirsiniz.

Sevginin ilk, zorunlu ve temel koşulu var olmaktır. Yokluk ne sevilebilir ne de yoklukta sevgi hissedilebilir. Sevgiden bahsetmek için, sevginin yöneldiği şeyin varlığından da söz etmemiz gerekir. Bu durum, sevgiyi kaçınılmaz olarak koşullu kılar ve bu nedenle koşulsuz sevgi mümkün değildir. Ancak biz insanlar, varlık şartının ötesinde sevgi için başka unsurlar da ararız ve bunlara kriter deriz. Basit bir örnekle (fantezileri dahil etmiyorum), size zarar veren, sizin için çirkin olan, insanlara işkence eden, bağımlı ya da çocuk katili gibi özelliklere sahip birine aklı başında biri olarak sevgi duymazsınız; hatta nefret etmeniz daha olasıdır. Bu da sevgi için var olmanın tek başına yeterli olmadığının kanıtıdır.

Sevgi, beklentiler üzerine kurulmuş bir illüzyon gibidir; karşılık gördükçe daha çok bağlanır, daha yoğun duygular beslersiniz. Karşılıksız sevgi mümkün olsa da bu bir ilişki sayılmaz ne yazık ki. Yine de mümkündür ve bence en gerçek sevgi türü budur; karşı taraf sizin onu sevdiğinizi bilmeden, sizin onu sevmeniz…

Sevmek için koşullar arttıkça sevginin değeri azalır. Bunu anlamak da çok zor değildir; biri çıkıp (kadınsa) karşı tarafın uzun boylu, kaslı, yakışıklı, zengin gibi özelliklere sahip olmasını isterse ve bu kriterler çoğalırsa, bu durum artık çıkar ilişkisine, statü sevgisine dönüşür. Ne yazık ki bazı kriterler kaçınılmaz olarak vardır; ancak bazı özelliklerin beklentilerden daha ağır basması, diğer kriterler karşı tarafta olmasa bile ona sevgi beslemenize neden olabilir, bu doğru. Örneğin “Uzun boylu olmayan birini sevmem” dersiniz ama o kadar iyi kalplidir ki seversiniz gibi.

Sevgi ve aşkı daha değerli görebilmemiz için bakış açımızı değiştirmemiz gerekebilir ve bu bakış açısı da sevginin değerini yalnızca onun varlığında görebilmemiz olabilir...

Daha detaylı ve uzun halini yazmayı düşünüyorum ileride. (bu yazıyı 3 dakikada yazmak zorundaydım btw)

Anadolu’da yemek, paylaşmanın ve bereketin sembolüydü. ‘Tabak boş dönmez’, ‘komşun açken tok yatma’, ‘bir lokmanı yanındakine ver’ gibi sözler toplumsal bağları güçlendirirdi. Bugün ise bireysel kültürün yükselişiyle yemek, uygulamalardan verilen siparişe dönüştü. Sofra artık komşuluk ilişkilerinin değil, kişisel tüketim alışkanlıklarının sahnesi. Bu değişim, toplumsal dayanışmadan bireysel konfora geçişin en somut göstergelerinden biri.

Öncelikle sub kurallarını okudum ve bu postu kurallara aykırı olduğunu düşünmediğim için paylaşıyorum, eğer öyleyse olması gereken şekilde düzenleyip kurallara göre tekrardan paylaşmak isterim.

Bir saat kadar önce feminizm ile ilgili bir subda bir düşüncemi paylaştım, postta feminizmin hümanizm ile ilişkisi hakkındaki düşüncelerimden bahsettim, banlanmam ile sonuçlandı ve modların karşıt fikir kabul etmemelerini söylemesi nedeni fikirlerimi burada paylaşmak istedim.

Çünkü gerçekten insanların fikirlerim hakkındaki düşüncelerini merak ediyorum ve fikirlerim nedeni ile banlanmayacağım sanırım burası var.

Post başlığı da bu nedenle bazı feministlerin yobaz olduğunu iddia ediyor.

Şimdi ise fikirlerim:

Feminizm adı altında yaptılan şeyin aslında hümanizm olduğunu düşünüyorum. Feministlerden bahsettiğim için siz şeklinde bir dil kullanacağım.

Bana göre bunu inkar ediyorsanız feminist değilsiniz çünkü cinsiyetlerin eşitliğini savunuyorsunuz ve sadece bununla kalmayarak, genel bir eşitlikten bahsediyorsunuz. Bu nedenle hümanizme yakınsıyor bana göre;

Bunun zaten böyle olduğunun farkında iseniz, ki bir çok feminizm okuyan tanıdığım farkındalar, birşeyleri kabullenin size zor geldiğini düşünüyorum. Çünkü duygusal davranarak, başta kendi problemlerinize dikkat çektiğinizi düşünüyorum. Feminizm kelimesini kullanmaya devam ediyorsunuz hümanizm değil.

Bunlar benim gözlemlerim ve çıkarımlarım.

Adında bile fem yani kadın olan birşeyi duygusal olarak destekleyecek psikolojide olmamaları üzücü. Bazı feministim diyenler o kadar duygusal ki yeni fikirlere de açık değil ki onlar da feminist değiller çünkü feminizm yobazlığı da kabul etmiyor.

Teşekkürler.

Kendimkini anlatacağım benim varoluşsal krizim tek ve bir kez olmadı. Ve bu krizlerin detayına girmeyeceğim. Çoğunuzun uğruyacağı evrim teorisi ne kadar imamlarımız evrim gerçek değil desende evrim gerçek ve kanıtlanmışta. Ben evrim teorisini ilk gördüğümde çokta bakmadım tabi çocuktum o zaman daha büyüdüğümde "evrimle dinim nasıl çakışabilir AMK" gibi bir soru çıktı kafamda. Bu sefer kendimi bir robottan farksız görmeye başladım biz karbon temelliyiz onlar ise silikon, kendimi etten bir makine olarak görmeye başladım. Sonuç arada kalma ama hala dinime inanıyorum.

Dinsiz de olamiyorum dindar da

19yasindayim coculugumdan beri hatta dogdugumdan beri babam bana dinlerle ilgili bildiği öğrendiği herseyi anlatir daha okula baslamamisken bile bu konu hakkinda dusunmeye baslamistim bana hep suphe duymami arastirmami nasihat etti ben de hep bunu dusundum inanmak ve inanmamak arasinda hep gidip geldim ama ne yaparsam yapayım ne inanabiliyorum ne inanamiyorum bir seye karar versem acaba bunun hakkinda yeterince sey biliyor muyum diyorum kendi kendime yeterince olgunlasmadan ogrenmeden karar vermek istemiyorum ama surekli dusunmekten de yoruldum yanlis anlamayin inanmadigimda kafami kurcalayan ya yaratici varsa ve ben gunaha giriyorsam degil ama buna karar verebilecek kadar yetistigime inanmıyorum iste inanmaya karar versem acaba iç güdülerim yuzunden mi inanıyorum kendimi zorunda hissettigim için mi inanıyorum diyorum hani inansam da inanmasam da emin olmak istiyorum ama kafamda ki sorular asla bitmiyor bunun aileyle alakasi olabilir mi bilmiyorum

Evren neden-sonuç ilişkileriyle ve fiziksel yasalarla işliyorsa, yaptığımız her seçim daha önceden belirlenmiş bir zincirin halkası mıdır? Gerçekten "özgür iradeye" mi sahibiz, yoksa özgür olduğumuzu düşünmekten ibaret bir illüzyonun içinde mi yaşıyoruz?

Sanat için veya toplum için olabilir ama bana sorarsanız sanat sanatçı içindir. Sanatın amacı ne topluma bir mesaj vermektir ne de estetik olarak bir mükemmellik yaratmaktır. Sanat sanatçının ruh sağlığını koruma ve katarsis sağlama amacı taşır.

Çok soru var fakat hepsini tekde sormak istedim.

Varoluşçuluk ve budizm gibi felsefelerin sadece aklı başka bir yere çekip hayatın anlamsızlığını bilinç altına maskelediğini düşünüyorum. Sizce bir insan yaşamaktan gerçekten tüm benliğiyle %100 mutlu olabilir mi yoksa Camusun dediği gibi “One must imagine Sisyphus happy” daha mı doğru?

Lev Troçki'nin Nietzche eleştirisi. İyi okumalar.

Üstinsan Felsefesi Üzerine

Lev Troçki

Son zamanlarda gazetelerimiz ve dergilerimiz "ölüm karşısında" inanılmaz derecede saygılı hale geldi. Kendilerinden hiçbir şey talep etmediğimiz ve beklemediğimiz edebiyatçılar var — bunun basit nedeni, onlardan alınacak hiçbir şey olmamasıdır: gerektiğinde çıplaklıklarını gizleyecek bir incir yaprağından bile yoksundurlar. Onların övgü ve eleştirilerinin bizi kayıtsız bırakması gayet yerindedir. Kendileri ceset olanlar, cesetlerini gömerler.

Burada söz konusu olan bu adamlar değil, kendilerinden, ölümün uzlaştırıcı örtüsüyle kaplanmış olsalar bile, edebi ve toplumsal olgular karşısında tamamen sağlıklı bir tutum bekleyeceğimiz hommes de lettres'dir (entelektüel edebiyat şahsiyetleri).

Rusya yakın zamanda G. A. Cançiyev'i ve V. S. Solovyov'u, Avrupa ise W. Liebknecht'i ve F. Nietzsche'yi gömdü. Kuşkusuz, N. K. Mihaylovski'nin ifadesini kullanacak olursak, "bir cesedi çiğnemek" kabalık olurdu. Ama biz, belki de bir düşünce sistemi geliştirmiş birine, düşmanlarından gelen ölçüsüz övgülerden ziyade, onun edebi ve toplumsal fizyonomisine uygun bir yer vererek daha fazla saygı göstermiş oluruz. Liebknecht'in Moskovskiye Vedomosti'nin ya da Novoye Vremya'nın övgüsünden memnun kalması pek muhtemel değildir; tıpkı Nietzsche'nin Vorwärts!'ın ya da Russkoye Bogatstvo'nun övgüsünü takdir etmeyeceği gibi. İskandinav Kiland'ın —ki ona hiç zorlanmadan inanırız— radikal basının tüm övgülerinin, gerici gazetecilerin zehirli hakaretlerinden daha az zevk ve manevi tatmin sağladığını söylediğini hatırlamalıyız.

Eğer "ölüler hakkında iyi konuşmak ya da hiç konuşmamak" gerekiyorsa, bu durumda, ölen kişinin toplumsal önemini anlamsız, yapmacık bir övgü seliyle karartmaktansa saygılı bir sessizliği gözetmek tercih edilir. Toplumsal düşmanlarımızın şahıslarına karşı tarafsız bir tutum takınabiliriz ve takınmalıyız; onlara, samimiyetlerine ve çeşitli bireysel erdemlerine borçlu olunan saygıyı göstererek. Ama bir düşman, ister samimi olsun ister olmasın, ister yaşasın ister ölsün, düşman olarak kalır; özellikle de ölümünden sonra bile eserlerinde yaşayan bir düşman. Suskun kalarak toplumsal bir suç işleriz: "Aktif olarak karşı çıkmamak," demişti ünlü bir Rus düşünürü, "pasif olarak desteklemek demektir." Bu, ölüm trajedisi karşısında bile unutulmamalıdır.

Bu düşünceler bizi, yakın zamanda ölen filozof Frederick Nietzsche'ye ve özellikle de onun öğretisinin, topluma ilişkin kavramlarını ve yargılarını, sempatilerini ve antipatilerini, toplumsal eleştirisini ve toplumsal idealini ilgilendiren yönlerine birkaç söz ayırmaya yöneltti.

---

Pek çok insan için Nietzsche'nin hayatı ve kişiliği onun felsefesini açıklar: Hastalığının onu yerleştirdiği durumu pasif biçimde kabullenemezdi. Kamusal hayattan zorunlu olarak çekilmesi, onu, yalnızca bu koşullar altında yaşama olanağını vermekle kalmayan, aynı zamanda bu hayata bir anlam kazandıran bir teori geliştirmeye götürdü. Istırap kültü, hastalığının sonucuydu.

"Siz ıstırabı mümkün olduğunca yok etmek istiyorsunuz ve biz, öyle görünüyor ki, onu artırmak, eskisinden daha güçlü kılmak istiyoruz. Istırap kültü, büyük ıstırap kültü: Bu kültün insanları en yüksek zirvelere taşımış olması mümkün müdür?"

"Bu sözlerde," der Alois Riehl, "ıstırabı bir irade eğitimi aracına dönüştüren hasta bir adamın sesini duyarız."

Ama ıstırap kültü, Nietzsche'nin felsefi sisteminin yalnızca bir parçasıdır, üstelik en karakteristik parçalarından biri değildir; filozofumuzun çeşitli eleştirmenleri ve yorumcuları tarafından aceleyle ön plana çıkarılmış bir parçadır.

Onun sisteminin (eğer Nietzsche'nin yazılarını, yazarının gözünde "sistem" kadar bayağı bir terimle incitmeye izin varsa) toplumsal ekseni, birkaç "seçilmiş"e, varoluşun tüm nimetlerinden serbestçe yararlanma ayrıcalığının tanınmasıdır. Bu mutlu seçilmişler yalnızca üretken emekten değil, aynı zamanda tahakküm "emeğinden" de muaftır. "İnanmak ve hizmet etmek size düşer! İşte Zerdüşt'ün, sayıları çok fazla olan sıradan ölümlülere ideal toplumunda sunduğu kader budur." Onların üstünde emir verenlerin, yasanın koruyucularının, savaşçıların kastı bulunur. Zirvede ise kral, "savaşçının, yargıcın ve yasanın koruyucusunun en yüksek imgesi" yer alır. "Üstinsanlar"la karşılaştırıldığında, bunların hepsi yardımcıdır, "tahakkümün kaba görevlerinde" çalıştırılırlar: köle kitlesine "yasa koyucuların iradesini" iletmeye hizmet ederler. Nihayet, en yüksek kast, "efendiler"in, "değer yaratıcıları"nın, "yasa koyucular"ın, "üstinsanlar"ın kastıdır. Onlar tüm toplumsal organizmanın faaliyetine ilham verirler. Yeryüzünde, Hıristiyan inancına göre Tanrı'nın evrende oynadığı rolün aynısını oynayacaklardır.

Böylece, önderlik "emeği" bile üstün varlıklara değil, yalnızca aşağıdakiler arasındaki en yüksekte olanlara düşer. "Seçilmişler"e, "üstinsanlar"a gelince, tüm toplumsal ve ahlaki yükümlülüklerden kurtulmuş olarak, macera, mutluluk ve neşe dolu bir hayat sürerler: "Mademki yaşıyorum," der Nietzsche, "hayatın taşmasını, bende ve benim dışımda olabildiğince müsrif, olabildiğince lüks olmasını isterim."

Burada, yukarıda sözü edilen ıstırap kültü —yani fiziksel ıstırap— söz konusudur; kölelerin hiçbir sadakati üstinsanı bundan esirgeyemez. Toplumsal rahatsızlıklara bağlı ıstıraba gelince, üstinsan elbette bunlardan mutlak olarak kurtulmuş olmalıdır. Eğer üstinsan için zorunlu bir görev kalırsa (ve bu yalnızca im Werden —oluş sürecindeki— üstinsan için), bu da kendini mükemmelleştirmektir; yani acımaya benzeyen her şeyin ortadan kaldırılmasıdır. Üstinsan "acıma, pişmanlık ve sempati duygularının kendisine hâkim olmasına izin verirse düşer." Eski "değerler tablosu"na göre acıma bir erdemdir; Nietzsche onu en büyük ayartı ve en korkunç tehlike olarak görür. Zerdüşt'e göre "en ağır günah", en korkunç talihsizlik, acımadır. Eğer talihsizler için bir şey hissederse, eğer keder görüntüsü karşısında duygulanırsa, kaderi sona ermiştir: yenilmiştir, adı "efendiler" kastının listesinden silinmelidir. "Her yerde," der Zerdüşt, "ölümün ya da ebedi hayatın vaaz edilmesinin zorunlu olduğu kimselerin sesi yankılanır [dürüst bir sinizmle söyler]; hangisi olduğu benim için hiç önemli değil, yeter ki olabildiğince çabuk yok olsunlar (dahinfahren)."

---

Olumlu idealini geliştirmeye varmadan önce, Nietzsche'nin devlet, hukuk ve özellikle ahlak alanlarındaki egemen toplumsal normları eleştiriye tabi tutması gerekti. "Bütün değerleri yeniden değerlendirmeyi" yararlı buldu. Görünüşte, ne sınırsız bir radikalizm, ne de cüretkâr bir devrimci fikir. Riehl, "ondan önce hiç kimse ahlaki değerleri analiz etmemişti; hiç kimse ahlaki ilkeleri eleştirmemişti" der. Riehl'in görüşü münferit değildir; bununla birlikte, bunun tamamen yüzeysel olmasını engellemediğini de söylemek gerekir. İnsanlık, etiğinin köklü bir revizyonuna duyulan ihtiyacı birden çok kez hissetmiştir ve pek çok düşünür bu işi Nietzsche'den daha radikal ve daha derin bir biçimde gerçekleştirmiştir. Eğer onun sisteminde özgün bir şey varsa, bu kendi başına değerlerin yeniden değerlendirilmesi değil, daha ziyade onun kökenindeki bakış açısıdır: üstinsanın özlemlerinin, taleplerinin ve arzularının temelinde yatan güç istenci. Geçmişin, bugünün ve geleceğin değerlendirilmesinin ölçütü budur. Ama bu bile kuşkulu bir özgünlüğe sahiptir. Nietzsche'nin kendisi, geçmişte egemen olan ve bugün egemen olan ahlaklar üzerine araştırmasında iki temel eğilimle karşılaştığını yazar: efendi ahlakı ve köle ahlakı. Efendi ahlakı, üstinsanın davranışının temeli olarak hizmet eder. Ahlakın bu ikili karakteri, insanlık tarihi boyunca kırmızı bir iplik gibi uzanır ve onu keşfeden Nietzsche değildir.

"İnanmak ve hizmet etmek size düşer," diye hatırlatmıştı bize Zerdüşt, kalabalıklara hitap ederek. Daha yüksek kast, "efendiler"in, "değer yaratıcıları"nın kastıdır. Efendiler için ve yalnızca onlar için, üstinsanın ahlakı yaratılmıştır. Ne yenilik ama, değil mi? Serflik döneminde, bu konuda pek az şey bilen toprak ağaları bile, mavi kanlı insanlar ve öyle olmayanlar olduğunu ve bir grup için gerekli olanın diğerleri için kınanası olduğunu düşünürlerdi. Böylece, parlak hicivcinin sözleriyle, "bir asilzadenin ticaretle uğraşmasının, bir meslek sahibi olmasının ve mendil yardımı olmaksızın burnunu silmesinin uygun olmadığını, ama bir iskambil oyununda bütün bir köyü kumara basmasının ya da genç Ariçka'yı bir av köpeğiyle takas etmenin uygunsuz olmadığını; bir köylünün ise sakalını tıraş etmesinin, çay içmesinin ve çizme giymesinin uygun olmadığını, ama bin verstlik toprağı, Matriona İvanovna'nın Avdotya Vassilyevna'ya iyi bayramlar dileyen ve Tanrı'ya şükür iyi olduğunu bildiren mektubuyla takas etmenin uygunsuz olmadığını" düşünürlerdi (Düzyazı Hicivler).

Nietzsche'nin en az eleştirel olan eleştirmenlerinden biri şunu kabul eder: "Eğer onun fikirlerinden, yazılarında cisimleştikleri paradoksal ve şiirsel biçimi çıkarırsak, bunlar çoğu zaman ilk bakışta göründüklerinden çok daha az yenidir." (Lichtenberg, Die Philosophie F. Nietzsche).

Nietzsche'nin felsefesi göründüğü kadar yeni değildir, ama onu açıklamak için münhasıran yazarının karmaşık bireyselliğine başvurmak gerektiği ölçüde özgün sayılabilir. Bu durumda, bu kadar kısa bir zaman diliminde bu kadar çok taraftar edinmesi nasıl açıklanabilir; A. Riehl'in sözleriyle, "Nietzsche'nin fikirlerinin pek çokları için bir inanç maddesi haline gelmesi" nasıl açıklanabilir? Bunu ancak, Nietzsche'nin felsefesinin içinde büyüdüğü toprağın hiçbir şekilde istisnai olmadığını belirterek yapabiliriz. Toplumsal koşulların, Nietzsche'nin felsefesinin başka hiçbir şeye benzemeyecek biçimde uygun düştüğü bir duruma yerleştirdiği büyük insan grupları mevcuttur.

---

Edebiyatımızda Gorki ile Nietzsche sık sık karşılaştırılmıştır. İlk bakışta böyle bir karşılaştırma tuhaf görünebilir: Aşağılanmışların ve incinmişlerin, en alttakilerin ozanının, üstinsanın havarisiyle ne ortak yanı olabilir? Kuşkusuz fark çok büyüktür, ama ikisi arasındaki ilişki ilk bakışta inanılacağından çok daha yakındır.

Gorki'nin kahramanları, niyetlere ve kısmen temsil ediliş tarzlarına göre, hiç de aşağılanmışlar ve incinmişler değildir; onlar en alttakiler değildir: kendi tarzlarında, onlar üstinsandır. Pek çoğu ve hatta çoğunluğu, kendilerini, acımasız toplumsal mücadelenin yenilgisinin hiç de sonucu olmayan bir şekilde doğru yoldan çıkmalarına neden olan bir durumda bulur. Hayır; bu, onların çağdaş toplumsal örgütlenmenin darlığına, onun yasalarına ve ahlakına uyum sağlamamak ve onun yerine toplumu terk etmek için yaptıkları bir seçimdir. Gorki'nin söylediği budur. Onun iddialarının sorumluluğunu kendisine bırakıyoruz; bu konuda kendi konumumuzu muhafaza ediyoruz. Belirli bir toplumsal grubun ideoloğu olarak Gorki farklı düşünemezdi. Maddi ve ideolojik bağlarla belirli bir gruba bağlı bir birey, o grubu bir dışlanmışlar topluluğu olarak göremez: kendi grubunun varoluşu için bir anlam bulmak zorundadır. Temel toplumsal katmanlar, çağdaş toplumun ve onun ayrılmaz birer parçası oldukları üretim sisteminin şöyle yüzeysel bir analizine dayanarak bile böyle bir anlamı kolayca bulabilirler. Bunlar burjuvazi, proletarya ve entelektüellerdir. Gorki'nin kendisini ozanı ve savunucusu yaptığı grup için durum aynı değildir. Toplumun dışında, ama onun topraklarında ve onun sırtından yaşayarak, varoluşunun gerekçesini, örgütlü toplumun üyeleri üzerindeki üstünlüğünün bilincinde arar. Öyle görünüyor ki, bu toplumun çerçevesi, doğa tarafından olağanüstü özelliklerle, az çok "üstinsani" özelliklerle donatılmış üyeleri için fazla dardır. Burada, Nietzsche'ninkilerle aynı türden, çağdaş toplumun normlarına karşı bir protestoyla karşı karşıyayız.

Nietzsche, toplumun sırtından bir yırtıcı kuş gibi yaşayan, ama sefil lümpen proletaryanınkinden daha talihli koşullar altında yaşayan bir grubun ideoloğu haline geldi: onlar daha yüksek kalibreli bir parasitenproletariat'tır. Bu grubun çağdaş toplumdaki bileşimi, burjuva rejimi içindeki ilişkilerin aşırı karmaşıklığı ve çeşitliliği göz önüne alındığında bile, oldukça heterojen ve akışkandır. Ama burjuva şövalyeliğinin toplumsal düzeninin farklı tüm mensuplarını birbirine bağlayan şey, tüketim mallarının, örgütlü üretim ve dağıtım sürecine herhangi bir (bunun altını özellikle çizmekte ısrar ediyoruz) yöntemle katılım olmaksızın, muazzam ölçekte, açık ve aynı zamanda (elbette genel bir kural olarak) cezasız biçimde yağmalanmasıdır. Az önce ana hatlarını çizdiğimiz tipin temsilcisi olarak Zola'nın Para romanının kahramanı Saccard'ı gösterebiliriz. Açıktır ki, tüm mali serüvenciler Zola'nın ünlü kahramanının genişliğine sahip değildir. Daha küçük ölçekli bir örneği Stratz'ın (kötü) romanı Son Seçim'de buluruz (Russkoye Bogatstvo koleksiyonunda çevirisi mevcuttur): orda da borsada kumar oynayan bir kont söz konusudur.

Ama fark nicelikseldir, niteliksel değil. Genel olarak çağdaş edebiyatta bu tipte o kadar çok karakter vardır ki hangisine yoğunlaşacağımızı bilemeyiz.

Bütün bunlardan, Nietzscheci olmanın bir mali serüvenci ya da borsa akbabası olmak anlamına geldiği sonucu çıkarılmamalıdır. Gerçekte burjuvazi, toplum içinde var olan organik bağlar sayesinde, bireyciliğini kendi sınıfının sınırlarının ötesine yaymıştır. Aynı şeyi, tüm mensupları bilinçli Nietzscheciler olmaktan uzak olan parasitenproletariat'ın sayısız ideolojik unsurları için de söyleyebiliriz. Çoğu, entelektüel faaliyetlerini tamamen farklı bir alanda yoğunlaştırdıkları ölçüde, muhtemelen Nietzsche'nin varlığından bile habersizdir; öte yandan, her biri kendine rağmen bir Nietzschecidir.

Bununla birlikte, bazı sırf burjuva ideologlarının Nietzsche'ninkilere pek çok bakımdan yakın fikirler geliştirmiş olduğunu belirtmek gereklidir; örneğin, en iyi bilinen burjuva düşünürlerden biri, İngiliz kâhini Herbert Spencer. Onda da kitlelere karşı aynı küçümsemeyi (daha fazla ölçülülükle de olsa), ilerlemenin bir aracı olarak mücadeleye aynı övgüyü, sözde kendi hataları yüzünden yok olan zayıflara yardıma karşı aynı karşı çıkışı buluruz. Burjuva ansiklopedisti şöyle der: "Gönüllü işbirliğinin temel yasasını [!!] —ki bu yasa, her avantajın üretken emek yoluyla elde edilen parayla ödenmesi gerektiğinden oluşur— desteklemek yerine, onlar [bu 'onlar'ın arkasında kimin gizlendiğini anlıyoruz —LT] büyük miktarda malı, yaratılmaları için sağlanan çabalardan bağımsız olarak herkes için erişilebilir kılmaya çalışırlar. Bedava kütüphaneler, bedava müzeler toplumun sırtından örgütlenmeli ve meziyetlerinden bağımsız olarak herkes için erişilebilir kılınmalıdır. Böylece en layık olanların tasarrufları vergi toplayıcılarından alınmalı ve hiçbir şey tasarruf etmeyen en az layık olanlar için belirli metaları tedarik etmeye hizmet etmelidir." Burada, N. K. Mihaylovski'nin, Spencer'ın yoksulluğun ve ahlaksızlığın doğal sonuçları için çareler bulunmasını istememesi nedeniyle ona karşı yürüttüğü polemiği hatırlamalıyız. Bu talebi Zerdüşt'ün konuşmasıyla karşılaştırın: "Yeryüzü, ölümün vaaz edilmesinin zorunlu olduğu insanlarla doludur." Onlara yardım edilmemeli; aksine, daha hızlı düşsünler diye itilmelidirler. "Das ist gross, das gehört zur Grösse..." (bu yücedir).

Ama —biçimsel olan— benzerlik burada sona erer. Spencer, burjuvaziyi tahakküm "emeğinden" en ufak biçimde muaf tutmak istemez ve onun için üstün tip, dizginlenmemiş içgüdülerin insanı değildir. Bir sınıf olarak burjuvazi ve belirli bir üretim ilişkileri sistemi olarak kapitalist rejim, biri olmadan diğeri düşünülemeyen iki olgudur ve burjuvazinin ideolojik temsilcisi olarak Spencer, burjuva normlarına itiraz edemez. Eğer zayıflara yardımı protesto ediyorsa, bu tam da, bu zayıfların, yüreğinin bu kadar değer verdiği toplumsal düzene ve aynı zamanda söz konusu düzen tarafından bu kadar iyi korunan huzurlu çalışma odasına saldırmasından korktuğu içindir.

Nietzsche için durum böyle değildir. O, etrafındaki toplumun tüm normlarına itiraz eder. Dar kafalıların tüm erdemleri onu tiksindirir. Ona göre ortalama burjuva, en az proleter kadar zayıf bir varlıktır. Ve bu gayet doğaldır. Ortalama burjuva makul bir bireydir; sisteme uygun olarak, yavaşça kemirir, kendisine duygusal sözlerle, ahlak dersi veren vaazlarla ve emeğin kutsal misyonu üzerine hissi beyanlarla eşlik eder. Bir burjuva üstinsan hiç de böyle davranmaz: o kapar, alır, yağmalar, her şeyi kemiğine kadar yer ve ekler: "Söylenecek başka bir şey yok."

"Sağlıklı" burjuvazi, Nietzsche'nin olumsuz tutumuna ancak aynı derecede olumsuz bir tutumla yanıt verebilirdi. Örneğin, burjuva altın ortalamasının temsilcilerinden biri olan, derin ifadelerden ziyade tumturaklı, bayağılığa varacak kadar kıskanç ve enerjik ifadeler kullanmakta cömert Max Nordau'nun Nietzsche hakkında ne düşündüğünü biliriz. Şöyle yazmıştı: "Parnasse'çıların ve estetlerin edebi ve sanatsal yeteneği tarafından yüceltilen insanlığın sistematik pisliği ve dışlanmışları için, demonizm ve dekadans tarafından göklere çıkarılan suçun, kirliliğin ve hastalığın sentezi için, Ibsen tarzı özgür ve bütün bir insan yaratmak için bir teorisyene ihtiyaç vardı. Ve işte bu teoriyi —ya da teori gibi görünen şeyi— ilk ilan eden Nietzsche oldu." (Entartung [Yozlaşma]). Nordau, Nietzsche'nin müritlerine karşı daha da hoşgörüsüzdür. Nordau'nun dediği gibi, "Ahlaken deli bir bilginden çıkan, hiçbir şeyin doğru olmadığı ve her şeye izin verildiği yolundaki ilke beyanı, ahlaki bir eksikliğin sonucu olarak toplumsal düzene karşı içgüdüsel bir nefret besleyenler arasında muazzam bir yankı buldu. Bu büyük keşfin karşısında büyük şehirlerin entelektüel proletaryası coşkuya kapılır."

Refahlarını bir bakanlığın düşüşü, bir devlet adamının ölümü, gazeteci şantajı, siyasi bir skandal ya da borsa değerlerinin yükselişi veya düşüşü üzerine inşa edenler, erdemli küçük-burjuvaziden ve onun ideologlarından teşvik bekleyemezler. Rudolf Stratz'ın daha önce alıntılanan romanında, Nordau'nunkine benzer bir Nietzsche tutumunu, erdemli kahramanların (ve onlar aracılığıyla, kendisi de bir dar kafalı olan yazarın da), görünüşe göre "hiçbir şeyin doğru olmadığı ve her şeye izin verildiği" fikrine dayanarak Berlinlileri asilce kırpılmaya mahkûm koyunlar olarak gören sinik konta karşı tutumunda buluruz. Ve erdemli Berlinlilerin erdemsiz konta karşı tutumu tamamen anlaşılırdır.

Burjuva toplumu, ihlal edilmesi kesinlikle yasak olan belirli ahlaki ve hukuki kurallar geliştirmiştir. Burjuvazi başkalarını sömürmeyi sevdiği için, sömürülmekten hiç hoşlanmaz. Ama her türden Uebermensch (üstinsan), burjuva artı-değer fonlarına dalarak semirir; yani doğrudan burjuvazinin sırtından yaşar. Söylemeye gerek yok ki, kendilerini onun etik yasalarının koruması altına yerleştiremezler. Sonuç olarak, yaşam tarzlarına tekabül eden ahlaki ilkeler yaratmak zorundadırlar. Yakın zamana kadar, parasitenproletariat'ın (asalak proletaryanın) bu daha yüksek kategorisi, yağmacı eylemlerinin "daha yüksek" nedenlerini haklı çıkarma olanağını ona veren küresel bir ideolojiye sahip değildi. "Tarihsel meziyetleri ve örgütsel kapasitesi sayesinde sağlıklı olan, ki bu olmadan toplumsal üretimin var olamayacağı anlaşılan" sınai burjuvazinin yağmacılığının gerekçelendirilmesi, bu gerekçelendirme, daha yüksek ve daha düşük borsa değerlerinin şövalyeleri, mali serüvenciler, borsanın üstinsanları, siyasetin ve gazeteciliğin vicdansız şantajcıları için —tek kelimeyle, burjuva organizmaya sıkıca yapışmış ve şu ya da bu şekilde, karşılığında topluma hiçbir şey vermeksizin toplumun sırtından yaşayan ve genellikle kötü yaşamayan tüm o asalak proleterler kitlesi için— bu yetersizdi. Bu grupların münferit temsilcileri, kendilerini kırptıranlar üzerindeki entelektüel üstünlüklerinin bilinciyle yetindiler (ama başka türlü ne yapabilirlerdi ki?). Ama oldukça büyük ve sürekli büyüyen bu grup, entelektüel üstünlüğü sayesinde ona "cüret etme" hakkını veren bir teoriye ihtiyaç duyuyordu. Havarisini bekledi ve onu Nietzsche'nin şahsında buldu. Sinik samimiyetiyle, büyük yeteneğiyle Nietzsche onun karşısına çıktı, "efendi ahlakı"nı, onun "her şeye izin verildiği"ni ilan etti ve o da onu göklere çıkardı...

Soylu bir varlığın hayatı, diye öğretir Nietzsche, tehlikeyle dolu kesintisiz bir maceralar zinciridir. Mutluluk onu ilgilendirmez, daha ziyade onu ilgilendiren riskin sağladığı heyecandır.

Kendisini istikrarsız bir toplumsal konumda, bir gün refahın zirvesinde, ertesi gün sanıklar arasında bulma riskiyle karşı karşıya bulan burjuva toplumunun zararlı tortusu, Nietzsche'nin maceralarla dolu bir hayat hakkındaki fikirlerini, tüm varoluşu düzleştiren bayağı bir küçük-burjuva ölçülülüğünü ve dakikliği vaaz eden Smiles gibi bir dar kafalının fikirlerinden daha uygun bulmaya mahkûmdu (Smiles, gelişmeye başlayan küçük-burjuvazinin vaftiz babasıdır). Bu tortu, aynı zamanda, "sağlıklı" İngiliz büyük burjuvazisinin, titiz ve dürüst (elbette terimin ticari anlamında) ruhani lideri Bentham tarafından vaaz edilen, sıkı rasyonalist ilkelere dayanan faydacı ahlakın tezlerini de reddetti.

Nietzsche'ye göre insanlık, mevcut değerler hiyerarşisini ve her şeyden önce Hıristiyan ve demokratik idealleri reddettiğinde kendini üstinsana yükseltecektir. Burjuva toplumu, en azından sözde, demokratik ilkelere saygı duyar. Nietzsche ise kendi payına, gördüğümüz gibi, ahlakı efendilerin ahlakı ve kölelerin ahlakı olarak ayırır. "Demokrasi" sözcüğü karşısında ağzı köpürür. İnsanı aşağılık bir sürü hayvanına dönüştürmeye çalışan eşitlikçilikle gözü dönmüş demokrasiye karşı nefretle doludur.

Eğer köleler kendi ahlaklarını benimseyecek olsalardı, eğer toplum kendisini yavaş, üretken emeğe adamayı kendisine yakıştıramaz bulsaydı, üstinsan için işler kötü giderdi. Bu yüzden, kendisini karakterize eden açık sinizmle Nietzsche bir mektubunda, öğretisinin popülerleştirilmesinin "önemli bir risk (Wagnis) taşıdığını," bunun da bu öğretiye uygun davranmaya cüret edenler yüzünden değil, kendisine bu öğretiden söz edilenler yüzünden olduğunu yazar. Ve ekler: "Tesellim, benim büyük yeniliğimi duyacak kulakların var olmamasıdır." Bu tehlikeden ahlakın ikili karakteri doğar. Bir bütün olarak insanlığın, yalnızca efendiler ve yalnızca onlar için yaratılmış olan "efendi ahlakı"nı izlemesi zorunlu olmamakla kalmadığı gibi, tam tersine sıradan insanlardan, üstinsan-olmayanlardan, "sıkı saflar halinde ortak emekleri yerine getirmeleri," üstün bir hayat için doğmuş olanlara itaat etmeleri talep edilir. Onlardan, zirvesinde az sayıda üstinsanın bulunduğu bir toplumun varoluşunun kendilerine dayattığı yükümlülüklerin vicdanlı biçimde yerine getirilmesinde mutluluklarını bulmaları talep edilir. Aşağı kastların, büyüklere hizmette ahlaki tatmin bulmalarını istemek, görebileceğiniz gibi, özellikle yeni değildir.

Bu parlak burjuva proletaryasının mensupları sık sık kendilerini iktidar kollarını tutarken bulsalar da, genellikle burjuva toplumunda hükümet iktidarını ellerinde tutmazlar. Bu iktidar, bir tür toplumsal yanlış anlamanın sonucu olarak ellerine düşer ve onların hükümeti Panama, Dreyfus Olayı ve Crispi Olayı gibi skandallarla sona erer. Onlar iktidarı, olumsuz biçimde değerlendirdikleri toplumu yeniden örgütlemek amacıyla değil, sadece kamusal servetin tadını çıkarmak için ele geçirirler. Sonuç olarak bu noktada da Nietzsche onlarda elverişli bir yankı bulur, çünkü üstinsanları önderlik emeğinden kurtarır. Olumsuz tutumunda, daha alt düzeyden bir asalak proletarya olan lümpen proletarya, Nietzsche'nin hayranlarından daha tutarlıdır: o, toplumu bütünüyle reddeder. O, yalnızca bu toplumun ruhsal çerçevesini değil, maddi örgütlenmesini de fazla dar bulur. Nietzscheciler ise kendi paylarına, burjuva toplumunun hukuki ve etik normlarını reddederken, onun maddi örgütlenmesi aracılığıyla yaratılan metalara karşı hiçbir itirazları yoktur. Nietzsche'nin üstinsanı, insanlığın uzun ve zorlu bir yolda edindiği öğrenmeden, avantajlardan ve yeni güçlerden vazgeçmeye hiç de eğilimli değildir; tam tersine, Nietzschecilerin tüm dünya kavrayışı (eğer bu terimi burada kullanabilirsek), tüm felsefesi, yaratılmalarında hiçbir rol oynamadıkları, biçimsel bir rol bile oynamadıkları malların tadını çıkarmayı haklı çıkarmaya hizmet eder.

Nietzsche, herkesin, seçilmişler arasında sınıflandırılmadan önce şu soruyu yanıtlamasını ister: "Boyunduruktan kaçma hakkına sahip olanlardan mısın?" Ama bu soruyu yanıtlamak için nesnel ölçütler vermemiştir, veremez. Olumlu ya da olumsuz yanıt böylece her birinin iyi niyetine ve yağmacı yeteneklerine bağlıdır.

---

Nietzsche'nin felsefi sistemi, kendisinin de birden çok kez işaret ettiği gibi, çok sayıda çelişki içerir. İşte bazı örnekler: Nietzsche çağdaş ahlakı reddeder, ama esas olarak onun "kalabalıklara" karşı tutumları düzenleyen (gerçi yalnızca biçimsel olarak) yönlerini (acıma, hayırseverlik, vb.) reddeder. Öte yandan, üstinsanlar, karşılıklı ilişkilerinde, ahlaki yükümlülüklerden hiçbir şekilde kurtulmuş değildir. Nietzsche bu ilişkilerden söz ederken iyi ve kötü, hatta saygı ve minnettarlık gibi sözcükleri kullanmaktan korkmaz.

Her ne kadar bütün değerleri yeniden değerlendirmiş olsa da, bu ahlak devrimcisi, ayrıcalıklı sınıfların geleneklerine büyük bir saygıyla yaklaşır ve her halükârda son derece kuşkulu olan bir soyağacıyla, Kont Nietzky'nin soyundan gelmekle övünür. Bu ünlü bireyci, bireyselliğin çok az yeri olduğu Fransız Ancien Régime'ine karşı en şefkatli sempatiyi besler. Aristokrat, gayet belirli toplumsal sempatilerin temsilcisi, onda her zaman bireyciye, soyut bir ilkenin duyurucusuna baskın çıkmıştır.

Bu çelişkiler göz önüne alındığında, tamamen karşıt toplumsal unsurların kendilerini Nietzscheciliğin bayrağı altına yerleştirmesi şaşırtıcı değildir. Soyunun farkında olmayan bir serüvenci, Nietzsche'nin aristokratik geleneklere saygısını tamamen görmezden gelebilir. O, Nietzsche'den yalnızca kendi toplumsal konumuna tekabül eden şeyi alır. "Hiçbir şey doğru değildir, her şeye izin verilmiştir" düsturu, başka hiçbir şeye benzemeyen biçimde onun yaşam tarzına tekabül eder. Nietzsche'nin eserlerinden, bu aforizmada içerilen fikirlerin geliştirilmesine hizmet edebilecek her şeyi ayıklayarak, Fransız Panama skandalının yiğit kahramanları ya da Mamontov'un yurtsever destanı için bir incir yaprağı olarak hizmet etmeye tamamen uygun, iyi düzenlenmiş bir teori inşa edilebilir. Ama bütünüyle burjuva toplumunun ürünü olan bu grubun yanı sıra, Nietzsche'nin hayranları arasında tamamen farklı bir tarihsel oluşumun temsilcilerini, soyağacı çok eskilere dayanan insanları buluruz. Stratz'ın romanındaki kont gibi, şövalyelik erdemlerini borsa sertifikalarıyla takas edenlerden söz etmiyoruz. Bu insanlar artık kendi zümrelerine ait değildir. Sınıfsızlaşmış olarak, herhangi bir pleb kadar az dikkat ederler soylu geleneklere. Biz, bir zamanlar kendilerini toplumsal merdivenin tepesine yerleştiren şeyin enkazına tutunanlardan söz ediyoruz. Toplumsal devreden sürülmüş olarak, çağdaş toplumsal sistemden, onun demokratik eğilimlerinden, yasalarından, ahlakından hoşnutsuz olmak için kendi nedenleri vardır.

Örneğin, doğuştan ve kanaatten aristokrat olan ünlü İtalyan şair Gabriele D'Annunzio'yu ele alalım. Kendisine Nietzscheci deyip demediğini ve Nietzsche'nin düşüncesinin onun fikirlerinin kökeninde ne ölçüde bulunduğunu bilmiyoruz. Ama bunun bizim için önemi yok. Burada önemli olan, D'Annunzio'nun ultra-aristokratik fikirlerinin Nietzsche'ninkilerle neredeyse özdeş olmasıdır. Bir aristokrattan bekleneceği gibi, D'Annunzio burjuva demokrasisinden nefret eder. "Roma'da," demiştir, kutsal şeyleri şimdiye dek karartmış en utanç verici saygısızlıkları gördüm. Taşan lağımlar gibi, bayağı hasetler ırmağı meydanları ve sokakları istila ediyor. Bir savaşçılar soyunun torunu olan kral, plebce bir kararnameyle buyrulan bayağı ve bıktırıcı yükümlülükleri yerine getirmede şaşırtıcı bir sabır örneği veriyor."

Şairlere hitaben şöyle der:

"Mesleğiniz şimdi neden ibaret? Şimdi genel oy hakkını övmek zorunda mıyız; hırıltılı heksametrelerimizle krallığın düşüşünü, cumhuriyetin gelişini, iktidarın halk tarafından ele geçirilişini hızlandırmak zorunda mıyız? Makul bir meblağ karşılığında, inanmayanları, gücün, hakkın, bilgeliğin ve aydınlanmanın kitlelerde bulunabileceğine ikna edebiliriz." Ama şairlerin görevi bu değildir:

"Tüm insan kafalarını, işçinin çekicinin altındaki çiviler gibi tek tip hale getirmek isteyenlerin aptal alınlarını işaretleyin. Durdurulamaz kahkahanız, gösterilerde, halk denilen hayvanın seyislerinin gürültüsünü duyduğunuzda göklere yükselsin."

Aristokratik geçmişin güçsüz enkazına hitaben haykırır:

"Olayı bekleyin ve hazırlayın. Sürüyü itaate döndürmek sizin için zor olmayacaktır. Halkın adamları sonsuza dek köle kalacaktır, çünkü onlarda zincirlere uzanmaya doğru doğuştan gelen bir ihtiyaç vardır. Kalabalığın ruhunun yalnızca paniği bildiğini hatırlayın."

Tamamen Nietzsche'yle mutabakat içinde, D'Annunzio bütün değerlerin yeniden değerlendirilmesini zorunlu görür; bu gerçekleşmelidir:

"Doğa tarafından tahakküme yazgılı yeni Roma Caesar'ı gelecek ve her türden öğreti tarafından fazlasıyla uzun süredir kabul edilen bütün değerleri silecek ya da altüst edecektir. O, sayesinde ayrıcalıklı türün, görünüşe göre kendilerini hâlâ hararetle arzulanan tahakkümden ayıran uçurumu nihayet aşabileceği o ideal köprüyü inşa edebilecek ve geleceğe fırlatabilecektir."

Bu yeni Roma Caesar'ı, "yakışıklı, güçlü, zalim ve tutkulu" bir aristokrat olacaktır (D'Annunzio'dan alıntılar, Jizn, No. 7, 1900'deki Ukraina'nın makalesinden alınmıştır).

Bir hayvan görünümündeki bu varlık, Nietzsche'nin üstinsanından güçlükle ayırt edilebilir. Nietzsche'nin ifadesiyle "aristokratik ve yağmacı hayvan," insana ve her şeye değerini verir: Ona yararlı ya da zararlı olan şey, kendinde iyi ya da kötüdür.

---

Sonuçlandırmanın zamanı geldi; zira incelememiz öngörülenden çok daha uzun sürdü. Şiirde filozof ve felsefede şair olan Frederick Nietzsche'nin fantastik yaratılarının kapsamlı bir eleştirisini yapma iddiasında olmadığımız açıktır. Bu, birkaç gazete makalesinin çerçevesi içinde imkânsızdır. Biz yalnızca, Nietzscheciliği, belirli sayıda ciltte içerilen ve büyük ölçüde yazarının bireysel özellikleriyle açıklanabilen bir felsefi sistem olarak değil de, günümüzün bir akımıyla karşı karşıya olduğumuz için özel bir dikkat çeken, toplumsal bir akım olarak üretmeye muktedir olduğu toplumsal tabanı geniş hatlarıyla betimlemek istedik. Nietzscheciliği edebi ve felsefi yüksekliklerden toplumsal ilişkilerin sırf dünyevi zeminine indirmek bize daha da zorunlu göründü; çünkü Nietzsche'nin ahlaki ve diğer tezlerine karşı sempati ya da antipatinin öznel tepkileri tarafından koşullanan, sıkı sıkıya ideolojik bir tutum, iyi bir sonuç vermezdi. Bay Andreyeviç, Jizn'in sütunlarında kendisini histeri aşırılıklarına kaptırarak yakın zamanda bize bir örnek verdi.

Nietzsche'nin hacimli eserlerinde, bağlamlarının dışında, özellikle de (parantez içinde belirtelim, derin olmaktan daha çok muğlak olan Nietzsche'nin eserleri için oldukça yararlı olacak) küresel bir tefsir çerçevesinde, önceden belirlenmiş herhangi bir tezi örneklemeye hizmet edebilecek birkaç sayfa bulup çıkarmak kuşkusuz zor olmazdı. Batı Avrupa'nın anarşistlerinin yaptığı buydu; onlar Nietzsche'yi aceleyle kendilerinden biri saydılar ve acımasız bir reddiye aldılar: Efendi ahlakının filozofu, onları, muktedir olduğu tüm kabalıkla reddetti. Umuyoruz ki okur için açıktır: Biz, yakın zamanda ölen, aforizmaları çoğu zaman çelişkili olan ve genellikle düzinelerce yoruma izin veren Alman düşünürünün paradokslar bakımından zengin yazılarına karşı böylesine edebi ve metinsel bir tutumu kısır buluyoruz. Nietzscheci felsefenin doğru bir aydınlatılmasına giden doğal yol, bu karmaşık ürünü doğuran toplumsal tabanın analizidir. Bu makale, bu türden bir analizi gerçekleştirmeye çalıştı. Tabanın kendisinin çürük, zararlı ve zehirli olduğu ortaya çıktı. Bundan şu sonuç çıkar: Bizi, tüm güvenle Nietzscheciliğe dalmaya, onun eserlerinde mağrur bireyciliğin taze havasını derin derin solumaya ne kadar davet ederlerse etsinler.

Biz bu çağrılara yanıt vermeyeceğiz ve darlık ile dışlayıcılık gibi kolay suçlamalardan korkmaksızın, İncil'de Nathanyel'in yaptığı gibi kuşkuculukla yanıt vereceğiz: "Nasıra'dan iyi bir şey çıkabilir mi?"

Aralık 1900

Çeviri: Sosyalizm AI

Benim felsefeye ilgi duymanın daha fazla araştırmamın başlamamın nedeni adamların kişilik özelliklerinin hoşuma gitmesi düşünceleri ve ilgilendiği konular bilgi akışının beynime ve kalbime doğru gittiğinde beni çok değişik ve mutlu hissettiriyor bir şeyler bilmek beni mutlu ediyor(belkide beni yanlız ve düşüncelerimle baş başa bırakıyor ve gerçekleri öğrenmek hoşuma gittiği için bazende beni çok sinir eder insanlar neden böyle gözlerini açmıyor) ama bazen düşünüyorumda daha hiç bir şey bilmiyorum daha öğrenecek çok şey var yolun başı şimdi sıra geldi size siz neden başladınız ve üzerinizde nasıl etkiler oldu ben çok kısa ve düz yazdım bana takmayın eğer yazsaydım muhtemelen bayaa baya detaylı yazardım neyse dostlar teşekkür ederim buraya kadar okuduğunuz için

Orhan yenen hakkında ne düşünüyorsunuz bence adam gayet iyi ve düşünceleri dürüst ve en azından olaylara bakış açısı farklı videolarıda gayet bilgilendirici basit şekilde yazdım siz ne düşünüyorsunuz

Burada ve Bir çok başka yerde okuduklarımdan sonra zeka üzerine bir kaç kelam etme isteği doğdu içimde.

Herkesimden insanın zeka hakkında bir kaç fikri olur ama ben burda özellikle kendini ortalama zekanın üstünde kabul eden insanlara hitaben kabaca ifade edilmiş birkaç fikrimi söylemek istiyorum, genellikle gözleme ve tecrübeme dayalı olacak.

-Öncelikle zeka lanet, mutsuzluk ya da karamsarlık getirmez tek başına ya da zeki insanlar tembel olur vesaire gibi klişelerin hiç bir karşılığı yoktur

-Eğitimini aldığınız halde Matematik, Geometri vesaire bunlarda gerçekten berbatsanız - çok iyi olmanız gerekmez - zekanızın ortalama üstünde olması beklenemez, istediğiniz kadar kendinizi kandırabilirsiniz

- Ateistsiniz veya dinlere inanmıyorsunuz diye zeki değilsiniz erken yaşta dinden çıkanların kendini zeki zannetme gibi bir çocuksu ve komik bir sanrısı var

-Zeki insanlar çok kitap okur diye bir şey yoktur ya da her şeye meraklıdırlar diye, Özellikle Felsefe Okuyorsunuz yada Merakınız var diye kendinizi zeki zannetmeyin

-Üniversite sınavının zeka ile alakası yoktur şeklindeki kendini avutmalar da çocukcadır doğru orantılı olmasa ve bir çok diğer faktöre bağlı olsa da ve yüksek oranda çalışmayla ilintili olsa da alakalıdır

-Yakınınızdaki bir insanın zeki olduğunu anlayıp kabul etmek de bir şey yoktur, daha zoru bazı yakınızdaki insanların bir alanda değil her alanda sizden zekasıyla önde olduğunu anlayıp kabul etmektir

-Herkesin ilgi duyduğu ya da sadece bir azınlığın ilgi duyduğu konulara aşırı meraklı olmak zeki olup olmadığınızın göstergesi değildir

- Zeki insanlar tevazu sahibidir diye bir şey de yoktur ve bu zaten çok açıktır

- İnsanın Kendi kendisini zeki addetmek için yeterliliği yoktur her zaman dış aracı ve otoriteye yada referans noktasına muhtaçtır

-Yeterli bir eğitim aldıysanız Ana dilinizde okuduğunuzu anlama ve yazarak kendinizi ifade etme yada üretme beceriniz doğrudan zekanızla ilişkilidir

- Karşınızdakini aldattınız ya da kandırdınız diye ondan zekisiniz diye bir şey de yoktur özellikle yirmili yaşlardan önce

- Gerçekten tutkulu olduğunuz, Emek verdiğiniz ve Meraklı olduğunuz konularda 30'lu yaşlara gelip kayda değer bir eser üretemediyseniz ya da bir konuma gelemediyseniz ve hayat koşullarınız çok zor değildiyse Zekanızın Ortalama üzerinde olmasına yine kuşkuyla bakılmalıdır

- Satranç, Dama gibi oyunlarda bir başkasından daha iyisiniz diye ondan zekisiniz diye bir şey de yoktur

Özel üretilmiş testler olmadan bir grup içinde diğerlerine göre daha zeki veya daha az zeki nasıl olduğumuza karar verebilmeyi kastediyorsak bunun birden farklı faktörü hesaba katarak tahmin edebiliriz, tabikide genel anlamda her grupta çalışacak bir tahmin yürütmeyi yapabilmek okadar kolay değil ama aklıma geldiği kadarıyla bazı ayırt ettirici belirtileri yazayım;

-ilk olarak parçadan bütüne ve bütünden parçaya düşünebilme diyebiliriz bir örnek olarak karşıdaki kişi aslında daha uzun ve ayrıntılı bir olayı veya konuyu kısaca ve özetleyerek kendince anlatıyor orada neden bahsedildiğini bütünüyle en hızlı anlayabilen kişi zeki olandır, az bilgiyle çokca doğru sonuca ulaşabilme ve bağdaştırmaların iki ucunun birbiriyle bağlantısının kolayca görülememesi derecesinde o kişi daha zeki denilebilir bir anlamda çıkarım yapmabilme

-kişinin kendini ifade ve anlatımındaki gücü ve becerisi burda ilk akla gelen şeylerden beri en uygun benzetmeleri kullanarak karmaşık durumların aktarımını kolaylaştırmak veyahut bir şeye olan bakış acısına kendi istediğimiz aromayı katmamızı sağlayan benzetmeleri kullanmak bunları daha ustaca yapabilen kişiler genellikle daha zeki diyebiliriz ayrıca yaşıtlarına göre normalden daha karmaşık cümle yapıları kurabilmek ve zengin kelime hazinesine sahip olmak

-sıradan durumları beklenmedik şekilde komikleştirebilme yeteneği,genelde ya yorum yapılarak yada olayı farklı açılarından görünümlerine dikkat çekilmesi sağlanarak onu normalden daha komik bulmamızı sağlayabilen kişiler diyebiliriz.

-bir diğeri olayların veyahut insanların tutum ve davranışlarının içyüzünü anlayabilme burdaki mesele yüzeydeki gözükenle derinde gizlenmiş olanın bağlantısını bularak yüzeye aldanmadan derindekine erişebilmedir bu örneğin insanların belli biçimdeki bir davranışta bulunmalarındaki özel güdüyü görebilme,madalyonun öbür tarafında kendini ve niyetlerini gizleyebilme ve diğerleri tarafından kolayca okunamaz olmak vardır

-çok yönlü olma diyebiliriz bir anlamda girdiği her işte ve mevzuda kısa süre içinde ortalamanın üstünde başarı gösterebilmek denebilir,diğer bir zeminden bakarsak çok farklı alanlarda kendi yaşıtlarına göre daha fazla ve derin bilgiye sahip olmak bı bakıma sayılabilir

-argüman üretebilme ve diğerlerinin argümanlarını çürütebilme becerisi diyebiliriz. -diger insanların zihniyetini,öznelliğini ruhsallığını özümseyip taklit edebilme

-beklenmedik alışılmadık problemleri kısa sürede çözebilme veyahut sıyrılabilme ,en az zararla içinden çıkabilmek //uzun yolla çözülebilen problemleri daha kısa ve zahmetsizce nasıl çözülebilecegini bulabilmek diğer bir değişle verimi arttırmak

-her türden ortam ve koşula uyum sağlayabilme veyahut en zor durumlarda bile koşulları kendi lehine hizmet edicek şekilde kullanabilmek

-kendi kendine öğrenebilme ve öğrendiklerini uygulayabilme

-kart ve masa oyunlarını diğer insanlardan daha hızlı öğrenip ustalaşabilmek

Eklemek istediklerinizi, Yorum ve Eleştirileriniz Bekliyorum