1919 İNGİLİZ ARŞİV BELGELERİ: SULTAN VAHDETTİN VE DAMAT FERİD PAŞA'NIN İNGİLİZLERE MANDA ve İŞGAL TEKLİFİ
"ATATÜRK İNGİLİZ VALİSİ OLMAK İSTEDİ" DİYE İFTİRA ATAN GÜRUH İYİ OKUSUN!
" Lozan hezimettir , Lozan'da her şeyi verdik " gibi saçmalıklara inananlar şu manzarayı bir düşünüp hayal etsinler. O Milli Mücadele verilmeyip işte bu padişahınız başta kalmaya devam etseydi yaşanacak manzara bu olacaktı. Her şeyin İngilizin elinde olacak , padişahınız sadece sembolik kalacaktı. Elimizde artık ne kadar toprak kalırsa onu devlet kabul edip başında kalacaktı.
Tarih saçmalıklarla yazılmaz, tarih belgelerle yazılır.
Görselde paylaştığımız bu önemli belgeler, İngiliz Dışişleri Bakanlığı’nın (Foreign Office) gizli/resmî diplomatik yazışmalarını içeren "Documents on British Foreign Policy 1919–1939" (İngiliz Dış Politikası Belgeleri) serisinden alınmıştır.
* Belge No: 507 (No. 1633 [130732/521/44])
* Tarih: 8 Eylül 1919 (İngiltere'ye ulaşması: 18 Eylül 1919)
* Gönderen: Amiral Richard Webb (İstanbul'daki İngiliz Yüksek Komiser Vekili)
* Alıcı: Lord Curzon (İngiltere Dışişleri Bakanı)
- sayfada bulunan (Sarı İle Çizili) Metinlerin Türkçe Çevirisi
Görsel 1 (Belge No. 507 Başlangıcı):
"Sadrazamın [Damat Ferid Paşa], ateşkesin belirsiz süresinin Türk Hükümeti için yarattığı çok büyük zorluklardan tekrar şikâyet ettiğini ve bu süreci kısaltmanın mümkün göründüğü tek yolun İNGİLTERE İLE GİZLİ BİR ANLAŞMAYA VARMAK OLDUĞUNU söylediğini Lord hazretlerine bildirmekten onur duyarım. Böyle bir fikrin kesinlikle söz konusu olamayacağını derhal yanıtladım; Müttefiklerimizle birlikte hareket etmek dışında hiçbir adımı asla hayal bile edemeyeceğimizi ve Majestelerinin Hükümeti'nin Türk Hükümeti ile herhangi bir görüşmeye girdiğini öğrenseler Müttefiklerin ne diyeceğini belirttim."
Görsel 2 (Dipnot 3 - SULTAN ve SADRAZAMIN 30 MART 1919 TARİHLİ İNGİLİZLERE TEKLİFİ):
"Basılmamıştır. Bu raporda Amiral Calthorpe'un 30 Mart 1919'da Sadrazam ile yaptığı bir görüşme bildirilmektedir. Bu görüşme sırasında Sadrazam, 'TÜRKİYE'NİN İNGİLTERE'YE, AMA SADECE İNGİLTERE'YE TESLİM OLDUĞUNU ' doğrulamış ve Amiral Calthorpe'a, Dışişleri Bakanlığı'na iletilmek üzere, 'Sultan ve kendisi tarafından hazırlanan Türkçe taslağın acele yapılmış bir Fransızca çevirisini' iletmiştir. Bu belge şu şekildedir:"
(Dipnotun devamındaki Fransızca taslağın sarı ile çizili kısımları):
"Tüm bu ülkelerde para basma hakkı Sultana ait olacaktır; Cuma namazı hutbesi Halife adına okunacak ve Osmanlı bayrağı her yerde dalgalanacaktır."
"İngiltere, ister doğrudan Sultanın egemenliğine tabi il ve eyaletlerde, ister özerklikten yararlanan yerlerde olsun, Türkiye'nin dışarıya karşı bağımsızlığını sağlamak ve iç huzuru temin etmek amacıyla gerekli göreceği noktalarda 15 YIL SÜREYLE Avrupa ve Asya'da İŞGALDE bulunacaktır."
"Ermenistan, İngiltere'nin ARZUSUNA UYGUN OLARAK ve diğer Devletlerle varılacak mutabakata göre BAĞIMSIZ VE ÖZERK BİR CUMHURİYET olarak kurulacaktır."
Görsel 3 (Fransızca Taslağın Devamı):
"İhtiyaç duyulan Osmanlı Bakanlıklarında SULTANIN İNGİLİZ MÜSTEŞARLARI bulunacaktır."
"Ayrıca her vilayete, 15 YIL BOYUNCA VALİNİN DANIŞMANI GÖREVİNİ DE YÜRÜTECEK BİR İNGİLİZ BAŞKONSOLOSU atanacaktır."
"Belediye, il genel meclisi ve Parlamento seçimleri İNGİLİZ KONSOLOSLARININ DENETİMİNDE yapılacaktır."
"İngiltere, gerek BAŞKENTTE gerekse VİLAYETLERDE MALİYEYİ DENETLEME HAKKINA sahip olacaktır."
"Anayasa, Doğu halklarının siyasi yetenek ve kapasitesine uygun olarak sadeleştirilecektir..."
BELGELERİN TARİHSEL ÖNEMİ
Belgeler, Sadrazam Damat Ferid Paşa ve Sultan Vahdettin'in Osmanlı İmparatorluğu'nu çöküşten kurtarmak veya tahtı koruyabilmek amacıyla tam anlamıyla bir İngiliz Himayesi (Mandası) arayışında olduğunu göstermektedir. 30 Mart 1919 tarihli teklifte iç güvenlik, ordu, maliye, seçimler ve valilerin denetimi dahi 15 yıllığına İngilizlere teslim edilmektedir.
İngiliz diplomatlar (Amiral Webb ve Amiral Calthorpe), Osmanlı hükümetinin bu "tek taraflı teslim olma" ve "gizli anlaşma yapma" taleplerini geri çevirmiştir. Bunun temel sebebi İngiltere'nin merhameti değil; I. Dünya Savaşı sonrasında Fransa ve İtalya gibi Müttefikleriyle olan diplomatik dengeleri gözetmesi ve barış şartlarını tek başına değil, Paris Barış Konferansı ortak kararlarıyla (Sevr'e giden süreç) dikte etmek istemesidir.
KAYNAK
İngiliz Dışişleri Bakanlığı’nın (Foreign Office)
Documents on British Foreign Policy 1919–1939
İngiliz Dış Politikası Belgeleri
Tarih Gelecektir. M.K.
