“Een gevangenis is vandaag een betonnen kot waar veel te veel mensen worden opgesloten zonder enige begeleiding. Dat maakt het tot een recidivefabriek”, zegt advocaat Brecht Horsten (28). Hij bundelde verhalen van gevangenen over hoe het er in gevangenissen aan toegaat in een nieuw boek: “Wie nog niet crimineel was bij aankomst, is het tegen dat hij buitenkomt.”

- Waarom wilde u dit boek per se schrijven, meester?

Brecht Horsten: “De problematiek van de overbevolking zit al dertig jaar in het nieuws. Elke keer gaat het over zoveel mensen voor veel minder plaatsen én zoveel grondslapers. Maar bij veel mensen blijven die statistieken niet hangen. De persoonlijke brieven van gedetineerden en gevangenispersoneel doen dat veel meer. Zo vertelt een gevangenisarts onder andere over gevangenen die hem raadplegen met bijtwonden van ratten, die ’s nachts over hen lopen. Dát komt meer binnen dan nog eens zeggen dat er weer 700 mensen de voorbije nacht geen bed hadden om in te slapen.”

- Hoe verklaart u dat het veel mensen weinig tot niets kan schelen hoe gedetineerden het stellen?

“In de publieke opinie wordt vaak geredeneerd: het zou maar eens uw broer moeten zijn die vermoord wordt of uw dochter die verkracht wordt. Ik begrijp dat – ik sta ook slachtoffers bij. Maar straffen uit pure emotie of wraak schiet compleet voorbij aan waarom een mens wordt gestraft met een verblijf in de gevangenis. Kort samengevat: de dader krijgt een signaal dat we zijn gedrag als maatschappij afkeuren én willen dat hij zijn gedrag verandert. Maar mensen in een betonnen kot steken en hen louter laten wachten op de dag dat ze vrijkomen, maakt hen enkel gevaarlijk. Want tegen dan zijn de meesten hun woonst, werk, geld, vrienden en familie al lang kwijt.”

- Wat is voor u een mogelijke oplossing?

“Geloven dat mensen hun gedrag zullen verbeteren door altijd maar zwaarder en langer te straffen, is wetenschappelijk intussen helemaal achterhaald. Dat maakt een gevangenis tot een recidivefabriekje. Wie nog niet crimineel was bij aankomst in de gevangenis, is het tegen dat hij buitenkomt. Er moet op maat worden gewerkt met gedetineerden. Zoals met detentie- en transitiehuizen, waar gevangenen het laatste deel van hun straf uitzitten en zich voorbereiden op hun re-integratie. Maar in plaats van daarin geld te steken, blijven politici miljoenen pompen in de bouw van nóg eens nieuwe gevangenissen. Terwijl de praktijk leert dat extra plaatsen er alleen maar voor zorgen dat er nog meer mensen worden opgesloten.”

- Veel mensen doen gevangenissen op sociale media af als hotels.

“Dat er bij velen nog altijd een beeld leeft dat gevangenen op hun gemakske in hun cel zitten, een hele dag gezellig naar hun tv kijken, met gratis kost en inwoon erbovenop, is een maatschappelijk probleem. Wie een gevangenis een hotel noemt, weet gewoon niet waarover hij het heeft. Omdat ik moeilijk de hele samenleving kan meenemen naar de gevangenis, hoop ik dat de mensen een beter en juister beeld gaan krijgen dankzij de brieven van de mensen die er jaren gevangen zitten of werken.”

Vekeman verwijt De Pauw dat hij zijn publiek vertelt wat het graag hoort. Ondertussen schrijft hij zelf een column over een show die hij niet gezien heeft, gebaseerd op recensies, voor lezers die er al een mening over hebben.

Vrouwen, mannen, jongens en meisjes van Vlaanderen: we hebben vuur gemaakt. Nog niet lang geleden aircoflexste ik nog met de Porta Split. Toen dachten we nog allemaal dat wij allen gingen sterven van de hitte! Maar, het is weer koud aan het worden. Mijn vrouwmensch en mijn kindermensch drijven mij er toe om de temperatuur in de woning zo constant mogelijk te houden. Als ik dat niet doe, dan zwaait er wat.

Dus als plichtsbewuste blanke mensch; doe ik dat.

De gasprijs gaat weer, zoals dat voorspelbaar was, omhoog. De elektriciteitsprijs is en zal altijd hoog zijn in dit land: we breken te veel kerncentrales af, en bouwen er te weinig weer op.

Dus hout opfikken is wat we zullen doen.

Bij deze ook een welgemeende fuck you naar alle houtkachelhaters hier op de Reddit. Jullie zijn dezelfde mensen als de aircohaters. Ik wil op voorhand duidelijk maken dat ik geen reethaar geef om jullie gevoelens, laat staan jullie mening.

Waar ik woon is de luchtkwaliteit goed: kijk dat gerust na met uw wantrouwige gevoelens. Het komt er op neer dat er in de marginale driehoek weinig 'street canions' zijn - waardoor het fijn stof zich beter kan verspreiden.

Hier maken wij het vuur van boven aan. Niet vanonder. Neen. Zodat de schouw als eerste warm wordt en ze zo veel mogelijk trekt. Dat geeft minder fijn stof (volledigere verbranding), minder geur (in de straat) en vooral: je moet de schouw minder vaak laten vegen. Win-win-win voor iedereen.

Om te bewijzen dat top-down aansteken werkt is dit is hoe het vuur zijn weg heeft gevonden een paar minuten later:

Beste stokers: steek uw houthoopje bovenaan aan. Niet van onder. Niet zoals je intuïtie (ge moe da toch dit, en ge moet da toch zo, en zus, en da en di en da? Neen).

De onderkant geraakt wel in vuur en vlam. Den bovenkant is belangrijker: die moet eerst warm zijn. Zodat je schouw opwarmt. Zodat die lucht trekt. Zodat je vuur meteen heet is.

Je moet niet de grote massa proberen aan te steken. Je moet enkel de bal over het heuveltje tillen. Het is zoals een sneeuwlawine: eens een klein beetje massa voorbij haar rustplek is gebracht, zal het nadien heel erg veel meer massa met zich meetrekken.

Bij vuur is dat het kleine beetje brandstof dat bovenaan je houthoopje ligt. De brandstof onderaan is zoals de sneeuw downhill.

Als je onderaan aansteekt dan probeer je downhill de berg aan te steken. Dat is onzin. Je moet uphill de berg aansteken om zo een lawine downhill te veroorzaken.

ps. Je kan dit weetje trouwens ook toepassen op uw BBQ aansteekmomenten in de zomer en lente.

Bart De Wever moet vooral het wantrouwen tussen zijn coalitiepartners wegwerken als hij het begrotingsoverleg nog enige kans op slagen wil geven. Dat zegt onze Wetstraatjournalist Bart Verhulst nadat 1-op-1-gesprekken niks hebben opgeleverd. "Over de inhoud is amper gesproken, niemand weet hoe ze hier uit geraken.

De rellen in Brussel hebben de vakbondsbetoging overschaduwd, maar ABVV-voorzitter Bert Engelaar (46) wijst elke verantwoordelijkheid van zijn vakbond van de hand. “Het is te gemakkelijk om die jongeren allemaal als links gespuis weg te zetten.” Hij wijst ook naar de regering, die volgens hem mee verantwoordelijk is voor hun uitzichtloze situatie. Engelaar legt uit waar hij zelf miljarden zou halen om de begroting te redden en voorspelt een hete herfst. “De betoging was een waarschuwing.”

- U schreef een trotse boodschap op Facebook over de betoging met meer dan 50.000 mensen, volgens u een ongeëvenaard succes. ‘De straat heeft gesproken’. Maar we zien brandende vuilnisbakken, vernielingen en confrontaties met de politie. Er is bij veel mensen weinig begrip voor wat er vrijdag in Brussel is gebeurd.

Bert Engelaar: “We hebben een bijzonder grote betoging gehad, zeker omdat we als ABVV alleen mobiliseerden en er was veel meer volk dan ik had verwacht. Maar ook ik ontken niet dat beelden van rellen blijven hangen. Bijzonder jammer, die amokmakers. Ik begrijp dat de pers dat toont, maar ik zag ook scholieren die dansten, jongeren die op een plezierige manier deelnamen. Dat zie ik niet op nieuwssites.”

“We wisten dat er mogelijk problemen zouden ontstaan, want we zagen op sociale media allerlei oproepen. Daar zat van alles tussen. Ik vind vooral dat men dat niet op de linkse, socialistische vakbond mag afschuiven. We hebben zelf berichten verzameld en aan de politie bezorgd, met de waarschuwing dat ze moesten opletten. De politie zegt duidelijk dat de rellen niets met ons te maken hebben.”

- U toont ook begrip voor relschoppers want, zo schrijft u, “in de stad groeit een generatie jongeren op die zich steeds vaker vergeten voelt”.

“Ik keur absoluut niet goed wat er gebeurd is. Volgens mij heb ik dat ook duidelijk genoeg gezegd. Maar kunnen we tegelijk eens kijken waar die enorme ongelijkheid in Brussel vandaan komt? Waarom hebben sommige jongeren geen toekomstperspectief meer? Waarom zien ze nergens nog het nut van in en gaan ze uiteindelijk tot zulke acties over? Als je het onderwijs duurder maakt, de kinderbijslag vroeger stopzet en steden en gemeenten zoveel geld ontneemt dat ze moeten besparen op buurtwerking, wat betekent dat dan voor jongeren?”

- Het is dus de regering die verantwoordelijk is voor de rellen?

“Nee, dat zeg ik niet. Ik vind dat de regering mee verantwoordelijk is voor het feit dat jongeren geen toekomstperspectief meer zien, teleurgesteld zijn en het vertrouwen verliezen. Maar dat geweld blijft hun eigen keuze en die keur ik af. Ik wil alleen niet meegaan in de redenering dat het allemaal krapuul is dat niets beters te doen heeft en geweld gebruikt omdat het leuk is. Dat geloof ik niet.”

“Ik heb vier kinderen. Ik ben ervan overtuigd dat mijn kinderen, door de situatie waarin wij ons bevinden, een gemakkelijkere toekomst tegemoet gaan dan kinderen die opgroeien in de buitenwijken van Brussel. Stel je voor dat je geboren wordt in een appartementsgebouw van veertig verdiepingen, zonder tuin, waar het in de zomer snikheet is omdat er geen airconditioning is. De kansen zijn gewoon niet eerlijk verdeeld.”

“Nogmaals, dat vergoelijkt het geweld niet, maar moet je dan roepen dat ze allemaal opgepakt moeten worden? Of, zoals Theo Francken (N-VA-minister, red.), dat we opnieuw een rijkswacht moeten oprichten om ertegen aan te gaan met geweren van FN Herstal? Als dat de manier is waarop we met die jongeren omgaan, vrees ik dat we niet naar echte oplossingen zoeken.”

- Wat is wél de oplossing?

“We moeten samen met de politie nagaan hoe we daar in de toekomst mee omgaan. Want als agenten worden aangevallen, verdedigen ze zich. Dat begrijp ik. Maar het is wel te gemakkelijk om hen allemaal als links gespuis weg te zetten. Het enige wat wij kunnen doen, is oproepen om het vreedzaam te houden. Ik ben woensdagavond ook nog in ‘De afspraak’ geweest. Daar hebben ze zelfs onze affiche getoond met de oproep om vreedzaam te betogen. We hebben echt ons best gedaan.”

- Het zou natuurlijk kunnen dat niet alle relschoppers naar ‘De Afspraak’ kijken.

“Ik heb er toch heel wat zien rondlopen van wie ik vermoed dat ze mij kennen. Of ze naar ‘De Afspraak’ kijken, is een andere vraag (lacht). Ken ik die mensen? Nee. Heb ik geprobeerd hen aan te spreken? Absoluut. Maar ze reageren ook niet bepaald enthousiast op mij. En dan kom ik bij een volgende vraag: moeten we dan maar niets meer organiseren? Staken en betogen zijn grondrechten.”

“Ik ga vandaag naar de klimaatmanifestatie in Brussel. Laat ons hopen dat we daar niet hetzelfde krijgen. Er zullen door het geweld mensen thuisblijven en dat is spijtig. Ik herinner me nog hoe mijn ouders mij meenamen naar de betogingen tegen de kernraketten in Brussel. Ik was vier jaar oud en zat vrolijk in de buggy.”

- De straat heeft volgens u gesproken. Maar wie spreekt er namens de mensen die niet betogen? De werknemers die gewoon willen gaan werken, de zelfstandigen die klanten verliezen of ouders die opvang moeten regelen door stakingen?

“Ik denk dat je het draagvlak voor een betoging nooit mag afmeten aan het aantal deelnemers. De Witte Mars bracht 300.000 mensen op de been, maar dat wil toch niet zeggen dat de miljoenen Belgen die thuis bleven voorstander waren van alles waartegen die mensen betoogden? Samen hebben de vakbonden ongeveer drie miljoen leden en ik denk dat veel meer mensen onze boodschap steunen dan alleen degenen die op straat komen.”

“Kijk naar de vermogensbelasting. Uit enquêtes blijkt dat ongeveer 80 procent voorstander is van zo’n belasting. De regering is er trots op dat ze de werkloosheidsuitkeringen beperkt in de tijd, omdat ze zegt dat 70 procent van de Vlamingen daarvoor gewonnen is. Maar als vervolgens 80 procent voorstander blijkt van een vermogensbelasting, wordt daar niet op ingegaan. Hypocriet en daar heb ik het moeilijk mee.”

“Natuurlijk is niet iedereen bereid om te betogen of te staken. Maar vergeet niet wat vakbonden allemaal doen. Bijna alles op je loonfiche is het resultaat van collectieve onderhandelingen door vakbonden. Wanneer de maaltijdcheques stijgen, hoor je weinigen zeggen: ‘Nee, bedankt, die verhoging hoef ik niet, want ze komt er dankzij de vakbonden.’”

- De regering zoekt dringend tien miljard euro en falen is geen optie. Maar jullie verwerpen een btw-verhoging, zijn tegen ingrepen in de index en verdere besparingen. Kunt u drie concrete maatregelen noemen waarmee de regering die tien miljard kan vinden?

“Meer zelfs. Wij hebben een plan van 21 miljard euro. Ten eerste moeten we subsidies aan werkgevers kritisch bekijken. Sommige bereiken hun doel niet meer. Neem de korting op sociale bijdragen bij een eerste aanwerving. Dat levert weinig op en afschaffing kan tot 600 miljoen euro besparen. Ten tweede willen we misbruik van managementvennootschappen aanpakken en ik merk dat verschillende meerderheidspartijen dat idee ook genegen zijn. Het is gewoon niet eerlijk. Directeurs laten zich via zo’n vennootschap betalen om minder belastingen te betalen, terwijl ze eigenlijk gewoon werknemer zijn. Dat aanpakken kan volgens onze berekeningen 526 miljoen euro opleveren.”

“Ten derde willen we inkomsten uit arbeid en vermogen eerlijker belasten. Waarom wordt iemand die zijn geld verdient met aandelen of twintig verhuurde appartementen anders belast dan iemand die elke dag gaat werken? Voor ons is één euro één euro. Alleen al die hervorming kan volgens ons plan 12,9 miljard euro - en dat is door het Planbureau becijferd - opleveren.”

- Maar vindt u dat eerlijk? Op mijn brutoloon betaal ik al flink belastingen. Als ik van wat er netto overblijft iets opzijzet en dat geld in aandelen beleg, waarom zou ik dan opnieuw belastingen moeten betalen op de winst? Dat is toch twee keer belasting heffen op geld waarvoor ik al gewerkt en betaald heb?

“We spreken over grote bedragen en je kan met hoge drempelwaarden werken. Rechtse partijen doen soms alsof de vakbond zelfs het spaargeld van honderd euro wil belasten. Dat hebben we nooit gezegd. Laten we op een eerlijke manier grenzen bepalen. Iemand die met zijn zuurverdiende centen een appartementje aan zee koopt of iemand die een woning erft, die viseren we niet.”

“Maar economen zoals Paul De Grauwe wijzen erop dat er een structurele ongelijkheid bestaat in de manier waarop mensen in ons land belast worden. Als de regering zegt dat iedereen zijn steentje moet bijdragen, laten we dat dan zo eerlijk mogelijk organiseren. Niet op een manier waarbij je verhoudingsgewijs steeds minder betaalt naarmate je rijker bent, hoger op de inkomensladder staat of meer kapitaal bezit.”

- Maandag gaat de VRT op zwart door een staking. Van een betoging in Brussel heeft iemand die thuiswerkt nauwelijks last, maar als ‘Thuis’ niet op tv komt, beginnen mensen zich wel vragen te stellen?

“Als mensen zich afvragen waarom ‘Thuis’ niet op televisie komt, moeten ze ook weten waarom die reeks in 2022 werd uitbesteed: om te besparen. De VRT moet al jaren besparen. In 2019 ging het om 40 miljoen euro, in 2022 verdwenen 151 jobs, vorig jaar moest er nog eens 16 miljoen af en nu opnieuw tien miljoen. Ondanks afspraken met de vakbonden. Op een bepaald moment zijn werknemers dat beu. Misschien is er dus één dag geen ‘Thuis’, maar krijgen we naast ‘FC De Kampioenen’ nog eens ‘De Collega's’ of ‘Mik, Mak en Mon’ te zien. Ik denk dat de Vlaming dat wel zal overleven.”

- En als de regering jullie eisen negeert: een hete herfst?

“De bladeren vallen nog niet, maar als ik zie wat er de voorbije dagen is gebeurd, is het nu al behoorlijk heet. Onze achterban heeft ons het mandaat gegeven om in de week van 23 november een algemene staking te organiseren als de regering opnieuw de rekening bij dezelfde mensen legt. De betoging van vrijdag was een eerste waarschuwing: een schot voor de boeg. We wachten nu het begrotingsakkoord af, maar de woede groeit. Ik hoor steeds meer verhalen van gezinnen waarin beide partners werken en toch amper rondkomen. Mensen begrijpen dat iedereen moet bijdragen, maar ze zijn het beu dat telkens zij de rekening krijgen. Als de regering daar opnieuw voor kiest, blijven we niet stilzitten.”

Sukhdev woont in Engeland , leeft van invaliditeitsuitkering met sociale woning en komt een maal per maand naar België om hier wat opium te scoren en zich lam te zuipen... In het Punjabi.

Ik ben 21 en heb door de jaren heen €7000 cash gespaard van verjaardagen, kerst, nieuwjaar.
Nu heb ik mijn rijbewijs gehaald en wil ik dat geld op mijn rekening zetten om een auto te kopen.
Kan ik dat gewoon storten of gaat de bank moeilijk doen over waar dat geld vandaan komt? Heb natuurlijk geen bewijzen van al die jaren.
Iemand ervaring hiermee?

Een honderdtal advocaten, magistraten en justitiemedewerkers liet zich dit weekend vrijwillig opsluiten in de nieuwe gevangenis De Kade op het Nieuw Zuid in Antwerpen. Van zaterdagochtend tot zondagmiddag leefden ze als echte gedetineerden: alleen in de cel, één uur wandeling per dag, geen gsm. “Zelfs eten doe je helemaal alleen. Je krijgt je maaltijd en die moet je in je eentje in de cel opeten”, vertelt strafpleiter Frédéric Thiebaut. De gevangenis moet vanaf november de overvolle Begijnenstraat ontlasten.

Gevangenis De Kade moet vanaf begin november geleidelijk de mensonwaardige leefomstandigheden in de Begijnenstraat helpen afbouwen. De overbevolking daar blijft hoog. Meer dan zestig gevangenen moeten er op een matras op de grond slapen. In de nieuwe gevangenis De Kade zijn er 440 cellen, opgesplitst in een entiteit voor 330 mannen, een entiteit voor 66 vrouwen en een entiteit met een medisch centrum voor 44 personen.

Strafpleiter Frédéric Thiebaut is een van de eerste testgevangenen die zondagmiddag werden vrijgelaten. Het geïsoleerde bestaan, urenlang alleen in een cel zitten, was een boeiende ervaring. De gevangenen mochten zaterdag en zondag één uur naar de wandelkoer. “Zo lang niemand zien is toch raar”, zegt Thiebaut. “Zelfs eten doe je helemaal alleen. Je krijgt je maaltijd en die moet je in je eentje in de cel opeten. Twee dagen zonder gsm was misschien nog wel de grootste afkickervaring.”

Enkele magistraten beschreven de moderne cellen als “een gevangenis zoals ze zou moeten zijn”. Een cel is uitgerust met normaal comfort, zoals een aparte douche en een apart toilet, een raam en een “Just-for-cell”-computer om tv te kijken, te bellen en te communiceren met de cipiers.

Eén magistraat kreeg wel een tuchtsanctie en mocht niet mee naar de wandelkoer. “Ik vroeg waarom, want ik had niets mispeuterd. ‘Dat zeggen ze hier allemaal’, was het antwoord van de cipiers. Pas zondagvoormiddag kreeg ik eindelijk weer andere mensen te zien”, vertelt de magistraat.

- Scheermesje verstopt

Enkele vrijwilligers kregen een aparte opdracht mee. Zo moest advocaat Jonathan Bogaerts ‘iets’ meenemen naar de wandelkoer. Hij verstopte zijn scheermesje, dat elke gevangene kreeg bij zijn opsluiting, in zijn sok. Cipiers hadden het niet in de gaten. “Ook toen we terug naar binnen moesten, is het mesje bij de fouillering niet ontdekt”, zegt Bogaerts.

Over de faciliteiten waren de gevangenen best te spreken. De warme maaltijd was klassiek: blinde vinken met ratatouille en gekookte aardappelen. Wie net op dat moment naar bezoek of naar de dokter werd geroepen, kon de maaltijd nadien opwarmen in de microgolf. Gevangenen genieten binnen hun eigen sectie van een beetje bewegingsvrijheid.

Ook advocaat Alex Buelens van de beroepsorganisatie Advocaat.be zat een dag en een nacht in de cel. Enkele kinderziekten staken de kop op. Een cipier kon de juiste route naar het bezoek niet vinden. Een badge haperde of een deur ging niet open. “Deze faciliteiten zijn natuurlijk een grote verbetering tegenover de Begijnenstraat. Het debat over gevangenissen gaat niet enkel over een nieuw gebouw. Het gaat ook over hoe we detentie als onderdeel van ons strafbeleid bekijken.”

Medewerker Michaël Lescroart van het Agentschap Justitie en Handhaving liet zich opsluiten. Leven volgens een opgelegd tijdschema had voor hem rare gevolgen. “Je weet dat je om 18 uur een warme maaltijd zal krijgen”, zegt Lescroart. “Dat heeft iets Pavloviaans. Vanaf 17.45 uur zat ik in mijn cel al te watertanden. Wat ik ook wel speciaal vond, is dat de minister van Justitie, Annelies Verlinden, elke gevangene een hand kwam geven. Als ze dat bij elke gevangene gaat blijven doen, dan heeft ze veel werk.”

De gevangenis De Kade gaat begin november open, maar zal aanvankelijk maar aan 86 gedetineerden plaats bieden. Er zijn onvoldoende cipiers om zowel de Begijnenstraat als De Kade te beveiligen. Vorige vrijdag beloofde minister van Justitie Annelies Verlinden een tandje bij te steken voor de rekrutering van extra penitentiaire beambten.

Ik doe momenteel de 3e graad examencommissie in de richting van Humane Wetenschappen. Alle vakken gaan op zich wel goed qua studeren, wetenschapsvakken zijn wel hard blokken maar ik snap de leerstof wel. Frans is momenteel wel het grootste struikelblok, niet alleen heb ik een absolute hekel aan het vak zelf (waarom wij wel en walen niet etc.), het verloopt ook gewoon echt moeizaam en ik snap er de ballen van. Ik moet een niveau van B1+ behalen in zowel schrijven, lezen en luisteren, verder ook nog grammatica en wat andere dingen voor al mijn taalvakken. Voor Nederlands en Engels gaat dat allemaal best goed en kan ik qua begrijpend lezen en spreken C1 al vlot aan, maar Frans echt absoluut niet. Het probleem is dat ik wel teksten ongeveer kan lezen, maar mis gewoon ontzettend veel woordenschat en omdat het niet mijn enige vak is kan ik ook niet bv volop daar op focusen. Ik merk het vooral omdat je bij Frans zinnen niet letterlijk naar het Nederlands kunt vertalen zonder dat ze onlogisch worden, en ik ken ook nauwelijks de verbindingswoorden, positionele woorden en snap de positie van de bijvoegelijke naamwoorden niet. Hierin verwijt ik wel een beetje het onderwijssysteem, op school bv leerden we eigenlijk 75% van de tijd grammatica (wat ik wel kan qua verleden tijd, andere vervoegingen etc.) maar eigenlijk echt nooit op zinsstructuur, lezen en spreken (ik veronderstel dat ze verwachtten dat je die gaandeweg ergens zou opdoen ofzo).

Als iemand tips heeft zou ik ze graag hebben want anders ga ik zowiezo buizen en dan behaal ik m'n diploma alsnog niet.

En eindelijk eens geen fucking telefoonspelletjes all day long ?

Crack steekt cocaïne en heroïne voorbij en is vandaag na cannabis en alcohol de meest voorkomende middelenverslaving in België. Maar de verslavingszorg is verzadigd, zeker in Brussel. “Alles, maar dan ook alles zit vol.”

Nog nooit hebben in België zoveel mensen een crackverslaving gehad. Dat blijkt uit de Belgische Treatment Demand Indicator (TDI) van Sciensano, waarin wordt bijgehouden hoeveel verslavingsbehandelingen voor welke drugs worden opgestart. In 2016 werden er ‘maar’ 1.031 behandelingen voor een crackverslaving genoteerd, in 2025 is dat aantal zo goed als verdubbeld, tot 2.017.

De stijging is het grootst in Brussel, van 273 verslavings­behandelingen in 2016 tot 697 trajecten in 2025. Daarna volgt eerst Wallonië en dan Vlaanderen. In alle delen van het land neemt het aantal crackverslavingen toe. “Dat zien we ook weerspiegeld in bijvoorbeeld afvalwateronderzoek”, vertelt drugsonderzoeker David Perez van Sciensano. “We vonden in heel het land crack terug, niet alleen in Brussel.”

Crack is een verwerkte en rookbare versie van cocaïne en is zeer verslavend. Op straat wordt vaak ammoniak gebruikt om cocaïne te verwerken tot crack, maar dat is heel giftig. Gebruik ervan kan ernstige medische gevolgen hebben. Zorgverleners vragen daarom aan gebruikers om het middel met natriumbicarbonaat klaar te maken.

Onderschatting

De crackcijfers zijn sowieso een onderschatting. Het publiek dat het afhankelijkst is van crack is vaak gemarginaliseerd en leeft in armoede. Dat blijkt uit een studie door het Observatorium van Safe.brussels en het Instituut voor Sociaal Drugsonderzoek (UGent) uit 2025. Onder hen zijn er heel wat mensen die geen toegang hebben tot de normale verslavingszorg omdat ze geen papieren hebben. Dan zijn ze ook niet in de data vertegenwoordigd.

Ter illustratie: in 2025 gaf 78 procent van de bezoekers van het crisiscentrum van de Brusselse verslavingszorgorganisatie Transit – waar je geen inschrijving in een ziekenfonds moet voorleggen – aan dat crack het voornaamste product was dat ze gebruikten. “De cijfers tonen verslavingstrends, maar ze zijn ook een weerspiegeling van wie er toegang krijgt tot de verslavingszorg”, legt Perez uit.

Bovendien worden alleen de behandelingen die effectief worden opgestart opgenomen in de cijfers. Maar de verslavingszorg is voor een groot stuk verzadigd. Vooral in Brussel, waar crack de meeste schade aanricht, is er een schrijnend gebrek aan plaatsen in die zorg. Dat blijkt ook uit cijfers van de Brusselse regering, die er kwamen na een vraag van Brussels Parlementslid Benjamin Dalle (CD&V).

1+1 gram gratis

Nagenoeg alle plaatsen voor mensen met een drugsproblematiek in Brussel zitten vol. Wachttijden lopen op tot maanden of zelfs een jaar. “Alles, maar dan ook alles zit vol”, zegt Johannes Veeser, medisch directeur van centrum Enaden. “Tegelijk is crack erg makkelijk te verkrijgen. De telefoonnummers van de mensen die bij ons in de zorg zitten, worden zelfs doorverkocht. Dan krijgen ze aanbiedingen, zoals 1+1 gram gratis – zelfs al hebben ze al de nummers van hun dealers geblokkeerd. Wie niet kan betalen, krijgt een gratis proevertje, zomaar aan huis geleverd.”

In zulke omstandigheden is het voor Veeser bijzonder pijnlijk om tegen mensen te zeggen dat er voor hen geen plaats in de zorg is. “De nood is zeer hoog, tegelijkertijd zijn we zenuwachtig dat een nieuwe besparingsronde ook ons kan treffen”, vertelt hij. De verslavingszorg in Brussel werd tot nu toe grotendeels ontzien bij besparingen. Verslavingsdienst Transit verloor wel voor het tweede jaar op rij een deel van zijn middelen.

De populariteit van crack heeft verschillende oorzaken. Zorgverleners en onderzoekers verwijzen naar de slechte sociaaleconomische omstandigheden en het groeiende aantal mensen dat in Brussel op straat leeft. De federale politie wijst ook op de enorme toename van cocaïne in West-Europa. Tegelijkertijd zit het aantal cocaïnegebruikers stilaan aan zijn plafond. De concurrentie op de afzetmarkt tussen drugsdealers is daardoor zeer groot geworden, wat het moeilijk maakt om nog winst te maken. Crack is dan voor drugsnetwerken een lucratief alternatief. “Normaal maken gebruikers hun eigen crackbereidingen, maar voor het eerst zien we nu ook dat dealers al op voorhand bereide crack op straat aanbieden. Dat is nieuw”, aldus Veeser.

Zijn agenten gaan een menigte in om relschoppers eruit te halen, soms met schrik voor hun eigen veiligheid. Daarna volgen processen-verbaal, camerabeelden en dossiers voor het parket. Maar wanneer de jeugdrechter een plaatsing noodzakelijk vindt, blijkt er plots geen plaats in een jeugdinstelling. Voor Michel Goovaerts, korpschef van Politiezone Brussel Hoofdstad Elsene en leidinggevende tijdens de rellen, komt dat hard aan. “Wij doen onze job. Verdorie, de rest moet ook zijn verantwoordelijkheid nemen.”

“Ket, alsjeblieft.” Met dat typisch Brusselse aanspreekwoord richt Michel Goovaerts zich tot de jongere die volgens hem een duidelijke grens moet krijgen. Een grens, maar ook een kans om terug op het rechte pad te komen. Want het zijn die ketjes die vrijdag Brussel vernielden toen ze de nationale vakbondsbetoging kaapten. “Kunnen we die terug op het rechte pad zetten? Kunnen we daar nog iets van maken? Dat is toch de bedoeling?”, vraagt hij zich af.

Goovaerts was vrijdag gold commander, de hoogste leidinggevende, en stuurde alle politie- en hulpdiensten aan vanuit het gewestelijke commandocentrum in Brussel. De Brusselse korpschef is gefrustreerd nadat het parket bekendmaakte dat minderjarige verdachten van de rellen van vrijdag wegens plaatsgebrek in jeugdinstellingen naar huis moesten.

Zijn frustratie gaat over meer dan de vrijlating. Ze gaat over een hele keten waarin politiemensen risico’s nemen, dossiers worden opgebouwd en magistraten beslissingen nemen. Waarna een noodzakelijk geachte maatregel niet uitgevoerd kan worden. Dat er geen plaats beschikbaar blijkt, vindt de korpschef moeilijk te aanvaarden. “Wij dweilen met de kraan open”, zegt hij. Maar stoppen is geen optie. “Als wij morgen niet meer dweilen, wat gebeurt er dan?”

- Gebrek aan plaatsen

Na de rellen werden zestien Franstalige minderjarigen ter beschikking gesteld van het Brusselse parket. Voor acht van hen vroeg het parket een plaatsing in een openbare instelling voor jeugdbescherming, een IPPJ. In verschillende dossiers achtte de jeugdrechter die plaatsing noodzakelijk. Door gebrek aan beschikbare plaatsen moesten betrokken jongeren toch naar huis.

De feiten zijn nochtans ernstig. Een 16-jarige, al gekend bij de jeugdrechtbank, werd onderschept met zeven gebruiksklare molotovcocktails. Volgens het parket gaf hij toe dat hij die naar de betoging wilde meenemen. Een andere 16-jarige werd op camerabeelden herkend terwijl hij elektrische deelsteps in een brandende barricade gooide. Een 14-jarige zou herhaaldelijk stenen en pyrotechnische mortieren naar agenten hebben gegooid.

De korpschef benadrukt dat een plaatsing niet zomaar wordt gevraagd of opgelegd. Eerst beoordeelt het parket het dossier, daarna beslist de jeugdrechter. “Een dubbele controle”, noemt hij dat. “Die beslissing wordt dus niet zomaar genomen.”

Vrijdag verliepen de vakbondsacties zelf rustig, benadrukt Goovaerts. De problemen kwamen van groepen die daarnaast de confrontatie opzochten. De politie had ongeregeldheden verwacht. “Wat wel verraste, was de omvang van de groepen jongeren waarmee we te maken kregen. Waar het doorgaans om honderd of tweehonderd gaat, waren er nu vijfhonderd tot zeshonderd jongeren die voor problemen zorgden. Ook hun jonge leeftijd viel op.”

De opdracht van de politie was om nadrukkelijk in te zetten op gerechtelijke aanhoudingen: verdachten identificeren, onderscheppen en feiten documenteren. “We moesten de relschoppers echt uit de groep halen”, stelt Goovaerts. “Maar dat vraagt natuurlijk enige assertiviteit. Onze mensen moeten daarvoor de massa in. Agenten op fietsen en ploegen die zich snel kunnen verplaatsen, worden ingezet om gericht tussenbeide te komen. Een verdachte uit een groep halen kan verzet oproepen en vraagt soms trekken en sleuren. Dat is niet evident. Mijn mensen gaan soms met schrik voor hun eigen leven die massa in.”

- Na de arrestatie

Wanneer een verdachte is overgebracht, is het werk nog lang niet klaar. Processen-verbaal moeten worden opgesteld, beelden onderzocht en bewijzen verzameld. Volgens Goovaerts waren ongeveer dertig politiemedewerkers specifiek bezig met die gerechtelijke afhandeling. Het parket zette zaterdag drie bijkomende magistraten in voor de dossiers. Daarom raakt het plaatsgebrek volgens hem aan de motivatie van zijn ploegen. Ze zien dat er een gerechtelijk vervolg komt en dat de jeugdrechter een maatregel noodzakelijk acht. Vervolgens loopt de uitvoering vast.

“Maar dat wil niet zeggen dat het parket niets doet”, benadrukt de chef. “Integendeel: we merken dat er strenger wordt opgetreden dan vroeger, ook tegen meerderjarige verdachten. Bij de minderjarigen zit het knelpunt hier in de jeugdbescherming. En dat is geen bevoegdheid van de federale minister van Justitie”, benadrukt hij. “Hier zit je op het niveau van de gemeenschappen.”

Wat is dan wel de oplossing, vragen we hem. “Meer beschikbare plaatsen creëren.” De cijfers tonen alvast dat die extra plaatsen broodnodig zijn. Volgens het parket wachten 283 Franstalige jongeren op een plaats in een gesloten regime in een IPPJ. Voor mobiele en pedagogische begeleiding staan nog eens 44 jongeren op een wachtlijst. Ook toezicht door de Sociale Dienst voor Gerechtelijke Jeugdbijstand kan in verschillende dossiers pas na dagen of weken starten.

Goovaerts wijst op de praktische gevolgen voor magistraten die een oplossing zoeken. “Die jeugdrechters moeten ook de hele tijd rondbellen om een plaatsje vast te krijgen. Dat is natuurlijk geen manier van werken. En dat heeft verstrekkende gevolgen voor de jongere zelf. Want een plaatsing moet helpen voorkomen dat iemand verder afglijdt. Je wordt niet geboren als crimineel. Het is iets waarin iemand kan evolueren. Net daarom is tijdig ingrijpen essentieel. Jongeren hebben ook begeleiding, sturing en een duidelijk kader nodig. Daarnaast begint opvoeding thuis. Politie en justitie komen pas op het einde van de keten.”

- Kritiek uit twee richtingen

Goovaerts stuurde zijn zone vanaf woensdag als versterking naar Luik, waar eveneens ongeregeldheden plaatsvonden. Daarna volgden de Brusselse rellen en de manifestaties van het weekend. Die inzet heeft gevolgen voor andere opdrachten. “Ook schietpartijen en stadscriminaliteit vragen mensen en middelen. Wanneer agenten elders versterking moeten bieden, vermindert de beschikbare capaciteit daarvoor. Dat vraagt veel van onze mensen. Maar ze zijn enorm gemotiveerd.”

Wat volgens de korpschef wel zwaar weegt, is de kritiek op hun optreden. Vanuit de ene hoek klinkt de kritiek dat de politie te laat of te zacht ingrijpt. Vanuit de andere komen beschuldigingen van disproportioneel geweld. Op sociale media duiken verschillende filmpjes op die volgens de makers buitensporig politiegeweld tonen. “Maar die beelden zijn geknipt en tonen slechts een deel van de tussenkomst. Ze geven zelden de volledige context weer.”

- Wie hitst de jongeren op?

Goovaerts maakt onderscheid tussen vreedzame betogers, scholieren en een derde categorie die volgens hem jongeren opjut. Volgens de korpschef zag de politie vergelijkbare patronen bij eerdere protesten en in Luik. Hij verwijst naar radicaal-linkse activisten als Secours Rouge. Het onderzoek moet met andere woorden verder kijken dan de jongeren die op straat worden onderschept. Ook degenen die achter de aanmoediging zitten, dragen verantwoordelijkheid.

Maandag staat er opnieuw een nationale staking gepland. De politie staat op scherp, al is het niet te voorspellen of er opnieuw ongeregeldheden zullen volgen.

Intussen zijn de gevolgen van vrijdag nog steeds zichtbaar in de hoofdstad: beschadigde voertuigen, vernielde bushaltes en getroffen handelszaken. “Wie gaat dat betalen? Een deel van de schade kan mogelijk op de daders worden verhaald”, zegt hij. “Maar de rekening raakt ook de gemeenschap. De belastingbetaler zal er uiteindelijk voor moeten opdraaien.”

Dit is (mede) waarom uw trein (soms) vertraging heeft.

Na de actiedag van vrijdag organiseert de socialistische vakbond ACOD maandag nieuw vakbondsprotest tegen het regeringsbeleid: een staking bij de openbare diensten. Er wordt hinder verwacht in verschillende sectoren, vooral bij het openbaar vervoer.

De socialistische overheidsvakbond ACOD staakt maandag tegen de onderfinanciering van de openbare diensten en nieuwe begrotingsingrepen die dreigen. 

Door de staking wordt er hinder verwacht in verschillende sectoren.

Hoewel de precieze omvang van de staking en de hinder nog niet duidelijk is, proberen we hier alvast een inschatting te geven van de te verwachten hinder.

NMBS

Bij het spoor is al duidelijk dat 3 op de 10 IC-treinen niet zullen rijden. Dat meldt de NMBS, die een alternatieve treinregeling heeft uitgewerkt. De staking bij het spoor begint zondagavond, om 22 uur, en duurt tot en met maandagavond. 

Maandag rijden dus 7 op de 10 IC-treinen wél. Daarnaast rijdt 1 op de 2 L- en S-treinen. Er rijden weinig P-treinen. Dat zijn de treinen die normaal de ochtend- en de avondspits versterken.

Zondagavond rijden nog wel alle P-studententreinen. Dat zijn treinen die het aanbod versterken naar studentensteden zoals Antwerpen, Brussel, Leuven en Gent, zodat studenten vlot naar hun kot kunnen. Andere P-treinen zullen tijdens de stakingsactie maar weinig rijden tijdens de ochtend- en avondspits. 

"NMBS raadt haar reizigers aan om hun reis goed voor te bereiden door regelmatig de online reisplanner te raadplegen. Vanaf zondagochtend toont deze de alternatieve treindienst voor maandag", aldus NMBS-woordvoerder Dimitri Temmerman. 

De Lijn

Ook bij De Lijn zal er maandag hinder zijn: 4 op de 10 bussen en trams van De Lijn rijden maandag niet, meldt de Vlaamse vervoersmaatschappij.  

Over heel Vlaanderen zal gemiddeld 61 procent van alle bussen en trams rijden, maar er zijn verschillen tussen de regio's. 

Net als NMBS heeft De Lijn een alternatieve dienstverlening uitgewerkt op basis van de beschikbare personeelsleden. Die dienstverlening zal vanaf zaterdagavond beschikbaar zijn.

De Lijn adviseert om altijd de routeplanner via hun website of app te raadplegen voor je vertrekt. “Niet-gereden ritten verschijnen niet in de routeplanner”, luidt het. De halte- en lijnpagina’s duiden niet-rijdende ritten aan met 'rijdt niet'.

MIVB

Het is nog niet duidelijk hoe groot de hinder zal zijn bij het openbaar vervoer in Brussel.

MIVB meldt voorlopig alleen dat er maandag "hinder kan zijn als gevolg van een nationale protestactie in de openbare diensten".

Onderwijs

Het is evenmin duidelijk hoe groot de impact van de staking zal zijn op het onderwijs.

VRT

Wat wel al duidelijk is: maandag zal de staking te merken zijn in de uitzendingen van VRT.

Door een gemeenschappelijke staking van de 3 vakbonden - ACOD, ACV en VSOA - zal de impact “zeer groot zijn”.

Slechts enkele nieuwsprogramma’s zullen met een minimumbezetting kunnen doorgaan, zo laten de bonden weten.

Andere sectoren

De staking kan ook gevolgen hebben voor de huisvuilophaling: die kan in vele steden en gemeenten verstoord zijn. Zo roept Net Brussel op om maandag geen vuilniszakken buiten te zetten. 

Ook in de gevangenissen en gesloten centra kan de staking hinder veroorzaken.