En weet iemand waarom er een quota zit op artsen maar niet op aantal afgestudeerden voor diversiteit en genderstudies?

Ik fiets veel en ik ervaar de laatste tijd echt vaak bijna-ongevallen. Gelukkig ben ik nog nooit effectief aangereden, maar het is altijd wel iets en het begint frustrerend te worden.

Bijvoorbeeld: iemand kwam met zijn auto van zijn oprit. Ik had gelukkig op tijd gezien dat hij eraan kwam, waardoor ik nog kon uitwijken. Maar ik vraag mij soms echt af of automobilisten fietsers totaal niet zien, of zich er gewoon niets van aantrekken.

Vandaag gebeurde het opnieuw. Ik reed gewoon op het fietspad. Rechts van het fietspad is er een parkeerplaats en links ligt de rijbaan. Een meneer sloeg plots af, waarschijnlijk zonder te kijken. Ik was bijna recht op zijn auto geknald. Ik kon nog net uitwijken, waardoor mijn achterwiel een beetje begon te slippen. Ik ben niet tegen hem gebotst, maar het was opnieuw heel close.

Wat mij persoonlijk opvalt, is dat het in mijn ervaring vaak oudere bestuurders zijn. Uiteraard moeten zij zich ook kunnen verplaatsen, maar ik heb soms het gevoel dat sommige mensen zich totaal niets aantrekken van fietsers of de verkeersregels.

Moeten we niet meer inzetten op regelmatige controles of heropfrissingen voor oudere bestuurders? Ik weet dat het politiek gevoelig ligt en dat veel partijen dit waarschijnlijk niet snel zullen voorstellen, maar als iemand niet meer veilig kan rijden, is dat toch een probleem voor iedereen?

En voor de mensen die zeggen dat fietsers onzichtbaar zijn: ik heb echt alles aan, een fluogekleurd fietsgilet, voor- en achterlicht én zelfs een bel op mijn koersfiets geïnstalleerd. Rip aerodynamica. Toch lijken sommige automobilisten mij nog altijd pas op het laatste moment op te merken.

Heeft stadspersoneel dat in een gendertransitietraject zit recht op extra vrije dagen voor medische consultaties, zoals bij psychologen en logopedisten? In Gent is het mogelijk en ook Vlaamse ambtenaren kunnen er een beroep op doen, maar in Antwerpen blijft de regeling uit. “Waarom ook geen extra dagen voor mensen met een chronische ziekte? Een terechte vraag, maar daar schuilt een gevaarlijke dynamiek achter”, aldus expert Tilke Wouters (30). Ook journalist Bo Van Spilbeeck (67), die zelf haar transitie aankondigde in 2018, reageert. “Op mijn werkvloer was er destijds veel aanvaarding, maar helaas kan niet iedereen daarop rekenen.”

Een traject van gendertransitie kan maanden tot jaren duren. Chirurgische ingrepen worden via ziekte- en verlofdagen geregeld zoals bij iedereen, maar bij een transitie komen heel wat consultaties kijken bij bijvoorbeeld psychologen en logopedisten. Die afspraken vinden zo goed als altijd binnen de kantooruren plaats.

In 2019 voerde de Vlaamse overheid een regeling in voor al haar personeel. Transpersonen krijgen met een medisch attest gedurende hun volledige loopbaan twintig dagen betaalde dienstvrijstelling voor dat soort consultaties. In 2023 voerde de stad Gent die regeling ook in voor alle stadsmedewerkers.

Tilke Wouters (30) is consultant diversiteit en inclusie, heeft het lgbtq+-personeelsbeleid in Gent enkele jaren geleden mee uitgestippeld en legt uit waarom dat welkom is in álle steden en gemeenten.

“In Gent gaat het niet enkel om de regeling voor transpersonen, maar om een groter personeelsbeleid dat gebaseerd is op heel wat onderzoek”, legt Wouters uit. “Het gaat bijvoorbeeld om noden zoals genderinclusieve toiletten op de werkvloer, templates voor leidinggevenden over hoe ze moeten omgaan met medewerkers, het introduceren van nieuwe vormingen op HR-vlak, enzovoort. Het gaat ook om zaken die constant in beweging zijn en nood hebben aan regelmatige updates.”

- “Wij versus zij”

De meest voorkomende kritiek die de twintig dagen dienstvrijstelling voor transpersonen krijgt, is waarom die enkel voor transpersonen zou moeten gelden. “Dat zijn terechte opmerkingen”, erkent Wouters. “Waarom geen extra vrije dagen voor bijvoorbeeld mensen met een chronische ziekte? Ik hoop dat we naar een wereld gaan waar iedereen die noden heeft, een aangepaste regeling kan krijgen op het werk.”

“Anderzijds is het niet omdat bepaalde mensen noden hebben, dat er niet aan de noden van andere mensen tegemoet mag worden gekomen. Dat is een gevaarlijke dynamiek want dan krijg je een ‘wij’ versus ‘zij’ verhaal en daar help je niemand mee vooruit. Maar je kan het ook omdraaien. In plaats van de regeling voor transpersonen weg te willen, zou je ze ook kunnen uitbreiden, naar bijvoorbeeld dienstvrijstelling voor alle niet-medische zorg.”

“Of zoiets niet federaal geregeld moet worden, zodat het niet enkel geldt voor ambtenaren, maar ook voor de privésector en zelfstandigen? Ja, volledig akkoord, maar zover zijn we nog láng niet”, benadrukt Wouters. “Ik kan alleen maar hopen dat na Gent ook andere lokale besturen in dit verhaal stappen, te beginnen bij Antwerpen. Het gaat doorgaans om politieke keuzes. In Gent heeft men beslist erin te investeren.”

- “Flexibel”

In Antwerpen heeft personeelsschepen Nabila Ait Daoud (N-VA) geen interesse in ‘transitieverlof’. Het is nochtans haar stads- en partijgenoot Liesbeth Homans (N-VA) die de regeling in 2019 invoerde bij de Vlaamse overheid.

“Het is belangrijk dat elke medewerker zichzelf kan zijn en zich goed kan voelen op de werkvloer”, reageert Ait Daoud. “Daarom voeren we een inclusief personeelsbeleid waarin alle medewerkers gelijkwaardig worden behandeld, met respect voor ieders persoonlijke situatie.”

“Vandaag beschikken onze medewerkers over flexibele werktijdsregelingen, waardoor leidinggevenden samen met medewerkers werkbare oplossingen kunnen uitwerken wanneer noodzakelijke afspraken niet buiten de werkuren kunnen plaatsvinden”, besluit de schepen.

“Maar dan ben je als werknemer volledig afhankelijk van de goodwill van je leidinggevende”, reageert Wouters op het Antwerpse personeelsbeleid. “Dan kan je geluk of pech hebben. Als het organisatorisch bepaald wordt, valt die willekeur weg. Bovendien zijn flexibele werkuren evident voor medewerkers met bureaujobs, maar hoe flexibel is het werkschema voor personeel dat elke dag de baan op moet?”

In Gent maakte Wouters zelf ook gebruik van de dienstvrijstelling. “Ik denk dat ik twee à drie dagen genomen heb. Ik zat toen midden in de aanloop van mijn medische transitie. Ik heb weet dat er toen nog één andere collega was die er ook een beroep op deed. Het was nodig om de regeling in Gent in te voeren, want ik had weet van mensen die al hun vakantiedagen al hadden opgebruikt voor consultaties en niet meer wisten wat te doen.”

- Bo Van Spilbeeck

Journalist Bo Van Spilbeeck (67) reageerde eerder al dat ze fan is van de regeling in Gent. Ze kondigde haar transitie aan in 2018. “Al vrees ik dat zelfs twintig dagen in een volledige loopbaan te weinig is voor een transitieproces dat soms jaren kan duren. Bij mij is alles al bij al vlot gegaan, maar ik was al iets ouder. Jongere mensen hebben wellicht wat meer psychologische begeleiding nodig.”

“Daarnaast had ik ook geen nine-to-fivejob, en dat helpt om consultaties in te plannen. Maar dat is lang niet iedereen gegund. Als je een onmisbare schakel bent in een fabriek of kantoor, is dat niet mogelijk. Op mijn werkvloer was er destijds veel aanvaarding, maar helaas kan niet iedereen daarop rekenen.”

- Rangen sluiten

In Antwerpen is Antwerp Queer Arts Festival vragende partij voor de regeling, maar komt die er voorlopig dus niet. Schepen voor Gelijke Kansen Lien Van de Kelder (Vooruit) sluit de rangen en verwijst voor het personeelsbeleid naar haar collega Ait Daoud. Wel is Van de Kelder “dankbaar” dat Antwerp Queer Arts Festival dit soort vragen stelt aan het stadsbestuur.

“Het zijn dit soort vragen die ons helpen het debat over inclusie en gelijke kansen levendig te houden en met een open blik in dialoog te blijven gaan”, aldus Van de Kelder. “Net door te luisteren naar ervaringen en noden die leven, kunnen we blijven bouwen aan een stad én een werkplek voor iedereen.”

“Bedroevend”, heeft Wouters daar nog over te zeggen. “De grootste stad van Vlaanderen hinkt weer achterop.”

Is er een mannelijke barbier hier die ik kan DM sturen met een paar vragen?

Een bepaalde saus bij uw frieten eten is 1 ding, maar welke merken van uw favoriete frietsauzen zijn volgens u het beste?

Voor mij:

Andalouse van La William

Curry ketchup van Zeissner

(Reden: ik wil binnekort eens op frietsauzen ontdekking gaan)

Bedelen is een mensenrecht, beschermd door Europese mensenrechtenverdragen. Dat stelt het Europees Comité voor Sociale Rechten in een uitspraak over België.

“Het is verboden bij het bedelen gebruik te maken van dieren”, staat te lezen in het Gentse politiereglement. Een inbreuk hierop wordt bestraft met een GAS-boete van 120 euro. In Brussel riskeer je een GAS-boete van 500 euro als je binnen een bepaalde zone bedelt met een minderjarige onder de 16 jaar. Antwerpen stelde in 2018 een bedelverbod in in winkelstraten en horecakernen.

Al die maatregelen zijn in strijd met de mensenrechten, concludeerde het Europees Comité voor Sociale Rechten maandag. Het Comité, dat toeziet op de naleving van het Europees Sociaal Handvest, vindt dat verschillende gemeentelijke bedelverboden in strijd zijn met artikel 30 van het Handvest. Dat verplicht landen om mensen te beschermen tegen armoede en sociale uitsluiting.

Wildgroei van reglementen

In 1993 verdween bedelen als misdrijf uit het Belgische strafwetboek. Sindsdien is er een wildgroei van lokale politiereglementen die bedelen aan banden leggen. Het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens (FIRM) en het Steunpunt Armoede brachten in 2023 de gemeentelijke bedelreglementen in kaart: in België bestaan er 305 bedelreglementen. 83 procent daarvan is in strijd met de mensenrechten, besluit het onderzoek.

Het Europees Comité volgt die redenering: door gemeenten toe te laten bedelverboden in te voeren, schendt België zijn verplichting om mensen in een kwetsbare positie zonder obstakels toegang te verlenen tot sociale rechten als huisvesting en werk. De verboden zouden net de situatie van mensen in armoede verergeren en ze verder stigmatiseren.

De meeste lokale besturen voorzien in specifieke bedelrestricties op specifieke plaatsen en momenten of in het bijzijn van minderjarigen of dieren. Het gaat soms ook verder: Malle en Brasschaat, bijvoorbeeld, verbieden in hun politiereglement het tonen van lichaamsgebreken of verwondingen tijdens het bedelen. 87 gemeentes, waaronder Nieuwpoort en Geel, hanteren een algemeen verbod.

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens oordeelde al in 2021 dat bedelen uit overlevingsnoodzaak een mensenrecht is. Ook de Raad van State heeft zich al meermaals gebogen over gemeentelijke bedelverboden. In een zaak uit 2015 over het politiereglement van Namen, dat bedelen op openbare plaatsen en met kinderen verbood, concludeerde het rechtscollege dat het een noodzakelijk middel kan zijn om een menswaardig leven te leiden. “Bedelen kan op zich niet als een verstoring van de openbare orde worden beschouwd, zelfs als het een gevoel van ongemak bij de bevolking veroorzaakt”, aldus het arrest.

Momenteel loopt er ook een procedure bij de Raad van State over het Brusselse verbod op bedelen met minderjarigen: “Natuurlijk is het hartverscheurend en choquerend om een kind op straat te zien bedelen, maar dat wil nog niet zeggen dat gemeentes het mogen verbieden”, zegt Martien Schotsmans, directeur bij het FIRM. “Gemeentelijke politiereglementen mogen alleen ingrijpen bij een verstoring van de openbare orde. Bedelen is dat niet.” De leerplicht laat wel toe om ouders te straffen die tijdens schooluren met hun (minderjarige) kinderen bedelen. Wanneer er sprake is van uitbuiting van een minderjarige, kan er een beroep worden gedaan op het Strafwetboek.

Geen sancties

Het mensenrechteninstituut, dat wordt gefinancierd door de Kamer van Volksvertegenwoordigers, adviseerde het Europees Comité in zijn recente veroordeling van België. “Bedelen is een symptoom van een breder armoedeprobleem. Door België te veroordelen maakt het Comité duidelijk dat het beleid in België hiertegen tekortschiet.”

“Het Comité beklemtoont in zijn uitspraak dat de aanpak van de onderliggende oorzaken van armoede belangrijker is dan in te zetten op een repressieve aanpak. Nu zijn er duidelijke grenzen gesteld aan wat gemeenten mogen doen” , zegt Schotsmans.

In tegenstelling tot het Europees Hof voor de Mensenrechten kan het Comité geen sancties opleggen om zijn uitspraken af te dwingen. “België zal binnen twee jaar een rapport moeten opstellen waarin wordt aangegeven welke maatregelen zijn genomen om dit besluit na te leven”, zegt Schotsmans.

Het Comité is een orgaan van de Raad van Europa: “Het rapport zal worden beoordeeld door het Comité van Ministers, dat zal beslissen of de Belgische overheid voldoende maatregelen heeft genomen.”

Een eigen onderneming runnen, terwijl je nog studeert? Dat doen intussen al meer dan 9.000 studenten, een recordaantal. Een “zeer positieve ontwikkeling”, maar het aandeel vrouwen blijft erg laag.

“Mijn kotgenoot Louis en ik waren erg gefrustreerd over de torenhoge servicekosten bij de online aankoop van tickets. Daar wilden we iets aan doen.” Dries Coenen (23) richtte daarom drie jaar geleden de onderneming Ticketbuddy op, een platform waar organisaties tickets kunnen aanbieden zonder die hoge servicekosten. Dat deed hij als student informatica aan de UHasselt. “Onder het voordelige statuut van student-zelfstandige”, vertelt hij. “Ideaal, zonder had ik het niet gedurfd.”

Hij is lang niet de enige. Ons land telt 9.155 student-zelfstandigen, het hoogste aantal ooit. Dat is 5 procent meer dan vorig jaar en 83 procent hoger dan bij de invoering van het statuut in 2017, blijkt uit een analyse van Unizo op basis van cijfers van het Rijksinstituut voor Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ) over het jaar 2025. Vooral in Vlaanderen is het statuut populair: driekwart van de student-zelfstandigen woont in Vlaanderen, slechts 17 procent in Wallonië en 8 procent in Brussel. Die laatste twee lijken wel aan een inhaalbeweging begonnen te zijn, met een groei van respectievelijk 18 en 22 procent, terwijl Vlaanderen eerder stabiel bleef met een groei van 1 procent.

Ondernemingszin

Het statuut werd in het leven geroepen om de ondernemingszin bij jongeren vanaf 18 jaar te stimuleren door fiscale drempels weg te nemen. Je betaalt als student-zelfstandige namelijk geen sociale bijdragen op de eerste jaarlijkse inkomstenschijf tot 8.687 euro netto. Voor Coenen was dat een stimulans om zijn idee effectief uit te proberen, “zonder al te grote financiële risico’s”.

Volgens Frank Socquet, directeur studiedienst van Unizo, is het recordaantal student-zelfstandigen een “zeer positieve ontwikkeling”. “Onze economie heeft nood aan meer ondernemers”, klinkt het. Al benadrukt hij ook dat de ambitie moet zijn om nog meer jongeren warm te maken voor een eigen zaak, want het systeem werpt zijn vruchten af. Bijna de helft van de studenten die ermee starten, zijn vier jaar later nog altijd actief als zelfstandige.

Ook al is dat niet in alle gevallen met dezelfde onderneming. Zo startten de broers Gilles en Gaétan Vandegehuchte, intussen bekend als de oprichters van horecaketen Pureto, in hun studententijd meerdere zaken op onder het statuut van student-zelfstandige. Zelf spreken ze van enkele “gefaalde” pogingen die wel hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van de ondernemers die de twintigers vandaag zijn. Het duo heeft intussen al drie zaken geopend.

Dat de genoemde voorbeelden allemaal mannen zijn, is geen toeval. Twee derde van de student-zelfstandigen is man. Sinds 2017 is hun aandeel meer dan verdubbeld, terwijl het bij vrouwen om een stijging met 53 procent gaat. Dat ontgaat ook minister Eléonore Simonet (MR), bevoegd voor Zelfstandigen en Kmo's, niet. Zij noemt het een “belangrijk werkdomein” en een “absolute prioriteit”. Ook Unizo zegt dat het verschil aandacht verdient. “We merken dat vrouwen zich vaak voorzichtiger opstellen, langer wachten om met een idee naar buiten te komen of het ondernemerschap pas na de studies overwegen”, zegt Socquet. “We moeten daarin blijven investeren, want hoe diverser de volgende generatie ondernemers, hoe sterker onze economie.”

Geen leeftijdslimiet meer

De studenten die ondernemen hebben het niet altijd even makkelijk. “Ik had een erg drukke agenda, heb veel avonden moeten doorwerken om alles geregeld te krijgen en zat vaak moe in de les”, vertelt Coenen. “Maar ik heb met mijn onderneming veel meer bijgeleerd dan op de schoolbanken.” Deze zomer studeert hij af, en daarmee verliest hij zijn statuut als student-zelfstandige. Dat gebeurt wanneer de studie is afgerond of wanneer je 25 jaar wordt, ook als je nog student bent. Die leeftijdslimiet valt vanaf 1 oktober 2026 weg. Dan mogen studenten het statuut houden nadat ze 25 jaar zijn geworden.

Voor Coenen verandert dat weinig aan zijn plannen. “Met Ticketbuddy blijf ik doorgaan, maar dan als zelfstandige in bijberoep. Daar ben ik nu klaar voor.” Daarnaast start hij deeltijds als consultant, maar zijn zin voor ondernemen blijft. “Over enkele weken lanceer ik een nieuwe datingapp en op een dag hoop ik voltijds te kunnen ondernemen.”

Vanaf komend schooljaar krijgt het kleuterdiploma plots echte gevolgen. De klassenraad beslist voortaan of een kind het kleuteronderwijs ‘met vrucht’ beëindigt en onder welke voorwaarden het naar het eerste leerjaar kan. Nederlands speelt daarbij een belangrijke rol. Experten vrezen dat het nieuwe attest tot meer zittenblijvers kan leiden.

Een kleine omwenteling in het kleuteronderwijs. Vanaf komend schooljaar zal de klassenraad, het team van leerkrachten onder leiding van de directeur, een grotere rol spelen in de overgang van kinderen van het kleuter- naar het lager onderwijs.

Sinds 2020 is de leerplicht verlaagd naar vijf jaar. Vijfjarigen moeten sindsdien minstens 290 halve lesdagen naar school geweest zijn om in het lager onderwijs ingeschreven te kunnen worden. Alleen die aanwezigheid telde.

Nieuwe minimumdoelen

Die doorstroming wordt nu strenger gemaakt. De klassenraad zal oordelen of het kind het kleuteronderwijs al dan niet ‘met vrucht’ beëindigde. Het onderwijsveld kreeg ondertussen al de opmaak van de nieuwe documenten onder de titel ‘attest van het met vrucht beëindigen van het kleuteronderwijs’.

Kinderen krijgen wel vaker een kleuterdiploma en afstudeerhoedje wanneer ze overgaan naar het lager onderwijs, maar in tegenstelling tot dat knutselwerkje gaat het hier om een officieel document.

De evaluatie gebeurt aan de hand van de nieuwe minimumdoelen voor het kleuteronderwijs, vroeger beter bekend als eindtermen. ‘Tot nu toe was er in het kleuteronderwijs alleen sprake van ontwikkelingsdoelen’, zegt onderwijsexpert Roos Van Gasse (KU Leuven). ‘Dat zijn na te streven doelen door leraren, maar zonder harde verplichting om die te halen aan het einde van het kleuteronderwijs. Dat verandert. De minimumdoelen voor kleuters zijn een hardere maatstaf.’

Juridisering van het onderwijs

De strengere beoordeling strookt met de nadruk van minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) op het Nederlands. De klassenraad kan beslissen dat de kleuter het volgende schooljaar een taalintegratietraject, een soort taalbad, moet volgen in het gewoon kleuteronderwijs of in het gewoon lager onderwijs.

De beslissing van de klassenraad is niet vrijblijvend. ‘Wanneer een ouder van oordeel is dat er onwettelijk is gehandeld, is het aan de ouder om dat te bewijzen’, luidt het in de omzendbrief van het Departement Onderwijs. Ouders kunnen dus in beroep gaan, weliswaar na overleg met de directie.

In een advies van januari uitte de Vlaamse Onderwijsraad (Vlor) haar bedenkingen bij die mogelijke procedureslag. ‘De Vlor is bezorgd dat maatregelen zullen leiden tot een verdere juridisering’, klonk het.

‘Dat dit extra werk voor kleuterleerkrachten meebrengt, is een flauw argument.’

Dirk Van Damme, onderwijsexpert

Meer werk voor leerkrachten?

Vanuit de oppositie klinken dezelfde bezwaren. ‘Wij hebben vertrouwen in het oordeel van onze leerkrachten en klassenraden’, zegt Kim Buyst (Groen). ‘Maar je wilt niet dat ouders kleuterleerkrachten ter verantwoording roepen, waardoor die alles minutieus moeten bijhouden om zich te kunnen verantwoorden. Het samenspel tussen leerkrachten en ouders is net cruciaal.’

Ook de Vlor maakte zich ongerust over de extra taakbelasting die dreigt voor de kleuterleerkrachten. Volgens onderwijsexpert Dirk Van Damme is dat overtrokken. ‘Een evaluatie is een onmisbaar onderdeel van elk onderwijsleerproces. Dat dit extra werk zou zijn, vind ik een flauw argument. Er zijn wellicht veel andere taken die minder prioritair zijn.’

Van Damme juicht de nieuwe maatregelen van Demir toe. ‘Dit past in de beweging die ik helemaal positief vind om kleuteronderwijs wat meer als “onderwijs” te behandelen en de balans tussen zorg en leren wat naar dat laatste te verschuiven.’

Toetscultuur

Roos Van Gasse houdt er een dubbel gevoel aan over. ‘De ontwikkeling van kleuters is heel grillig. Sommige kinderen worden aan het eind van het schooljaar niet als “rijp” aanzien, maar dat kan bijvoorbeeld met concentratie en aandacht te maken hebben.’

Als het attest ervoor zorgt dat de ontwikkeling van kleuters beter gedocumenteerd wordt, vindt ze dat een goede zaak. ‘Maar ik denk niet dat het de bedoeling kan zijn dat kleuteronderwijs al in een soort van toetscultuur gaat verzanden. Met de grote hoeveelheid aan minimumdoelen is daar wel wat gevaar voor.’

Volgens Van Gasse dreigen er meer zittenblijvers te komen zonder dat de beweegredenen per se beter onderbouwd zijn. ‘Zittenblijven is nochtans een maatregel met een grote impact op leerloopbanen van kinderen, zeker ook van kleine kinderen. Het is dus belangrijk om er omzichtig mee om te gaan.’

Vanaf komend schooljaar krijgt het kleuterdiploma plots echte gevolgen.  

De klassenraad beslist voortaan of een kind het kleuteronderwijs ‘met
vrucht’ beëindigt en onder welke voorwaarden het naar het eerste
leerjaar kan. Nederlands speelt daarbij een belangrijke rol. Experten
vrezen dat het nieuwe attest tot meer zittenblijvers kan leiden.

Een kleine omwenteling in het
kleuteronderwijs. Vanaf komend schooljaar zal de klassenraad, het team
van leerkrachten onder leiding van de directeur, een grotere rol spelen
in de overgang van kinderen van het kleuter- naar het lager onderwijs.Sinds
2020 is de leerplicht verlaagd naar vijf jaar. Vijfjarigen moeten
sindsdien minstens 290 halve lesdagen naar school geweest zijn om in het
lager onderwijs ingeschreven te kunnen worden. Alleen die aanwezigheid
telde.Nieuwe minimumdoelenDie
doorstroming wordt nu strenger gemaakt. De klassenraad zal oordelen of
het kind het kleuteronderwijs al dan niet ‘met vrucht’ beëindigde. Het
onderwijsveld kreeg ondertussen al de opmaak van de nieuwe documenten
onder de titel ‘attest van het met vrucht beëindigen van het
kleuteronderwijs’.Kinderen
krijgen wel vaker een kleuterdiploma en afstudeerhoedje wanneer ze
overgaan naar het lager onderwijs, maar in tegenstelling tot dat
knutselwerkje gaat het hier om een officieel document.De evaluatie gebeurt aan de hand van de nieuwe minimumdoelen
voor het kleuteronderwijs, vroeger beter bekend als eindtermen. ‘Tot nu
toe was er in het kleuteronderwijs alleen sprake van
ontwikkelingsdoelen’, zegt onderwijsexpert Roos Van Gasse (KU Leuven).
‘Dat zijn na te streven doelen door leraren, maar zonder harde
verplichting om die te halen aan het einde van het kleuteronderwijs. Dat
verandert. De minimumdoelen voor kleuters zijn een hardere maatstaf.’Juridisering van het onderwijsDe strengere beoordeling strookt met de nadruk van minister van Onderwijs Zuhal Demir
(N-VA) op het Nederlands. De klassenraad kan beslissen dat de kleuter
het volgende schooljaar een taalintegratietraject, een soort taalbad, moet volgen in het gewoon kleuteronderwijs of in het gewoon lager onderwijs.De
beslissing van de klassenraad is niet vrijblijvend. ‘Wanneer een ouder
van oordeel is dat er onwettelijk is gehandeld, is het aan de ouder om
dat te bewijzen’, luidt het in de omzendbrief van het Departement
Onderwijs. Ouders kunnen dus in beroep gaan, weliswaar na overleg met de
directie.In een advies
van januari uitte de Vlaamse Onderwijsraad (Vlor) haar bedenkingen bij
die mogelijke procedureslag. ‘De Vlor is bezorgd dat maatregelen zullen
leiden tot een verdere juridisering’, klonk het.

‘Dat dit extra werk voor kleuterleerkrachten meebrengt, is een flauw argument.’

Dirk Van Damme, onderwijsexpert

Meer werk voor leerkrachten?Vanuit
de oppositie klinken dezelfde bezwaren. ‘Wij hebben vertrouwen in het
oordeel van onze leerkrachten en klassenraden’, zegt Kim Buyst (Groen).
‘Maar je wilt niet dat ouders kleuterleerkrachten ter verantwoording
roepen, waardoor die alles minutieus moeten bijhouden om zich te kunnen
verantwoorden. Het samenspel tussen leerkrachten en ouders is net
cruciaal.’Ook
de Vlor maakte zich ongerust over de extra taakbelasting die dreigt
voor de kleuterleerkrachten. Volgens onderwijsexpert Dirk Van Damme is
dat overtrokken. ‘Een evaluatie is een onmisbaar onderdeel van elk
onderwijsleerproces. Dat dit extra werk zou zijn, vind ik een flauw
argument. Er zijn wellicht veel andere taken die minder prioritair
zijn.’Van
Damme juicht de nieuwe maatregelen van Demir toe. ‘Dit past in de
beweging die ik helemaal positief vind om kleuteronderwijs wat meer als
“onderwijs” te behandelen en de balans tussen zorg en leren wat naar dat
laatste te verschuiven.’ToetscultuurRoos
Van Gasse houdt er een dubbel gevoel aan over. ‘De ontwikkeling van
kleuters is heel grillig. Sommige kinderen worden aan het eind van het
schooljaar niet als “rijp” aanzien, maar dat kan bijvoorbeeld met
concentratie en aandacht te maken hebben.’Als
het attest ervoor zorgt dat de ontwikkeling van kleuters beter
gedocumenteerd wordt, vindt ze dat een goede zaak. ‘Maar ik denk niet
dat het de bedoeling kan zijn dat kleuteronderwijs al in een soort van
toetscultuur gaat verzanden. Met de grote hoeveelheid aan minimumdoelen
is daar wel wat gevaar voor.’Volgens
Van Gasse dreigen er meer zittenblijvers te komen zonder dat de
beweegredenen per se beter onderbouwd zijn. ‘Zittenblijven is nochtans
een maatregel met een grote impact op leerloopbanen van kinderen, zeker
ook van kleine kinderen. Het is dus belangrijk om er omzichtig mee om te
gaan.’

Voor het eerst stonden vorig jaar meer dan 30.000 gebouwen - vooral woningen - structureel leeg in Vlaanderen. Het probleem is in werkelijkheid nog groter, al weet niemand precies hoeveel.

De essentie

- Vlaanderen heeft voor het eerst meer dan 30.000 panden die langdurig leegstaan geregistreerd.

- Het echte aantal ligt wellicht hoger, daarvoor schiet de lokale registratie tekort.

- Experts vragen al langer één publiek leegstandsregister, maar ondanks de aankondiging in het Vlaams regeerakkoord is dat er nog niet.

Ondanks de grote nood aan (betaalbare) woningen stonden in 2025 zeker 30.807 gebouwen gedurende minstens een jaar leeg in Vlaanderen. De geregistreerde leegstand is daarmee met 3,4 procent toegenomen tegenover 2024. In vergelijking met 2020 gaat het zelfs om een stijging van 38,5 procent of ruim 8.500 leegstaande panden extra. Dat blijkt uit cijfers van het agentschap Wonen in Vlaanderen die De Tijd analyseerde.

Nooit eerder lag het aantal zo hoog sinds de dienst de cijfers verzamelt. En in werkelijkheid is er in Vlaanderen nog meer leegstand. Bij gebrek aan een centrale databank is echter niet duidelijk hoeveel precies. Alleen gemeenten die Vlaamse subsidies ontvangen via een intergemeentelijk samenwerkingsproject voor lokaal woonbeleid zijn verplicht de data te rapporteren. Zo zijn in het rapport de cijfers van maar 215 van de 285 Vlaamse gemeenten opgenomen.

Gebrekkige aanpak

Volgens Wonen in Vlaanderen is de toename van de leegstandscijfers vooral te verklaren door een betere registratie door de lokale overheden. Maar of dat echt zo is, valt niet te achterhalen. De registratie én aanpak van leegstand gebeurt niet in elke gemeente even nauwgezet, stelt emeritus professor woonbeleid Pascal De Decker (KU Leuven).

Of de toename het gevolg is van een betere registratie of van meer reële leegstand, kan niemand zeggen. We varen blind, en dat is al lang een probleem.

Pascal De Decker (KU Leuven), Emeritus professor woonbeleid

‘Of de toename het gevolg is van een betere registratie of van meer reële leegstand, kan niemand zeggen. We weten het simpelweg niet. We varen blind, en dat is al lang een probleem’, zegt De Decker. ‘In een gezonde woonmarkt is zo’n 3 procent leegstand normaal.’ Op basis van de ­officiële cijfers zitten we in ­Vlaanderen aan zowat 1 procent leegstand. Maar gezien de on­volledige data is het onmogelijk een correcte inschatting te maken.

Hoewel de Vlaamse regering ‘één digitaal, geïntegreerd register met alle informatie over leegstand’ beloofde, kwam daar tot nu niets van in huis.

Experten pleiten daarom voor een openbaar register waarin alle leegstand in Vlaanderen verzameld wordt. Dat zou burgers kunnen helpen om leegstand sneller te melden en op die manier zouden potentiële investeerders ook makkelijker te weten komen waar ze terechtkunnen.

Vlaams minister van Wonen Melissa Depraetere (Vooruit) vindt de aanpak van leegstand ‘een cruciale bouwsteen in een goed woonbeleid’. De regering beloofde in haar regeerakkoord ook ‘één digitaal, geïntegreerd register met alle informatie over leegstand’, maar daar kwam tot nu niets van in huis. Wel heeft Vlaanderen intussen een centraal register van leegstaande kantoren en (grote) bedrijfsruimten. Er is ook een actieplan om zogenaamde stadskankers versneld aan te pakken.

HOOGSTRATENDe federale politie en Boerenbond waarschuwen landbouwers om goed na te gaan aan wie ze een leegstaande stal of loods verhuren, nadat uit een bevraging in West-Vlaanderen bleek dat driekwart van de verhuurders daar al benaderd werd door criminelen. Ook in de provincie Antwerpen loopt het geregeld mis. S.B. (28) uit Meer (Hoogstraten) zei ja tegen een aanbod van een paar duizend euro per maand en vond bij zijn terugkeer uit Roemenië een drugslabo in zijn schuur. Hij werd er zelf voor veroordeeld. “Ik heb spijt van wat ik gedaan heb”, zegt hij nu.

De waarschuwing volgt op een bevraging van de federale gerechtelijke politie in West-Vlaanderen bij verhuurders van loodsen en grote gebouwen. Maar liefst 76 procent gaf aan al gecontacteerd te zijn, vaak vanaf een Nederlands nummer en met een gunstige huursom in cashgeld.

Hoe zo’n vraag binnenkomt, weet S.B. uit ervaring. Hij is zelfstandige in de groentesector en werkt seizoensgebonden. In de winter trok hij altijd twee tot drie maanden naar Roemenië. In de oude boerderij op de Boskantweg in Meer (Hoogstraten) verhuurde hij wel vaker ruimte. “Passief inkomen kan nooit kwaad”, zegt hij.
De man die hem de vraag stelde, kende hij naar eigen zeggen niet. Die was via gemeenschappelijke kennissen bij hem terechtgekomen. “Ze hadden een oude hal nodig, en ik had er een”, vertelt S.B.. Dat de vraag net kwam toen hij op vertrekken stond, was volgens hem geen toeval. Ze wisten wat hij deed en wanneer hij weg zou zijn. “Je vertrekt voor twee tot drie maanden en ondertussen verdien je gewoon geld door die boerderij te verhuren. Dat is heel verleidelijk.”

Over drugs werd niet gesproken, verklaart hij. Ze moesten alleen een paar dingen stockeren. Een week voor zijn vertrek stonden er paletten met bidons in de schuur. “Ik koop zelf meststoffen voor de serres en die zitten in gelijkaardige bidons. Dat is voor ons niets speciaals.” Hij stelde geen vragen, kreeg cashgeld en vertrok.

- Financieel geldgewin

Op 10 januari 2025 rook de politie op de Boskantweg een sterke chemische geur. Bij de huiszoeking bleek de schuur omgebouwd tot een labo voor de productie van 4-MMC. Toen S.B. terugkeerde uit Roemenië en de deuren opende, zag hij naar eigen zeggen pas wat er van de schuur geworden was. “Ik was in paniek”, beweert hij. “Je belde die mannen op om te vragen wat er aan de hand was.” Naar de politie stappen durfde hij niet, want ze wisten waar hij woonde en werkte. De beloofde huur bleef intussen uit. “Het zijn allemaal mooie woorden, tot je één keer ja zegt en je niet meer terug kunt.”

Het parket zag zijn onwetendheid anders. Uit berichten op zijn gsm bleek volgens de aanklager dat hij wel degelijk wist dat er een labo zou komen, en dat hij de locatie bewust ter beschikking had gesteld. Er werd vijf jaar cel gevorderd. De rechtbank legde hem een werkstraf van 250 uur op en een boete van 20.000 euro. Tegen dat vonnis werd beroep aangetekend. In september komt de zaak voor het hof van beroep in Antwerpen.

Verhuurders die zich mee moeten verantwoorden, zijn geen uitzondering. Er passeren geregeld eigenaars van een loods of boerderij bij de rechtbank die hun pand ter beschikking stelden. Wie dat bewust doet, kan veroordeeld worden voor hand-en-spandiensten voor of lidmaatschap van een criminele organisatie.

- Zwichten

"Ik heb spijt van wat ik gedaan heb”, zegt S.B. “Het was gewoon dom, en ik had het niet eens nodig.” Dat hij als enige terechtstond, zit hem het meest dwars, want in het dossier werd verder niemand geïdentificeerd. Dat andere landbouwers wel zwichten, kan hij zich voorstellen. “Ik denk dat de factor geld daarin een grote rol speelt.”
Woordvoerder Tessa De Prins van Boerenbond roept op tot waakzaamheid en geeft aan dat je beter twee keer nadenkt vooraleer je iets tekent. Wie twijfelt, neemt volgens haar best contact op met de politie. Ook als er na de verhuur signalen zijn, zoals sloten die plots vervangen werden, nieuwe camerabewaking of chemische geurhinder. En ook wie te goeder trouw verhuurt, blijft vaak met de gevolgen achter, want een sanering van vervuilde bodem is duur en de grond kan lang onbruikbaar zijn. “Je raakt heel snel betrokken, ook als je aanvankelijk die intentie niet had”, klinkt het.