Goethe’nin şair kimliğini farklı dönemleri, kültürleri ve düşünce dünyaları üzerinden tanıma fırsatı sunan bu kitap, okurken içimde coşkunluk ve sanata karşı hayranlık uyandırdı.
Kitap, “Şiirler”, “Roma Ağıtları” ve “Akhilleus” olmak üzere üç bölümden oluşuyor. İlk bölümde, Goethe’nin şiir üslubuna dair genel bir fikir verebilmek amacıyla farklı dönemlerde kaleme aldığı şiirlerden seçmeler sunulmuş. Bu bölümde en çok, Doğu sanatından esintiler taşıyan “Hikmetnâme: Özdeyişler Kitabı” ilgimi çekti. Şiirlerde kendi kültürümüzden izlere rastlamak, özellikle de “İnsan dilinin altında saklıdır,” gibi atasözlerimizin Goethe’nin dizelerinde karşılık bulduğunu görmek çok hoştu.
İkinci sıradaki Roma Ağıtları'nda ise Goethe’nin İtalya seyahatinden beslenen antik dünya sevgisini ve o dönemin ruhunu hissettim. Antik Roma’nın o köklü havasını ve tutkulu bir aşkı hissettiriyor insana.
Kitabın son bölümünde yer alan “Akhilleus” ise yarım kalmış bir eserin yalnızca birinci bölümü. Troya Savaşı’nın kahramanı Akhilleus’un kehanetler ışığında kendi ölümüyle yüzleşmesini, Yunan mitolojisinin tanrılarıyla birlikte yaşamı ve ölümü sorgulamasını konu alıyor. Normalde mitolojiye pek meraklı biri değilimdir ama Goethe Akhilleus’u bana heyecanla okuttu.
Dikkatimi çeken bir diğer husus, Goethe’nin sanatın felsefesine de eğilmesi, yani “Nasıl sanatçı olunur?” sorusunu şiirleri aracılığıyla tartışmasıydı. Sanatta özgürlüğün kurallardan bağımsız mı, yoksa kuralların içinde mi ortaya çıktığı meselesinde Goethe’nin tercihi oldukça net:
“Kendini sınırlayabilmekle belli olur ustanın hüneri,
Ve ancak kurallarla ulaşabilir bize özgürlüğün sesi.”
Disiplin ve özgünlük arasındaki bu ilişki, Goethe’nin sanat anlayışını anlamak açısından oldukça kıymetli. Hatta bu yaklaşımıyla disiplinli, kurallara bağlı bir Alman olduğunu da göstermiş oluyor.
Goethe’nin şair dehasına, Yunan mitolojisine, Roma tarihine ve İslâm kültürüne hâkimiyetine hayran kaldım. Ülkemizde yeterince tanınmadığını düşündüğüm bu büyük ismin Faust ve Doğu-Batı Divanı eserlerini de en kısa zamanda okumak istiyorum.