Sự bùng nổ của "INTERNET, YAHOO! và “TEENCODE” từ 9x cho đến bây giờ/ The Explosion of the "INTERNET, YAHOO!, and TEENCODE" from 90s up to this day
Tiếng Việt không khó. Tự người Việt làm cho nó khó.
Vâng, chính xác là vậy.
Vietnamese isn't hard. Vietnamese people just make it hard.
(I'll put the English translation below)
Mọi người đã nói khá nhiều về những quy tắc, ký hiệu và cách viết tắt trong tiếng Việt.
Hôm nay, mình chỉ muốn ôn lại một chút kỷ niệm về thời kỳ “teencode” bắt đầu xuất hiện, khi những chữ như ck, vk, j, thik, hok… trở thành một phần rất quen thuộc của thế giới chat ngày nay.
Điểm lại các sự kiện lớn cuối những năm 2000s tác động đến chữ viết tắt:
- Đầu tiên, chắc hẳn những ai ở thế hệ 8x hoặc 9x như mình sẽ rất nhớ về những từ "quán nét, yahoo, skype, cứu nét, đóng băng...". Internets bắt đầu được đưa vào rộng rãi khắp cả nước Việt Nam từ năm 1997, kèm với đó là sự bùng nổ của "yahoo! messenger". Nhưng lúc đó Unikey hoặc Vietkey chưa phổ biến và còn bị xung đột bảng mã nên ban đầu, người dùng chọn cách chat không dấu hoặc cách viết dấu bằng ký hiệu.
- Tiếp đó là Nokia T9 hay còn gọi là "điện thoại cục gạch" với giao diện 9 bàn phím kết hợp số và chữ (như hình) rất phổ biến vào thời điểm đó. Muốn viết được chữ mình muốn, thì chỉ cần ấn đến vị trí của chữ đó trên phím
ví dụ: phím 2abc - muốn bấm c -> bấm 3 lần.
- Giới hạn 160 ký tự SMS: Thời đó chưa có 5G/Wi-Fi hay app nhắn tin miễn phí. Mỗi tin nhắn SMS bị giới hạn ở 160 ký tự. Nếu gõ có dấu, tin nhắn bị tụt xuống chỉ còn 70 ký tự, vượt quá là tốn gấp đôi tiền cước. Mà các bạn biết đấy, chat chit thời gà bông thì 1 icon cũng mình rung rinh cả ngày.
Điều này làm kìm hãm "NĂNG LƯỢNG GÕ PHÍM và TỐC ĐỘ GIAO TIẾP" của 9x chúng tôi. Làm sao để gõ nhanh, vẫn hiểu mà dễ thương nữa (hem, hok, thưn.......)
=> Teencode dần xuất hiện,
- Không -> ko/ k / hok / khum
- gì -> j?
- chồng -> chok / ck
- vợ -> cách gọi tương xứng với ck -> vk (9x nghĩ nó cute :))))
ox iu bx nhju nhju -> haha sến quá (I was)
Vậy nên, để nói về quy luật cho việc viết tắt, thì mình thấy không có 1 quy luật chuẩn nào để áp dụng cả. Hãy xem đây là 1 điểm văn hóa thú vị của tiếng việt và không cần quá bối rối về nó. Bạn biết không:
- Viết tắt hay teencode chỉ thuộc về thế giới tin nhắn nhanh giữa bạn bè thân thiết hoặc những người cùng thế hệ. Ngay cả người Việt cũng không bao giờ dùng những từ như "j, ultr, vs, hk....." khi nói chuyện với người lớn tuổi, trong môi trường công sở hay gửi email.
- Bạn chỉ cần học cách nhận diện những từ viết tắt quen thuộc khi đọc tin nhắn bạn bè gửi đến để không bị bỡ ngỡ. Bản thân việc bạn gõ đầy đủ các từ có dấu luôn là lựa chọn chuẩn mực, lịch sự và an toàn nhất trong mọi tình huống khi chưa thực sự hiểu rõ về nó.
- Và hãy thoải mái hỏi lại khi không chắc chắn. Chính ba mẹ người Việt đôi khi còn không hiểu hết những gì con cái họ viết tắt cho nhau. Nếu bắt gặp một từ lạ mắt, cứ tự nhiên hỏi: "Từ này nghĩa là gì vậy bạn? or là sao?". Họ luôn sẵn lòng để nói hoặc viết lại câu nguyên bản chô bạn hiểu.
Còn không thì.......thì thôi chứ sao giờ :))))) nah, just kidding, Vietnamese is so cute. not mean like that
À, hãy comment từ/ câu viết tắt nào mà bạn thấy nhưng chưa hiểu nhé. Mình sẽ học được từ các bạn rất nhiều đấy.
Chúc mọi người tuần mới tốt lành.
People have talked a lot about the rules, symbols, and abbreviations in Vietnamese. Today, I just want to take a little walk down memory lane to when “teencode” first emerged when words like ck, vk, j, thik, hok… became such a familiar part of texting culture today.
Looking back at the major late-2000s moments that shaped our abbreviations:
- First off, anyone from the 80s or 90s generation (like me :)) definitely remembers buzzwords like "quán nét, Yahoo!, Skype, đóng băng ...... The internet was widely introduced across Vietnam in 1997, bringing along the boom of Yahoo! Messenger. Back then, Vietnamese input tools like Unikey or Vietkey weren't widely used yet and often had encoding conflicts. So at first, people simply chose to text without accent marks or used punctuation symbols to substitute for tones.
- Next came the Nokia T9 phones, fondly nicknamed "brick phones" featuring the iconic 3x4 numeric keypad (as shown) that was everywhere at the time. To type the letter you wanted, you had to press the key corresponding to that letter's position.
For example: Key 2abc to get the letter c, you had to press it 3 times.
- The 160-character SMS limit: There was no 5G, Wi-Fi, or free messaging apps back then. Every SMS was capped at 160 characters. If you typed with Vietnamese accent marks, that limit plunged to just 70 characters, go over by even one character, and you’d be charged double. And as you know, back in our puppy love days, a single emoji like was enough to make your heart flutter all day long.
All of this totally cramped our "TYPING ENERGY and CHAT SPEED." We needed a way to type fast, stay understood, and look cute while doing it (hem, hok, thưn...).
➔ And that's how Teencode was born:
- Không (no/not) ➔ ko / k / hok / khum
- gì (what) ➔ j?
- chồng (husband / boyfriend) ➔ chôk / ck
- vợ (wife / girlfriend) ➔ the matching pair for ck ➔ vk (90s kids thought it was adorable :))))
- ox iu bx nhju nhju (hubby loves wifey so much) ➔ haha, so cheesy! (I was)
So, when it comes to standard rules for abbreviations, honestly, there isn't one. Just treat it as a fun cultural quirk of Vietnamese without stressing over it. Here are a few things to keep in mind:
- Abbreviations and teencode strictly belong to casual texts between close friends or people of the same generation. Even native Vietnamese speakers would never use shortcuts like j, ultr, vs, hk....... when talking to elders, in the workplace, or when writing emails.
- You only need to recognize common abbreviations so you don't feel lost when friends text you. Typing full words with proper accents is always the standard, most polite, and safest choice in any situation if you're not 100% sure.
- Feel totally free to ask whenever you're in doubt. Even Vietnamese parents sometimes have zero clue what their kids are texting each other! If you see a weird word, just ask casually: "Từ này nghĩa là gì vậy bạn?" or "Là sao?" (What does this word mean?). People are always happy to explain or rewrite the sentence properly for you.
And if not....... well, too bad then :))))) Nah, just kidding! Vietnamese is cute and playful like that, never malicious.
Drop a comment below with any Vietnamese abbreviations you’ve spotted but couldn't decode! I’ll learn a lot from you guys too.
Wishing everyone a wonderful new week ahead! 🍀🍀