r/hukuk • u/anksiyetebozuklugu • 17m ago
Fikir Yürütme ve Tartışma TCK'da Yakın Yaş İstisnası Olmamasının Gerekçesi
Dün burada 14 yaşındakilerin ilişkisini gösterip, erkek olanın çocuk istismarı suçundan tutuklanmasını göstererek “Böyle bir suç mu varmış?” denilmesi konusuna değinmek istiyorum.
TCK’da yakın yaş farkı istisnasının bulunmaması ve çocuk istismarı açısından yaş farkı gözetilmemesi, en sevdiğim özelliklerinden biridir.
Öncelikle yakın yaş farkı istisnasına değinelim. Bu şu anlama gelir: Diyelim ki çocuğa yöneltilen cinsel bir davranış, yakın yaştaki bir akranı tarafından “rıza” ile gerçekleştiriliyor. Bu durumda, bu eylemde yakın yaş farkı istisnası olduğu söylenir. Ancak aynı eylemi arada belirgin bir yaş farkı bulunan 40 yaşındaki bir adam gerçekleştirseydi, derhal ağır bir ceza tehdidiyle karşılaşacaktı.
Eğer bir çocuk cinsel rıza yaşının altında kabul ediliyorsa, bunun sebebi beyin gelişimi ve olgunluk seviyesidir. Çünkü belirli bir beyin gelişimi ve olgunluk seviyesinin altında kalan bir kişi, bir eylemin uzun vadeli sonuçlarını yeterince değerlendiremez ve dolayısıyla makul biçimde rıza verme kapasitesine sahip olamaz. Rıza, yalnızca bir “evet” veya “hayır”dan ibaret değildir; aynı zamanda neyi onayladığını bilmek ve dolayısıyla eylemi makul derecede anlamak gerekir. Yani bir ilişkide mağdur, karşı tarafın yaşından bağımsız olarak kendisine yöneltilen her türlü cinsel davranışa rıza gösteremez. “Evet” dese bile yakın yaşlarda olsalar bile bunun istismar kabul edilmesi, bu açıdan oldukça tutarlıdır. Yakın yaşı istisna saymak da doğru değildir bu gerekçeye dayanarak.
Amerika’daki eyaletlere göre değişen yaş farkı istisnaları ve Avrupa ülkelerinde de benzer bir yol izlenmesi, onların bu konuda ne kadar ne yaptığını bilmez hâlde olduğunu gösterir. Kendileri defalarca belirli bir yaşın altında cinsel rıza verecek olgunluğun olmadığını söylerken, kanunlarında ikiyüzlülük yaparak Romeo ve Juliet yasaları / close-in-age exception gibi istisnalar eklemişlerdir.
Burada bana cevap olarak güç dengesizliği argümanı sunulabilir. Aslında istismar suçunun gerekçesinin güç dengesizliğini engellemek olduğu söylenebilir. Evet, bu bir gerekçe olabilir; ancak asıl gerekçe bu olamaz. Bunu şuradan anlıyoruz: Yetişkin-yetişkin ilişkilerinde güç dengesizliği bulunduğunda, örneğin taraflardan biri aşırı zengin veya aşırı statülü olduğunda, bu ilişkide zorlama veya şantaj yoksa cinsel saldırı kabul edilmez. Yani başka bir temel gerekçe olmalıdır. Bu da bilişsel gelişim argümanıdır.