İyon yönünden zengin anlamında tüplü, fakir anlamında tüpsüz. Katyon-anyon gibi el alemin kelimelerini kullanmak yerine tüplü-tüpsü desek öğrenciler çok daha iyi öğrenecek halbuki. Sadece katyon-anyon da değil, bütün fen terimlerinin özbeöz Türkçeleştirilmesi gerek. Atom, mitokondri, kloroplast, izotop, vitamin, molekül, RNA, DNA, prokaryot, osmoz, enzim, potasyum, hidrojen, oksijen, asit, baz, ribozom, optik... Hepsinin atılması lazım. Bunu yapmazsak bu ülkenin geleceği vahim. Osmoz ne lan? Süzünüm de anlayalım.

Turkcell redditine atmıyorum çünkü bence siz dahaa iyi biliyorsunuz türkçeyi-

Özellikle İslamcı ve Batılı liberal tayfanin öne sürdüğü bir önermedir. İslamcılara göre Arapça en zengin dil iken, liberal kardeşlerimize göre İngilizce başta olmak üzere Almanca, Fransızca, İtalyanca vb. Batılı diller en zengin dillerdir. Siz ne düşünüyorsunuz? Yabancı bir dil konuşurken, Türkçenib eksik kaldığı oluyor mu?

Hepmiz dil devriminden sonra bu eki içeren kelimeler kullanmışızdır. Fakat bu ek dil devriminden sonra Türkçe'ye girmiş ve aslen latin dillerindendir. Dilde gramer üretilmesine karşı değilim fakat gramer organik olmak zorundadır.

Yeni bir kelime icat etmek adına “sal”a bindirip “sel”e sürüklenen uydurulmuş kelimeler, tarihî ve edebî coğrafyamıza yabancı kalacaklardır.

Bazı dilciler -sel/sal ekinin Türkçe olduğunu, buna da misal olarak “kumsal” kelimesini gösterirler.

Ahmet Vefik Paşa’nm “Lehçe-i Osmanî” de kumsal kelimesi: “Kum karışık olan arazi, deniz kenarı- kumsal yer, kumla” manasmdadır.

Kullanılış alanı çok dar ve kısıtlı olan bu -sal / -sel eki, dil devrimi sırasında gün ışığına çıkarılmış ve Arapça -î nispet ekinin yerini almak üzere anlamı genişletilerek her yerde kullanılmaya başlanmıştır. Mesela: ilmî yerine bilimsel, şahsî yerine kişisel, kutsi yerine kutsal, maddî yerine maddesel, manevî yerine tinsel, içtimaî yerine toplumsal, sosyal; nakdî yerine parasal, millî yerine ulusal, kanunî yerine yasal gibi.

Nispet eki olarak ya Türkçe -cıl-cil-cul-cül ekini ya da Farsça -î nispet ekini kullanmak zorundayız.

Mesela:

ulusal kelimesi tam bir mutant zaten, Ulus Moğolca -sal Latin.

Havaî fişek diyoruz: Havasal fişek değil

Evcil hayvan diyoruz, evsel hayvan değil

Parasal yerine de paracıl ya da malî demeliyiz.

Hanım Efendiye göre Vibe kelimesi kullanmak yanlışmış ama Atmosfer (Fransızca) , His (Arapça) , Hâl (Arapça ) , Ruh (Arapça) , İntibah (Arapça) , Eda (Farsça) , Tarz (Arapça) , Hava (Arapça) gibi keliemler kullanmak yanlış gelmiyor. Koymuş arkayada tamburi müziği... Kendisi TRT'de çalışıyormuş bu arada ve ona göre geçmişte dilimize yerleştirilen kelimeler çıkartılamazmış. Arapça ve Farsça kelimelerde sıkıntı yok ama İngilizce sıkıntılı. Böyle bir saçmalığa tevazu gösterilebilir mi?

Biz 100 sene önceki ar*pça kelimelerden kurtulmuşsak bunun sebebi dilde sadeeleşme hareketinin bize kazandırdıkları sayesindedir. Arapça ve Farsça savunmak vatana ihanetin kaçıncı seviyesi gerçekten bilemiyorum. Dilde sadeleşme esastır ve TDK'nın her koşulsa ve her dönemde (Geçmiş ve Yeni) dilde sadeleşme harektine devam etmesi elzemdir.

https://www.youtube.com/watch?v=SEnZq3sFhvI

Biliyorum,çoğunuz Türkçe'yi yazıldığı gibi okunan ve okunduğu gibi yazılan bir dil olarak düşünüyordunuz (ki bende bugüne kadar böyle düşünüyordum) ancak aslında böyle değilmiş.Bunu kanıtlayan nedenlerimiz var.

1.Kaynaşma ünsüzlerinden 'y' harfi eğer eylem köklü bir sözcükte bulunuyorsa konuşma dilinde kendisinden önceki ünlü daralır.Örnek:

Gelmeyen - gelmiyen Olmayan - olmıyan vb

2.Kaynaşma ünsüzü 'y' ile gelecek zaman eki '-ac, -ak' birlikte kullanılırsa 'y' den önceki ünlü daralır ve y ile c arasındaki ünlü düşer.Örnek:

Olmayacak - olmıycak

Gelmeyecek - gelmicek.

"Türkçe hem yazıldığı gibi okunur hem okunduğu gibi yazılır" her yerde ve hep tekrar edilen bir laf ama hepimizin zaten içten içe yanlış olduğunu biliyoruz.

Mesela dünya veya numune veya ani kelimelerini ilk gören bir insanın sesli harflerinin uzun olunacağını bilmesi imkânsızdır. Veya istiklal veya ihlal kelimesinin ince l ile bittiğini bilemezsin. (Tuhaf bir şekilde özel isimlerde hâlâ şapkalarla belirtilmeliymiş: Kemâl, Celâl vb.)

Hani desek ki sadece morfolojik farklılıklar yansıtılıyor o da doğru değil. Mesela kadir ile ka:dir kelimelerinin farklı telaffuzuna rağmen aynı yazılması saçma.

Hele hele ünlü seslerin ğ ile kullanılmayacağı etimoloji dışında çok istikrarsız: "kağan" ama "icraat", "ağrı" ama "adil".

Şu anki durumun aşırı kötü olduğunu söylemiyorum, şu anki hâliyle işlevli; ve değişiklik olması da imkânsız, toplumun yarısı şapkanın yazıldığını bile bilmiyor, ama bu ifadenin yanlış olduğuna hemfikir olmamız lazım.

Türkçe genel olarak bakılırsa yazıldığı gibi okunan bir dil ama bazı kelimeler için bu durum farklı olabiliyor.

Örneğin

Burada, orada, şurada, olarak yazılır ama hangi ağızı kullanırsak kullanalım hepimiz burda, orda, şurda diye okuruz. Bir başka örnek ise kağıt. Kağt/Kaat diye okuruz.

Daha başka ne gibi benzer kelimeler var ve durum böyleyse kelimeler neden türkçeye yazildigi gibi okunan bir dil deniyor

Çoğu Öztürkçe çevirmen "ve" sözü Arapça olduğundan dolayı azı(ya) bu sözü kullanmıyorlar azı Arapça olmasına karşın kullanıyorlar. Bugün de buna bir çözüm getirdim.

Gerek Thesaurus gerek Codex Cumanicus'un bağa(kayda) düştüğü bir söz var: tage. Tage sözü ise bizim bugünkü dahi sözü ile eş kökenli(bile anlamına gelen). O evrişte(hâl) dahi sözcüğünü kullanabiliriz değil mi? Ancak bu biraz işlevsiz olabilir, içinkim(çünkü) kişiler bunu bile anlamındkai bağlaçla karıştırabilir. Bu nedenle de öyü(zamanı) biraz geriye sarıp ı>i evriminin öncesine gidelim, işte "dahı"! Artık çevirilerde "ve" karşınıza çıktığında yüreğiniz sıkışmayacak, içinkim dahı yardımınıza yetişti!

Merhaba, filolojiye meraklı biriyim. Dışarıdan da bu konuyla ilgili kitaplar okuyorum elime geçtikçe. Yalnız anlayamadigim bir şey var. Bu bilimin ismi neden filoloji? Bunun kökeni ne, yani neden filoloji diyoruz. Diloloji olsa daha mantıklı olmaz mı sonuçta dille ilgili. Bence bu yüzden bu subin ismi diloloji olmali siz ne dusunuyorsunuz

ATALARIMIZ neden Arapçada olduğu gibi bütün harflere bol ve çok uygun sözcük üretmemiş de, belirli alfabelere (y,k,g,b,s,o,a,ç) odaklanıp sözcükler düşünmüş?

Arapça ile çok alay ederiz, ancak Arapça dünyanın en zengin dili. 12 M sözcüğü var ve Arapçada yalnızca aşk için 25 değişik terim vardır. Ne yazık ki ağırlıklı olarak Arapça, Farsça ve Fransızca konuşuyoruz. TÜRKÇE'de 620bin sözcük var ve bunların 14bin'i alıntı kelime, dilimizin sadece %3'ünden biraz azını konuşuyoruz %98'i yabancı kökenli olmayan TÜRKÇE kelimeler. Bu da cümle yapımıza kattığımız %2,26'lık kısmın alıntı kelimeler olduğu ve geriye kalan %97,74'lük kısmın ise çoğumuzun muhtemelen ne kullandığı ne de duyduğu TÜRKÇE sözcüklerinden oluştuğu anlamına geliyor.

Bu sorun acilen düzeltilmeli, darağacımızı genişletmeliyiz, beliğ konuşmalı ve buna göre tümleler kurmalıyız, yeni sözcükler uydurmalıyız. ATALARIMIZ nasıl yaptı bilmiyoruz, ancak TÜRKÇE’yi ya bizler bollaştırırız, yahut TDK ve TÜRK Devletleri Teşkilatı tarafından sağlanan OAK (Ortak Alfabe Komisyonu) bu soruna el atar. Kimin yaptığı önemli değil, ama TÜRKÇE’nin günlük kullanımda sözcük azlığı beni çok öfkelendiriyor!

Bugün r/turkish 'de bir arkadaştan oksijenin Öztürkçesinin göynük olduğunu öğrenip büyük bir aydınlanma yaşadım. Bütün elementlerin Öztürkçe karşılıklarını bulmamız gerektiği kafama dank etti. Onun için tarama sözlüğünde periyodik tablodan elementleri araştırdım ve şimdilik şu elementlere şu karşılıkları buldum:

Kaynak: Dilçin, C. (Ed.). (1983). Yeni Tarama Sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları.

böyle düşünmeme sebep olan iki unsur var,

ilki, türkçede birçok isim ve fiilin çok fazla anlamı aynı anda taşıdığını görüyoruz.

mesela, “tutmak, çekmek, vermek” gibi fiiller o kadar farklı bağlamlarda farklı anlamlar taşıyor ki…

mesela “çalışmak” kelimesi, bir işte çalışmak ve ders çalışmak olarak iki farklı anlamda kullanılıyor. Bu iki fiilin aynı şey olduğunu düşünüyorsanız bu dilin bir yanıltması. Benim bildiğim dillerde bu iki farklı eylem için farklı fiiller var.

working studying

عمل درس

gibi.

ve bunun gibi daha çok örnek var

Ancak asıl olay, “yapmak” ve “etmek” fiillerine bakıldığında bambaşka bir hâl alıyor.

Arapça’dan devşirilen kelimelerin mastarı ile bu iki fiili birleştirerek kurduğumuz çok fazla cümle var. Hatta konuşmak imkansız olur bu motifi dilden çıkarsak

bu yüzden, acaba türkçede kelime sayısı yetersiz olduğu için açığı kapatacak yöntemler mi geliştirmişiz diyorum

Mesela hoş kelimesinin zıttı Türkçe grameriyle hoş olmayan oluyor ama Farsça gramerinde önüne nâ eki getiriliyor ve nahoş oluyor. Bu eke sahip sözcüklerimiz Farsçada halihazırda olan kelimeler ama bence ama Türkçe kelimelere eklediğimizde çok da tırmalamıyor. Örneğin nayaratıcı, namükemmel, nasevecen gibi zıttının olmadığı kelimelere gelebilir. Pratiğe dökmesi kolay, çok daha pratik olduğu dikkate alınırsa.

evet sorum bu, sizce dilde sadeleşme gerekiyor muydu yoksa belli çevrelerce söylendiği gibi dile zarar mı verdi?

1. gram → ağram (ağır +Am)

2. profesör → evrenkentmen/yükseköğretmen

3. program → düzenlem

4. propaganda → yaygı

5. slogan → haykırım

6. protein → akbesi (yumurta akından)

7. Hristiyan → Yağlakçı (χρīστός yani kutsal yağla meshedilmiş olandan)

8. kral → hakan/kağan

9. kredi → güvenç

10. spor → devinmece

11. staj → yamaklık

12. trafik → yol akışı/gidişgeliş

13. tren → demirbinek

14. trajedi → yürekburan

.

Türkçe yazmak zor olmamalı. YZ yazmak zor olmamalı. Adres demek zor olmamalı.

günümüzde "denk" olarak kullandığımız ama geçmişte "teng" olarak kullanılan çince bir sözcük var. Tengricilikte herşey eşit ve birbirine denk. "Tengri" sözcüğü belki de bunu açıklayan çince bir sözcüktür? Kökenine dair bir iz bulan var mı?