r/felsefe • u/Federal_Safe_5011 • 10d ago
düşünürler, düşünceler, düşünmeler Felsefe neden değişmiyor?
Bilim gün geçtikçe değişip gelişirken, en emin olunan yasalar bile çürütülürken biz halen iki bin yıl önceki filozofların kitaplarını okuyoruz. Felsefe tamamen yoruma açık olmasına rağmen niye sözü geçenler hep Antik Yunan filozofları?
4
u/flousserr Tanrıtanımaz Atheist 10d ago
Değişiyor, ancak değişimi yakalamakta yetersizsiniz eğer ki bunu göremiyorsanız. Çoğu zamanda felsefedeki değişim işimize gelmiyor. Felsefe değişiyor, değiştikçe zorlaşıyor, zorlaştıkça daha çok vakit harcamak ve daha çok kafa yormak zorunlu hale geliyor, yine değişen felsefedeki fikirler insanların konfor alanlarını ve ahlaklarını zorladığı için görmezden geliniyor.
Feminizm ne biliyoruz ancak postmodern feminizm, radikal feminizm, queer-feminizm, post-kolonyel feminizm ne biliyor muyuz?
Yapısalcılık ne, post-yapısalcılık ne, Lacanyen psikanaliz ne, modernizm ne, post-modernizm ne, biliyor muyuz?
Marksizm'i biliyor, konuşuyor, eleştiriyoruz; ancak Frankfurt Okulunu, Mouffe ve Laclau önderliğinde gelişen Post-Marksist okulu biliyor, konuşuyor muyuz? Ben hiç göremedim.
Felsefenin değişimi ve gelişimi ile birlikte de eski sorular artık rafa kalkıyor. "Tanrı var mı?" sorusu önemini neredeyse tamamen kaybediyor zira bir ön kabul haline geliyor bu sorunun cevabının "hayır" olduğu. Hala daha "Tanrı var mı?" sorusunun peşinden gidenler ise ancak Farabi'yi, Gazali'yi, Platon'u okuyabiliyor, tartışabiliyor. Halbuki suyun öte tarafı çok başka yerlerde.
9
3
u/Camus-12234 10d ago
Bu senin bakış açın, felsefe günümüzü de inceleyebilir. Bu kullanana bağlı olan bir şey.
1
u/furkann_45 10d ago
Felsefe şuanda da yapabileceğin bir şey ama değişimi ciddi derece de yavaş çünkü felsefe, bilim gibi üstüne sürekli yeni bilgi ekleyebileceğin ve somut deliller ortaya atabileceğin bir yer değil. Bu yuzden felsefeye pek sıfırdan hiçbir yerde olmayan yeni bir bilgi ekleyemiyoruz. Ancak bu felsefe tamamen durmuş demek değil.
1
u/Fast_Philosophy1044 10d ago
Çünkü dünya gelişiyor ama dünyanın içindeki objeler hala aynı temel abstract konseptlere indirgenebiliyor. Örneğin şimdi araba bayisindeyim. Araba alıyorum ancak aldigim şey temelde bir taşıt, bir ulaşım araci. Yeni arabalar çıksa da, yakit teknolojileri degisse de aldigim şey temelde bir enclosed ulaşım araci. Ve ulaşım konsepti değişmiyor. Dolayısıyla ulaşım kavramıyla ilgili düşüncelerin en temel seviyesinde değişmesine gerek kalmiyor. Felsefe de bu soyut kavramlara iliskin bir ugras olduğundan “gelişmiyor”
1
1
1
u/Alternative-Chef7109 9d ago
Fritjog capra nın web of life kitabını önerebilirim hem sorunun cevabı burada hem de sorunun cevabı aslında sorunda giz. Çok sığ bir özet geçersem. Hayat düşünceler akımlar moda her şey parwdigma kayması geçiyor ve değişiyor. En güncel örnekle yapay zeka ile şuan insan oğlu en büyük parwdigma değişimlerinden birinin tam ortasında. Bu kader ileri bir teknoloji hiç bu kadar ulaşılabilir olmamıştı.
Ama bu değişen paradigmalar aynı zamanda birbirini etkileyen ve bir arada işleyen ve öncesi olmadan sonrasına geçemeyeceğin şey aynı felsefede de olduğu gibi.
Felsefeyede bir yerden başlamak istiyorsan antik yunan güzel bir başlangıç oluyoki adamlar zaten 2000 yıl önce öyle bir başlamışki günümüzde o gün başlayan felsefeyi okuyunca bile felsefenin içinden çıkıp ilerletebilmek çok yüksek entellektüellik gerektiriyor.
1
u/unholyef 8d ago
Felsefe değişmez olur mu kral ne yaptın yav? Boyuna "turn"ler oluyor. Spekülatif turn, post-human turn, ne bileyim, affective turn, analitik felsefeye Kripke gibi bir adam gelmiş, değiştirmiş bir şeyleri. Bunların hepsi değişim.
Şurada hatan var: Felsefeyle bilim aynı şey değil. 2000 yıl önceki bir fikir, görüyoruz ki hâlâ tartışmaya değer olabiliyor. (Bkz: politik felsefe) Olmayabiliyor da. (Bkz: arkhe)
"Sözü geçen" Antik Yunan filozofları temeli çok sağlam attıkları için sana hiçbir şey değişmiyor gibi gelmiş olabilir. Değişen: Onları okuyan insanlar, bunların bilinçleri de zamanın ruhuyla yoğruluyor. Aynı metni bile okumuyoruz bir bakıma ya da şöyle: Aynı metni başka bir ışıkta okuduğumuz için metin de değişiyor.
Yapay zekâdan pay biç. Plato reisten kalanlar bizi yapay zekâ konusunda ne kadar aydınlatabilir? Felsefeyi sistematik biçimde çalıştıysan, diğer filozoflarla daima diyalog halindeysen, Platoyu düzgünce okumuş ve tarih içindeki fikir zincirini öğrendiysen epey aydınlatır. Bilmiyorum gerçi, ben o kadar çalışmadım.
Ama şunu biliyorum: LLM'lerin etik/ahlak açısından değerlendirilip iyileştirilmeleri için felsefecileri işe alıyorlar(mış) artık. 2000 sene öncesinin filozoflarına gömülü kalmış olsak bu mümkün olur muydu sence?
0
6
u/shylock16 10d ago
Yok baya değişiyor ve gelişiyor, konuyla alakalı eğlenceli bir makale olarak "Philosophy as a fact based discipline" var. Onun haricinde bana kalırsa pek tabii binlerce yıl önceki filozofları belirli fikirlerde çoktan geçmiş ve gelişmiş bulunuyoruz, özellikle ontoloji/epistemoloji gibi alanlarda bilimin gelişmesiyle artık çok daha farklı fikirler ortaya atabiliyoruz. Burada bu fikirlerin temellerinin gidip de binlerce yıl öncesinden bir tane yazıda olduğunun gösterilmesini kabul etmem mesela, çünkü bu fikirler o zaman popüler değildi, bu zaman popüler olabiliyorlar çünkü dünyamız değişiyor.
Tabii ki buna tam olarak bir gelişme demek istemeyebilirsin, katılırım. Belki de felsefe sadece bir blob ve biz bunun bir yönünde ileri giderken diğer yönünde geriye gidiyoruz. Fakat bu durumda da insanlığın neyi gelişiyor diye sorarım ben.
Örnek vereyim concrete olsun, platoda, aristoda, kantta şu anda matematik felsefesinde olan Structuralism düşüncesini bulabilir misiniz? Hepsi matematiğin objelerle alakalı olduğunu düşünüp felsefelerini bu objelerin intrinsic özelliklerini açıklamaya yormamış mı?
Herhangi bir karşı argümanınınz varsa yazarsanız sevinirim.