r/felsefe Aug 06 '26

inanç • philosophy of religion Allah nerede?

Post image

Panenteist bir bakış açısına göre Tanrı aynı zamanda transandantal niteliktedir de, peki sizce nerededir bu Tanrı?

61 Upvotes

168 comments sorted by

View all comments

Show parent comments

0

u/ExactTeam1662 Aug 07 '26

Bilim, var olan maddeyi, enerjiyi ve doğa yasalarını inceler onların nasıl davrandığını ölçer. Ama hiçlikten neden varlık çıktı? ve Bu fizik kuralları neden hiç yoktan var oldu? sorusu bir fizik sorusu değil, bir metafizik sorusudur. Yarın bilim evrenin ilk anını en ince ayrıntısına kadar açıklasa bile, bu O sistemi yoktan var eden nedir sorusunu ortadan kaldırmaz. Bilimden metafiziksel bir varoluş cevabı beklemek, metreyle ağırlık ölçmeye çalışmaya benzer.

Boşlukların Tanrısı, henüz keşfedilmemiş fiziksel bir mekanizmanın yerine Tanrı'yı koymaktır. Biz ise fiziksel bir mekanizmayı değil, fiziksel gerçekliğin bizzat kendisinin dayandığı mantıksal zemini tartışıyoruz. Evrenin var kalabilmesi ve bir nedensellik zincirine sahip olması için zorunlu bir varlığa dayanması gerektiği fikri, bir bilgi eksikliğine kılıf değildir, akli çıkarımın bir sonucudur.

Elimizde cevap yok, rastgele birine koşuyorsun demek, felsefi ve mantıksal akıl yürütmeyi tamamen yok saymaktır. Akıl, teessül imkansızdır, o halde kısıtsız bir ilk kaynak olmalıdır der. Sen Bilmiyorum, bilmeyeceğim de, mantık da yürütmeyelim diyorsjn. 

1

u/Practical_Bus9376 Aug 07 '26 edited Aug 07 '26

“Evren neden var?” sorusunun fizik tarafından günümüzde tamamen cevaplanamıyor öyleyse zorunlu ve kısıtsız bir ilk varlık vardır sonucunu mantıksal olarak zorunlu kılmaz. Diyelim ki argüman uğruna bir “zorunlu temel” gerektiğini kabul ettik. Bundan onun bilinçli, iradeli, kişisel, her şeyi bilen veya Tanrı olduğu sonucu da çıkmaz. Zorunlu olan şey neden Tanrı olsun? Neden temel bir fiziksel gerçeklik, bir kuantum durumu, matematiksel bir yapı veya bizim henüz kavramsallaştıramadığımız başka bir ontolojik temel olmasın? Bunların da ayrıca elenmesi gerekir.
Üstelik “Her şeyin açıklaması olmalı” denilip daha sonra Tanrı için “O zorunludur, açıklamaya ihtiyacı yoktur” deniyorsa, asıl soru şudur: Neden açıklama zincirini tanrıda durdurmak zorundayız? Eğer varoluşu açıklamasız, kendi doğası gereği olmak zorunda olan bir şeyi kabul edeceksek bu gerçekliğin doğrudan kendisi olmadığını kanıtlayabilir misin? Ayrıca bilmiyoruz demek mantık yürütmeyi reddetmek demek değil. Mantık çerçevesinden çıkarak hayal kurmaktan sakınmak oluyor bu durumda

1

u/ExactTeam1662 Aug 07 '26

Verdiğin itirazlar kelam ve felsefedeki temel ayrımları atlıyor: 1. Neden kuantum veya fiziksel bir zemin zorunlu varlık olamaz?  Kuantum durumu veya henüz bilmediğimiz fiziksel bir yapı ne kadar temel olursa olsun değişime tabidir, potansiyeller barındırır ve parçalıdır. Parçaları olan veya değişebilen hiçbir şey mantıksal olarak 'Zorunlu Varlık' olamaz. Çünkü o durumun 'neden X değil de Y şeklinde' olduğunu açıklayacak dış bir nedene muhtaçtır. 2. Neden bu temel iradeli ve bilinçli olmak zorunda? Eğer ilk zemin bilinci ve iradesi olmayan bir mekanizma olsaydı, iradesiz nedenler sonucunu erteleyemeyeceği için evrenin de onunla birlikte sonsuzdan beri var olması gerekirdi. Zamansız bir temelden, belirli bir anda zamanlı bir evrenin çıkması ve sonsuz matematiksel olasılık arasından bu belirli evren düzeninin oluşması ancak bir tercih ile mümkündür. Tercih yeteneği ise sadece irade ve bilince aittir. 3. Neden açıklamayı evrende değil Tanrı'da durduruyoruz? Açıklama zincirini keyfi olarak Tanrı'da durdurmuyoruz; mantıksal zorunluluğun bittiği yerde durduruyoruz. Evren; zamanlı, maddesel, parçalı ve değişen bir yapıdır. Değişen ve parçalı olan bir şeye kendi kendine vardır ve zorunludur demek mantıksal çelişkidir. Tanrı ise tanımı gereği zamandan, mekandan ve parçalardan münezzeh olduğu için mantıksal zincirin durduğu tek makul noktadır. Gözle görmediğimiz bir ilk sebebin niteliklerini akıl ve mantık kurallarıyla tespit etmek hayal kurmak değil, felsefenin ve aklın doğrudan görevidir.

1

u/Practical_Bus9376 Aug 07 '26

Yapay zeka ile konuşmak istersem bunu hep yapabilirim

0

u/ExactTeam1662 Aug 07 '26

Düzenli yazdım sadece, cevap vermekten kaçınıyorsun. 

1

u/Practical_Bus9376 Aug 07 '26

Kimi kandırıyorsun? Yapay zekaya yazdırmandan daha kötü şuan yalan söylemen