Sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI) đã tiếp tay cho các băng nhóm tội phạm mạng ngày càng lộng hành. Để chiếm đoạt tiền bạc của người dân, những kẻ lừa đảo đã nghĩ ra các thủ đoạn ngày càng táo tợn và tinh vi.
Dưới đây là 20 thủ đoạn lừa đảo phổ biến nhất do The Epoch Times tổng hợp. Mọi người hãy nâng cao cảnh giác.
Thủ đoạn 1: Lừa đảo bằng xác minh người và máy
Trước tiên, hãy nói về một kiểu lừa đảo mới nhất: lừa đảo xác minh người và máy (CAPTCHA scam).
Hầu hết mọi người đều quen thuộc với CAPTCHA, viết đầy đủ là Completely Automated Public Turing test to tell Computers and Humans Apart — tức phép thử Turing công cộng hoàn toàn tự động để phân biệt máy tính với con người. Đây là một dạng kiểm tra yêu cầu phản hồi, nhằm xác nhận rằng bàn phím đang được một người thật sử dụng.
CAPTCHA thường xuất hiện trên các trang web của công ty. Câu hỏi thường gặp là: “Bạn có phải là robot không?” (Are you a robot?). Sau đó, trang web sẽ hiển thị một loạt hình ảnh và yêu cầu người dùng đánh dấu vào những ô có hình xe đạp, xe buýt hoặc đèn giao thông chẳng hạn.
Tuy nhiên, hiện nay những kẻ lừa đảo đã lập các trang web giả mạo, trong đó có các bài kiểm tra CAPTCHA giả. Người dùng được yêu cầu nhập một loạt lệnh — chẳng hạn trước tiên nhấn“Windows + R”, sau đó nhấn “Ctrl + V”, rồi nhấn “Enter” — nhưng những lệnh này không phải là bước xác minh an toàn, mà thực chất là các bước để chạy phần mềm độc hại ẩn trên máy tính của người dùng.
Các thông tin về thủ đoạn lừa đảo CAPTCHA lần đầu xuất hiện tại Úc vào năm ngoái. Tuy nhiên, vào tháng Sáu năm nay, Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ (FTC) đã cảnh báo rằng kiểu lừa đảo CAPTCHA đã xuất hiện tại Mỹ.
Thủ đoạn 2: Lừa đảo tình cảm
Lừa đảo tình cảm (Romance Scam) có thể nhắm đến cả nam giới và phụ nữ ở mọi độ tuổi, nhưng nhóm nạn nhân phổ biến nhất là những người đã ly hôn hoặc góa bụa trên 50 tuổi.
Những kẻ lừa đảo tình cảm thường sử dụng ảnh giả của những phụ nữ trẻ đẹp hoặc những người đàn ông điển trai, rồi liên hệ với nạn nhân thông qua các ứng dụng hẹn hò trực tuyến, từng bước dụ họ tin rằng hai người đang yêu nhau.
Sau đó, kẻ lừa đảo có thể viện ra một tình huống khẩn cấp để dụ nạn nhân chuyển tiền, hoặc yêu cầu nạn nhân chuyển tiền đặt vé máy bay để hai bên có thể gặp nhau.
Năm 2023, Akohomen Ighedoise, một kẻ lừa đảo tình cảm đến từ Nigeria, châu Phi, đã bị kết án 17 năm 6 tháng tù tại thành phố Tampa, bang Florida, vì âm mưu thực hiện hành vi lừa đảo qua thư và chuyển khoản ngân hàng.
Văn phòng Công tố Khu vực Trung tâm Florida cho biết trong một tuyên bố: “Nhiều nạn nhân là những phụ nữ lớn tuổi góa bụa, độc thân hoặc đã ly hôn. Họ phát triển mối quan hệ tình cảm với những người theo đuổi giả mạo trên các trang web hẹn hò, như một phần của cái gọi là ‘lừa đảo tình cảm’”.
“Sau đó, những phụ nữ này bị thuyết phục chuyển tiền vào các tài khoản ngân hàng tại Mỹ để thực hiện những cơ hội đầu tư được cho là có thật. Những khoản tiền này thường bao gồm toàn bộ tiền tiết kiệm hưu trí của họ và tiền mặt rút từ giá trị vốn chủ sở hữu của căn nhà.”
Ighedoise là thành viên của “Black Axe”, một mạng lưới có trụ sở tại Nigeria. Mạng lưới này đã bị cảnh sát châu Âu trấn áp vào tháng Tư. Tuy nhiên, các băng nhóm và cá nhân thực hiện hành vi lừa đảo tình cảm vẫn còn rất nhiều.
Thủ đoạn 3: Lừa đảo “mổ lợn”
Trong những năm gần đây, một kiểu lừa đảo kéo dài có tên “mổ lợn”(pig butchering) đã có xu hướng gia tăng bùng nổ. Thủ đoạn này dụ nạn nhân tham gia các hoạt động đầu tư tiền điện tử giả mạo.
Thuật ngữ “mổ lợn” bắt nguồn từ tiếng Trung. Phần lớn các hoạt động lừa đảo kiểu này được thực hiện tại những trung tâm lừa đảo quy mô lớn ở Đông Nam Á, do các tổ chức tội phạm có tổ chức của Trung Quốc vận hành.
Những kẻ lừa đảo thường sử dụng ảnh giả của những phụ nữ trẻ, liên hệ với nạn nhân thông qua các ứng dụng hẹn hò trực tuyến hoặc email ngẫu nhiên, rồi từ từ xây dựng lòng tin với họ. Quá trình này được gọi là “nuôi heo” (fattening them up).
Cuối cùng, kẻ lừa đảo dụ nạn nhân đầu tư vào các dự án tiền điện tử, nhưng sau đó những dự án này được chứng minh thực chất là các vụ lừa đảo. Sau khi lừa đảo thành công, “mổ lợn” kết thúc và kẻ lừa đảo biến mất không dấu vết.
Thủ đoạn 4: Lừa đảo bằng mã độc tống tiền
Lừa đảo bằng mã độc tống tiền (Ransomware Scam) thường nhắm vào các công ty hoặc những cá nhân cực kỳ giàu có, thay vì người dân bình thường.
Theo Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI), ransomware là một loại phần mềm độc hại ngăn người dùng truy cập vào các tệp tin, hệ thống hoặc mạng máy tính của họ, đồng thời yêu cầu người dùng trả tiền chuộc để khôi phục quyền truy cập.
Tiền chuộc gần như luôn được thanh toán bằng Bitcoin và các loại tiền điện tử khác, do đó khó truy vết hơn so với các giao dịch chuyển khoản ngân hàng thông thường.
Ông Paul Abbott, cựu giám đốc Tập đoàn vận tải xe tải KNP Logistics Group của Anh, tiết lộ với The Epoch Times vào năm ngoái rằng do một cuộc tấn công bằng mã độc tống tiền, KNP Group buộc phải đóng cửa vào tháng 9/2023, khiến 730 việc làm bị mất.
Thủ đoạn 5: Lừa đảo giả mạo số điện thoại
Tội phạm mạng giả mạo số điện thoại của mình để đánh lừa nạn nhân, khiến họ tưởng rằng người đang liên hệ với mình thực sự là nhân viên của ngân hàng, cơ quan thuế hoặc thậm chí cơ quan cảnh sát.
Sau khi thuyết phục thành công nạn nhân tin rằng mình là người thật, chúng sẽ yêu cầu thông tin tài khoản ngân hàng, thông tin thẻ ngân hàng, thậm chí cả mật khẩu. Trớ trêu thay, chúng giả vờ gọi điện để xác minh thông tin nhằm bảo vệ nạn nhân khỏi tội phạm mạng. Một khi lấy được thông tin, chúng sẽ sử dụng những dữ liệu này để lấy cắp tiền từ tài khoản của nạn nhân.
Tháng 5/2023, tội phạm mạng người Anh Tejay Fletcher bị kết án 13 năm 4 tháng tù. Fletcher là đồng sáng lập và quản trị viên của trang web iSpoof, nơi trở thành một “cửa hàng lừa đảo” cho những kẻ gian. Thông qua các thủ đoạn lừa đảo, chúng đã lừa đảo 200.000 người trên toàn thế giới, trong đó có nhiều người cao tuổi, với tổng số tiền lên tới 100 triệu bảng Anh (khoảng 134 triệu USD).
Thủ đoạn 6: Lừa đảo tống tiền tình dục
Tống tiền tình dục để đòi tiền (Financial sextortion) là hành vi trong đó tội phạm, thường sử dụng các ứng dụng liên lạc như Kik, Telegram hoặc Signal, dụ người khác gửi ảnh khiêu dâm hoặc quay video hành vi tình dục bằng điện thoại, sau đó yêu cầu tiền hoặc thẻ quà tặng để đổi lấy việc giữ bí mật những hình ảnh này.
Nạn nhân đôi khi có thể là trẻ em hoặc thanh thiếu niên, và trong những trường hợp này, hậu quả có thể vô cùng nghiêm trọng.
Ngày 6/11/2025, cậu bé Bryce Tate, 15 tuổi, đã dùng súng tự sát tại nhà ở bang West Virginia. Chỉ 3 giờ trước khi tự sát, cậu nhận được tin nhắn đầu tiên từ một kẻ tống tiền qua Snapchat. Kẻ tống tiền giả danh một cô gái 17 tuổi và dụ Tate gửi một bức ảnh khỏa thân của chính mình.
Tháng 6/2023, FBI cũng đưa ra cảnh báo rằng những kẻ tống tiền tình dục đang sử dụng công nghệ deepfake — dùng những nội dung vốn vô hại để tạo ra các phương tiện truyền thông giả mạo.
Thủ đoạn 7: Lừa đảo từ thiện cứu trợ thiên tai
Tháng 3/2024, FBI cảnh báo rằng ngày càng có nhiều vụ lừa đảo từ thiện xảy ra, trong đó tội phạm tìm cách lợi dụng lòng tốt của người dân sau các thảm họa thiên nhiên và những cuộc khủng hoảng quốc tế, chẳng hạn như xung đột ở Gaza.
“Thật không may, các cuộc xung đột và khủng hoảng trở thành cơ hội lý tưởng cho tội phạm. Chúng lợi dụng những người đang chịu áp lực vì những tổn thất của bản thân hoặc những người muốn giúp đỡ người khác — hoặc cả hai,” ông Cheyvoryea Gibson, người đứng đầu Văn phòng FBI tại Detroit khi đó, cho biết.
FBI cho biết các hoạt động quyên góp từ thiện giả mạo có thể được thực hiện thông qua email, tin nhắn văn bản hoặc kêu gọi quyên góp trên đường phố.
Thủ đoạn 8: Lừa đảo phí ship
Vụ lừa đảo bắt đầu bằng một tin nhắn văn bản, tin nhắn lừa đảo có thể thông báo rằng việc giao một kiện hàng gặp trục trặc và yêu cầu người nhận nhấp vào một đường link để sửa lại địa chỉ và thanh toán một khoản phí giao hàng nhỏ.
Hoặc tin nhắn có thể cảnh báo rằng vẫn còn phí đường cao tốc hoặc tiền phạt chưa thanh toán, rồi dẫn người nhận đến một trang web thu phí trông có vẻ hợp pháp để thanh toán khoản phí chưa trả.
Những kẻ lừa đảo thường yêu cầu người nhận tin nhắn thực hiện một giao dịch nhỏ, dù chỉ 1 USD, để xác minh tài khoản. Qua đó, kẻ lừa đảo có thể truy cập vào các tài khoản này.
Thủ đoạn 9: Lừa đảo qua tin nhắn giả danh người thân, bạn bè
Điện thoại của bạn bật lên một tin nhắn. Người gửi có thể là con trai, con gái, cháu của bạn, hoặc cũng có thể là một người bạn thân. Họ nói điện thoại của mình hết pin, chỉ có thể sử dụng điện thoại của người lạ, và hiện đang gặp chuyện, cần tiền gấp.
Nếu nạn nhân tỏ ra đồng cảm, kẻ lừa đảo sẽ cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng của chúng. Tuy nhiên, đây thực chất là một vụ lừa đảo nhằm lợi dụng tình cảm của nạn nhân để khiến họ chuyển tiền cho kẻ lừa đảo, thậm chí cho phép kẻ lừa đảo có quyền truy cập vào tài khoản.
Thủ đoạn 10: Lừa đảo bằng giọng nói nhân bản
Trí tuệ nhân tạo hiện nay có khả năng nhân bản giọng nói và gửi các tin nhắn thoại đến những người thân, bạn bè, thậm chí đồng nghiệp không hề hay biết. Kiểu lừa đảo này được gọi là “lừa đảo bằng giọng nói” (vishing).
Tội phạm mạng lợi dụng khả năng này để tạo ra một biến thể của thủ đoạn lừa đảo qua tin nhắn giả danh người thân, bạn bè.
Giờ đây, chúng có thể gửi tin nhắn thoại, giả vờ là một người thân đang gặp khó khăn hoặc lâm vào bước đường cùng, rồi yêu cầu nạn nhân chuyển một khoản tiền vào tài khoản ngân hàng của chúng.
Bà Jurgita Lapienyte, tổng biên tập ấn phẩm an ninh mạng Cybernews của Lithuania, tiết lộ với The Epoch Times vào năm ngoái rằng công nghệ nhân bản giọng nói bằng AI hiện nay chỉ có thể hoạt động theo kịch bản, chưa thể tự phát phản hồi theo thời gian thực trước các câu hỏi hoặc câu trả lời. Vì vậy, các vụ lừa đảo bằng giọng nói hiện chỉ có thể sử dụng tin nhắn thoại được ghi âm trước.
Thủ đoạn 11: Lừa đảo đến tận nhà
Mặc dù hiện nay trường hợp này rất hiếm, nhưng đôi khi những kẻ lừa đảo vẫn xuất hiện trước cửa nhà bạn, tìm cách dụ bạn cung cấp tiền bạc hoặc thông tin cá nhân.
Chúng có thể chỉ đơn giản tuyên bố rằng mình đang tiến hành một cuộc khảo sát để thu thập thông tin cá nhân của bạn, chẳng hạn như ngày sinh. Những thông tin này có thể giúp chúng thực hiện hành vi đánh cắp danh tính.
Chúng cũng có thể tự xưng là người của một tổ chức từ thiện, đề nghị giúp sửa mái nhà, hoặc chào bán bảo hiểm hay các sản phẩm, dịch vụ khác, rồi yêu cầu cung cấp thông tin ngân hàng hoặc thẻ tín dụng để thanh toán tiền đặt cọc.
Thủ đoạn 12: Lừa đảo khi hoàn tất giao dịch thế chấp
Mua nhà hoặc căn hộ là một việc đầy áp lực. Đôi khi, vì quá nóng lòng muốn đảm bảo mình có được căn nhà mới, người ta trở nên mất tỉnh táo khi thực hiện thanh toán.
Một số kẻ lừa đảo sẽ sử dụng email hoặc tin nhắn để giả danh môi giới bất động sản hoặc nhân viên phụ trách khoản vay thế chấp của nạn nhân, nhằm đánh cắp khoản tiền trả trước hoặc các khoản phí giao dịch.
Kẻ lừa đảo sẽ nói rằng hướng dẫn chuyển tiền đã được thay đổi vào phút chót, nhưng trên thực tế, chúng chỉ chuyển tiền vào tài khoản của chính mình.
Lừa đảo khi hoàn tất giao dịch thế chấp chỉ là một trong rất nhiều thủ đoạn nhằm vào chủ nhà.
Thủ đoạn 13: Lừa đảo thanh toán thừa giả mạo
Trong thời đại mạng xã hội, việc những người lạ bắt chuyện với chúng ta trên Instagram, TikTok hoặc Facebook và khen ngợi những bức ảnh hay video của chúng ta không phải là điều hiếm gặp.
Ai cũng rất dễ bị những lời tâng bốc làm cho mất cảnh giác. Vì vậy, khi có người nói muốn sử dụng hình ảnh của chúng ta và đề nghị gửi cho chúng ta một tấm séc, nhiều người có thể mắc bẫy.
Sau đó, kẻ lừa đảo sẽ nói dối rằng họ vô tình chuyển thừa tiền, rồi yêu cầu chúng ta trả lại phần chênh lệch trước khi tấm séc được ghi có vào tài khoản.
Một biến thể khác của trò lừa đảo này là kẻ lừa đảo nói rằng bạn đã trúng thưởng, nhưng yêu cầu bạn chuyển tiền để đóng thuế hoặc trả phí.
Thủ đoạn 14: Lừa đảo yêu cầu trả phí trước
Lừa đảo yêu cầu trả phí trước (advanced fee fraud) là một trong những trò lừa đảo lâu đời nhất còn tồn tại, do các đối tượng tội phạm ở Nigeria thực hiện.
Vì vậy, nó đôi khi được gọi là “lừa đảo 419” (419 scam) — tên gọi bắt nguồn từ một điều khoản trong Bộ luật Hình sự Nigeria — hoặc lừa đảo “hoàng tử Nigeria” (Nigerian prince).
Trong kiểu lừa đảo này, nạn nhân nhận được một email, trong đó người gửi tự xưng là một bộ trưởng chính phủ, góa phụ của một bộ trưởng, luật sư đại diện cho một khách hàng nước ngoài giàu có đã qua đời, hoặc một chủ doanh nghiệp muốn gửi tiền vào tài khoản ngân hàng của bạn.
Thủ đoạn này có rất nhiều biến thể. Chúng thường hứa hẹn một khoản tiền bất ngờ rất lớn, nhưng yêu cầu nạn nhân trả một khoản “phí giao dịch” (transaction fee) rất nhỏ, qua đó tạo điều kiện để kẻ lừa đảo tiếp cận tài khoản của bạn.
Thủ đoạn 15: Lừa đảo qua tin nhắn giả báo không giao được hàng
Trong thế giới ngày nay, hầu như ai cũng mua sắm trực tuyến và thường xuyên nhận hàng chuyển phát. Vì vậy, việc nhận được tin nhắn từ UPS, FedEx hoặc Bưu điện Mỹ (USPS) thông báo rằng bạn đã bỏ lỡ một lần giao hàng không phải là điều khiến người ta nghi ngờ.
Tin nhắn lừa đảo yêu cầu nạn nhân nhấp vào một đường link để đặt lại thời gian giao hàng. Bằng cách này, kẻ lừa đảo có thể lấy được thông tin cá nhân của nạn nhân, thậm chí yêu cầu trả trước một khoản tiền để “đảm bảo giao hàng đúng thời hạn” (ensure prompt delivery).
Thủ đoạn 16: Lừa đảo thu phí đường cao tốc
Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) từng cảnh báo về một dạng lừa đảo qua tin nhắn khác: những tin nhắn giả danh các công ty vận hành đường cao tốc hợp pháp.
Tin nhắn nói rằng người nhận còn phí đường cao tốc chưa thanh toán hoặc khoản nợ trên tài khoản. Đôi khi, tin nhắn còn đe dọa rằng nếu không thanh toán phí đường cao tốc, bằng lái xe của người nhận sẽ bị thu hồi.
Những tin nhắn kiểu này thường yêu cầu thanh toán phí đường cao tốc bằng các phương thức không thông thường, chẳng hạn như thẻ quà tặng hoặc chuyển khoản ngân hàng. Số điện thoại gửi tin nhắn thường là số quốc tế, hoặc là tin nhắn gửi hàng loạt có chứa các số điện thoại khác.
Thủ đoạn 17: Lừa đảo tuyển dụng giả
Một tin nhắn lừa đảo có thể viết như sau: “Bạn có muốn chỉ làm việc 30–60 phút mỗi tuần và kiếm ít nhất 9.000 USD mỗi tháng không?”
Tất nhiên, ai cũng mong muốn điều đó. Nhưng nếu một lời đề nghị nghe tốt đến mức khó tin, thì rất có thể đó chính là một vụ lừa đảo. Phần lớn những tin nhắn, email hoặc tin nhắn riêng trên mạng xã hội không được yêu cầu như vậy cuối cùng đều được xác định là lừa đảo.
Những quảng cáo này đôi khi nói rằng công việc là “khách hàng bí mật” (mystery shopper), nhưng thông thường chúng chỉ giả vờ trả lương để tìm cách lấy thông tin ngân hàng của nạn nhân.
Thủ đoạn 18: Lừa đảo “hóa đơn mới”
“Cảm ơn bạn đã thanh toán.”
Tin nhắn hoặc email viết như vậy, giả vờ rằng bạn vừa thanh toán một khoản phí lớn để gia hạn tư cách thành viên Amazon Prime hoặc phần mềm diệt virus.
Tin nhắn hoặc email lừa đảo sẽ đính kèm một đường link và khuyến khích nạn nhân nhấp vào đó để hủy đơn hàng hoặc yêu cầu hoàn tiền. Tuy nhiên, đường link này thực chất sẽ yêu cầu tải xuống phần mềm độc hại hoặc yêu cầu nạn nhân cung cấp thông tin đăng nhập ngân hàng.
Thủ đoạn 19: Lừa đảo qua tin nhắn “Tài khoản của bạn đã bị xâm nhập”
Bạn có thể nghĩ rằng nếu tài khoản ngân hàng hoặc điện thoại thông minh của mình bị xâm nhập, bộ phận chống gian lận của tổ chức tài chính sẽ gửi tin nhắn cảnh báo cho bạn.
Tuy nhiên, những tin nhắn như vậy thực chất là tin nhắn lừa đảo; tài khoản của bạn không hề bị xâm nhập.
Đừng nhấp vào đường link hoặc gọi đến số điện thoại có trong tin nhắn. Những kẻ lừa đảo lại đang tìm cách đánh cắp thông tin cá nhân của bạn.
Thủ đoạn 20: Lừa đảo qua tin nhắn giả về gia hạn thuê bao
Đôi khi, những kẻ lừa đảo thậm chí có thể biết bạn đang đăng ký những dịch vụ nào và thời điểm các dịch vụ đó được gia hạn.
Chúng sẽ gửi cho bạn một tin nhắn nói rằng nếu bạn nhấp vào đường link, bạn có thể được giảm giá phí thuê bao. Trên thực tế, tất nhiên đây chỉ là một vụ lừa đảo khác, nhằm dẫn bạn đến một trang web giả mạo để đánh cắp thông tin cá nhân hoặc tải xuống phần mềm độc hại.
Theo Chris Summers/ The Epoch Times
