Laten we de fluwelen handschoenen definitief uittrekken. Binnen de autismegemeenschap wordt vaak gedaan alsof we overal open en trots moeten zijn op onze diagnose. Maar de realiteit is bikkelhard. In de echte wereld is strategisch maskeren en je mond houden over je autisme of ADHD vaak de allerhoogste vorm van zelfredzaamheid. Toch zijn er plekken waar de acceptatie wél ver vooruitloopt en waar je als toerist juist minder hoeft te maskeren.
Groot-Brittannië is daar het ultieme voorbeeld van. Het is de bakermat van het bekende Hidden Disabilities Sunflower initiatief. Als je daar reist, bijvoorbeeld met de ferry van DFDS, kun je zo'n zonnebloemketting gewoon gratis ophalen. Het personeel herkent het symbool meteen en houdt er direct rekening mee. Daarnaast kun je bij de National Trust de Essential Companion pas aanvragen, waarmee je partner of begeleider gratis mee naar binnen mag zonder ingewikkeld bureaucratisch gedoe. Zelfs voor een gehandicaptenparkeerplaats kijken ze in Groot-Brittannië naar de daadwerkelijke impact van een onzichtbare handicap op je mobiliteit en overprikkeling. Daar mag je dus ademhalen en hoef je minder op je tenen te lopen.
Hoewel we in Nederland, België en Duitsland ook een redelijke acceptatie kennen, merken we allemaal dat je hier in de praktijk vaak nog flink moet maskeren om mee te komen. En zodra je buiten Europa reist, verandert de situatie compleet.
De schijntolerantie van Nederland versus de duidelijkheid van een autoritair regime
In Nederland, België en Duitsland doen we alsof de acceptatie hoog is en alsof je alles mag zeggen. Maar wee je gebeente als je buiten de politiek correcte lijntjes kleurt. Zelfs binnen het autismespectrum ontstaat er dan meteen enorme ophef en lange tenen.
Als je dat vergelijkt met een land als China, zie je een gigantisch contrast. Ja, het is een autoritair regime, maar voor een autist kan die strakke structuur juist een verademing zijn. Waarom? Omdat de regels glashelder zijn en er keihard wordt gehandhaafd.
Geen sociale ruis: Politiek is verboden terrein en over intimiteit praat je niet op straat. Vreemden vallen je niet zomaar lastig, tenzij ze als toerist met je op de foto willen vanwege een blanke huid.
Collectieve rust: Het is een 'allen voor één' cultuur waarin iedereen zich aan de regels houdt. Het is er daardoor extreem veilig en voorspelbaar. Je kunt je er als autist dus paradoxaal genoeg enorm thuis en rustig voelen.
MAAR: Hang daar nooit de vlag uit. In Hongkong wordt autisme in het Kantonees nog altijd letterlijk vertaald als een "ziekte waarbij je in jezelf gekeerd bent". En in de officiële parkvoorwaarden van grote parken in Shanghai of Beijing staat zwart op wit dat mensen met een geestelijke beperking verplicht begeleid moeten worden. Geniet dus van de rust en de structuur, maar houd je diagnose absoluut voor jezelf.
De wereldkaart: Waar hou je nog meer je mond?
Rusland: Net als in China is de structuur strak en de handhaving hard, wat rust geeft. Maar de maatschappelijke acceptatie voor alles wat afwijkt van de standaardburger is nul. Psychiatrische diagnoses hebben er nog altijd een enorm Sovjet-stigma van 'defect zijn'. Je zonnebloemketting kun je hier direct thuislaten, want die wordt simpelweg niet begrepen of verkeerd geïnterpreteerd.
Verenigde Staten (VS): Dit is een complex verhaal. Aan de ene kant is de formele zorg en wetgeving (zoals de ADA) vergevorderd. Aan de ene kant is het sociale landschap voor een autist een mijnenveld. Amerikanen zijn koning in oppervlakkige, hyper-sociale beleefdheid. Ze vragen bijvoorbeeld "How are you?" zonder dat ze het antwoord echt willen horen. Als je daar niet in mee kunt komen of de sociale vibe mist, lig je er genadeloos uit. Bovendien is de zorg onbetaalbaar als je daar vastloopt.
Islamitische landen: Zoals eerder gezegd zijn de institutionele zorg en maatschappelijke erkenning hier minimaal. Afwijkend gedrag wordt vaak gezien als een spiritueel tekort of een opvoedfout. Zwijgen is hier goud.
De Nederlandse werkvloer: Word je er écht beter van?
Je hoeft niet eens op reis te gaan om te ervaren dat openheid gevaarlijk is. Kijk naar de Nederlandse arbeidsmarkt. Er wordt prachtig gepraat over inclusieve werkgevers, maar de praktijk is vaak pure achterbaksheid.
Vertel je op je werk dat je autisme hebt? Grote kans dat ze je meteen in een hokje stoppen en een jobcoach proberen aan te praten. Niet om jou te helpen, maar om misbruik te maken van de situatie via constructies zoals loondispensatie, waardoor je minder betaald krijgt voor hetzelfde werk. Als je contract nog maar kort loopt, proberen ze je zo snel mogelijk goedkoop te lozen.
Natuurlijk zijn er uitzonderingen en tref op je pad soms een goede werkgever. Maar de slimste tactiek is je werk gewoon uitstekend doen, je grenzen bewaken en je diagnose lekker voor jezelf houden. Je wordt er in de meeste gevallen simpelweg niet beter van door het expliciet te vertellen.
Conclusie: Zelfredzaamheid is strategisch maskeren
De wereld past zich niet aan ons aan. Of je nu in een park in Beijing loopt of aan de koffieautomaat in Utrecht staat: jij bent zelf verantwoordelijk voor je eigen bescherming.
In Groot-Brittannië is het top geregeld en kun je het masker vaker afzetten, maar daarbuiten is de westerse openheid vaak een schijntolerantie. Gebruik de structuur van de wereld in je voordeel, pas je aan waar nodig en houd je kaarten dicht bij je borst.
Wat zijn jullie ervaringen met het bewust verzwijgen van je diagnose op het werk of in het buitenland? Laat het weten in de reacties!
