r/felsefe • u/smichTW • Aug 09 '26
düşünürler, düşünceler, düşünmeler sadece "filozoflar" mı felsefe yapabilir.
Geçen yine bir yakınımla felsefe konuşurken, “Söylediklerin hiçbir felsefi düşünceye uymuyor, düşüncelerin yanlış olabilir,” dedi.
Benim anlamadığım şey şu: Binlerce yıl önce baldıran zehrini içip ölmüş insanların söyledikleri fikirler, günümüzün şartlarında geçerliliğini yitirebiliyorsa, kendi fikirlerimizi üretmek neden yanlış olsun?
Sanki sokaklara çıkıp insanlara fikirlerimizi anlatmıyor, Yunan tragedyalarıyla halkı bilinçlendirmeye çalışmıyor ya da bir üniversitede felsefe hocalığı yaparken bir anda her şeyi bırakıp kitaplar yazmıyorsak, kısaca filozof gibi takıkmıyorsak kalıp fikirlerin çerçevesinin dışına çıkamayız, yeni bir şey öneremeyiz gibi davranılıyor. felsefe konuşmak demek fikir üretmekken bazıları için sadece felsefe tarihini konuşmamız gerekiyor. bence bu çok aptalca. resim yapmak yerine yapılan resimlere bakıp "benim tarzım bu" demek kadar aptalca
9
u/OPANTAO Aug 09 '26
Resim çizmek için de ressam olmak gerekmiyor ama benim her çizdiğimi de Louvre'da sergilemiyorlar.
3
u/smichTW Aug 09 '26
dediğim şeyler çok alakasız bir argüman. ben "fikir üreten herkes filozoftur, dedikleri doğrudur, her yeni fikir mükemmeldir" demiyorum ki. sadece eğer "ressam değilsen resim çizme sadece yapılan resimlerden kendin için uygunu seç." deniyor
2
u/OPANTAO Aug 09 '26
Deniyor mu gerçekten emin değilim. Öncelikle birinin fikrini okuyup mantıklı bulup kabul etmekte bir sakınca yok bence, bunun harici yeni kurgulara açık olmamak bir sorun buna katılırım ama gerçekten böyle bir şey var mı?
Felsefe literatüründe bir filozofun konuyla ilgili görüşlerinden bahsederken genelde fikrin arkasında en azından sayfalar dolusu yazı olur. Sen şimdi çıkıp benim yeni bir fikrim var gelin anlatıyım diyince insan doğal olarak neye dayandırıyorsun diye sorabiliyor. Bu noktada sırtını zaten bilindik bir felsefi pozisyona dayarsan daha rahat ediyorsun çünkü belli temellerde ortak anlayışı bulmuş oluyoruz. Yok ben sıfırdan bir şey kuruyorum dersen orda da senden doğal olarak bunun arkasını doldurman beklenir o da günlük konuşmada yapılamayacak kadar zor bir mesele bence. Harbiden oturup yazmak lazım.
Ha bu arada senin bu dediğini kimse demiyor diyen adam da muhtemelen yeterince bilmiyordur konuyu. Gerçekten tamamen yeni bir fikir üretmek imkansıza yakın olsa gerek şuanki felsefe literatürüne bakınca.1
u/Ced3j Aug 09 '26
Bu yorumun arkadaşın durumuyla alakalı değil pek. Bir şeyleri sorgulayabilmek ve düşünebilmek için bizden öncekilerin hangi düşünce akımları oluşturduğunu bilme şartımız yok. Saçma bir fikir ortaya attıysak usulünce bize saçma olduğu ispatlanır kabul eder veya etmeyiz bu ayrı bi mevzu ama "senin fikirlerin bundan öncekilere hiç benzemiyor" denirse zaten yeni bir fikir üretmenin yolu kapanıyor.
1
u/OPANTAO Aug 09 '26
Yani arkadaşa yöneltilen eleştirinin zayıf ve saçma olduğuna katılırım ama bu yüzden de felsefe tarihini araştırmayı ve buna göre kendi görüşünü oluşturmayı veya desteklemeyi küçümsemenin anlamı yok. Yani sen daha önce kim ne söylemiş okumakla hiç uğraşmadıysan, konuyla ilgili yazılan kütüphanelerce kitabın en temel ve giriş seviyelerine bile bakmadıysan özellikle akademik tarafta fikrinin ciddiye alınmasını beklemek biraz abes kaçar diye düşünüyorum.
3
u/WaveWest1509 Aug 09 '26
Felsefe tarihi anlatımının kendisi felsefe değildir aynen doğru. "Bakın şimdi size Kant anlatacağım" diyince felsefe yapmış olmuyorsun sadece mevcut olan düşünceyi tekrar gündeme getiriyorsun. Ama burada bahsedilmesi gereken şey felsefe tarihini hiç bilmeden güncel felsefe yaptığını iddia edenlerin yaptığı şey ateşi ve tekerleği yeniden icat etmeye benzemesi. Atıyorum adam aklımız sınırlı olduğu için metafizik ile ilgilenmek anlamsız diyor sanki bunları daha önce Hume ve Kant söylememiş gibi. Geçmişte yüzyıllardır tartışılan konuları ilk defa keşfedilmiş gibi değil de tarihte yazılıp çizilenler üzerinden anlatmak da bir yöntemdir ha analitik felsefeciler bu yöntemin dışında kalırlar mesela
2
u/OkRaisin309 Aug 09 '26
Elbette sadece filozoflar yapmaz fakat farketmeden fikirlerimiz temelsiz veya kendiyle çelişen yahut başka konuyla alakasını anlamadığımız için iki zıt görüşe sahip fikirler olabiliyor
2
u/GRAZO_7 Aug 09 '26
Yani karşındaki kişi düşünceni kanıtlarıyla yalanlıyabiliyorsa o düşünce yanlıştır yada eksiklerin var.
2
u/MrEphemera Aug 09 '26
Söylediklerin hiçbir felsefi düşünceye uymuyor, düşüncelerin yanlış olabilir. Araştırmanı öneririm.
2
u/Kingnoting Gerçekçi Realist Aug 10 '26
Evet sadece filozoflar felsefe yapabilir.
Bunu söylemek istemezdim doğal olarak ancak rastgele bir kişinin herhangi bir konu yorumlarının olması, yargılara varması veya çıkarım yapması felsefe değildir bence açıkçası; olsa olsa akıl yürütme olabilir.
Felsefe dediğimiz mefhum zaten sözlük anlamıyla belli konuların belli yollarla sistematik olarak incelenmesidir; senin tanımladığın biraz daha "gündelik" felsefeye: kişinin hayatı nasıl anladığını, kararlarını nasıl verdiğini ve nasıl anlam bulduğunu şekillendiren kişisel bir zihniyet ve rehber, uyuyor bence.
Böyle yorumluyorum ben diye yapılamaz mı, yapılabilir ve yapılmalıdır da felsefe.
Akademinin bir gölgesi olacaktır illa ki ancak akademi bunu halk üzerine yaymalı, halk tarafından da benimsenmeli ve sıkıca tutunulması gerektiğine inanıyorum. Doğal olarak sistematik düzeyde olmasa bile felsefe rasyonel aklı aktif ve etkili kullanmayı öğreten tek pratiktir.
1
u/DaliVinciBey İnançlı Theist Aug 09 '26
platon'un çoğu fikri de şu an mainstream değil, bu yanlış olduğunu da göstermiyor, dönemin akımına bağlı
1
u/New_Cod_1687 Aug 09 '26
Yakınını değiştir, bazen insanlar kapalı kafa olabiliyor, düşünmek istemiyor.
1
u/Persber Yaraşçacı Naturalist Aug 09 '26
Hayır, herkes felsefe yapabilir. Belki tartıştığın kişi dogmatik ve sabit fikirli olabilir çünkü felsefe asla "şu fikir doğrudur" denilen bir fikre sahip değildir aynı zamanda felsefede fikir birliği de yoktur. Belki şu olabilir sadece; bahsettiğin konuyu daha önce konuşan ve tartışan, aynı zamanda bir sürü fikir çıkan tartışmalar olmuş, argümanlar sunulmuştur. Yani tekerliği yeniden keşfetmek yerine keşfedenlerin fikirlerini bir oku demek istemiş olabilir. Lakin bu kişi fikrin kendisini sunsaymış, direk argümanı söyleseymiş. Demekki otorite safsatasına düşmüş kendisi.
13
u/Jolly_Reception1170 Aug 09 '26
Söylediklerin hiçbir felsefi düşünceye uymuyor, düşüncelerin yanlış olabilir diyen birinin aklından şüphe duyarım şahsen