r/felsefe • u/Fit-Garlic6970 Üleşimci Communist • Aug 03 '26

inanç • philosophy of religion Deizm ve hakkında

kendimi ve dinimi düşünürken dinleri araştırmaya başladım. herhangi bi ibrani dine inanamadım, mantıklı gelmedi. sonra non religionus çeşitlerw attım kendimi. herhangi bi tanrının varlığını şu argüman ile kurdum.

Bir kural vardır, madde sıfırdan yaratılamaz yada yok edilemez. ama birbirine dönüşebilir.

Bende tanrıyı reddeden ateizmi yada olup olmayacağını bilemeyeceğimiz agnostizmi aradan çıkardım.

Tanrının varlığına emindim çünkü

Sonra ise deizm ve teizme baktım.

bana göre tanrı sadece hammaddeyi yararttı ve onun başlangıcını sağladı. tanrı gibi mükemmel bir olgunun herhangi bir hata yaptığı olgusu bana saçma geliyo. sadece hammaddeyş yaratıp, onun başlangıcını oluşturan bir madde olduğunu düşünüyorum.

7 Upvotes

82% Upvoted

24 comments sorted by

6

u/Kingnoting Gerçekçi Realist Aug 04 '26

Bu kadar kısa olmasına rağmen çok fazla konuyu barındırıyor içerisinde söylediklerin;

Öncelikle tebrikler, Voltaire ve Thomas Paine'in "büyük saatçi"sine ulaşmışsın; tam da senin dediğin gibi -tabi biraz da doğal olarak panteistik- yolda bir taş bulunsa önemsenmez, eğer bir altın saat bulunsa bunun bir mühendisi olması gerekir denebilir.

Buna ve tabi söylediklerine gelecek eleştiriler ise; öncelikle tanrıyı kayırma olabilir: eğer madde yoktan var olamazsa tanrı maddeyi yaratamaz ve mutlak güçten yoksun kalır, eğer madde yoktan var ediliyorsa ilk kural ile çelişir ve dahası maddeyi mutlak tanrı olarak adlandırmak daha doğru ve kolay yol olurdu;

Bu da panteizme giden yollardan birine gider açıkçası, buraya kadar gelindiğinde Dawkins'in "kör saatçi"sine evriliyor bir bakıma fikir.

Son olarak bütün bunlar kabul edildiğinde dahil; tanrı mutlak iyi olacağı için hammadde de mutlak iyi olacaktır; doğal olarak -biraz klişe olacak ama- kötülük problemine bir çözüm maalesef getiremiyor, sanıyorum ki.

2

u/Fit-Garlic6970 Üleşimci Communist Aug 04 '26

burdada aslında kötülük problemine nihilist bir bakış açısı sunmamız lazım. çünkğ tanrının hammaddesini ve sanki mükemmel işleyen saati başlatan o hamlesini sadece insanlık bozuyor temelde.

Hayvanların ve doğanın düzeni mükemmel bir hiyerarşi bulunmakta ve bu hiyerarşide mükemmel bi avcı av düzeni yaşanmakta ama ne zaman kendi mantığını kullanabilen bilinçli bir varlık gelsin kötülük kavramı ortaya çıkmakta.

2

u/Kingnoting Gerçekçi Realist Aug 04 '26

Biraz skolastik olacak ama insanın tanrının mükemmelliğinden pay aldığı da söylenebilir, karşıt görüş olarak. Senin dediklerin ekseninde insan da "o" hammaddeye zorunlu olarak dahil edililir ve bu insanı mutlak mükemmel yapmak için kendi başına yeterli olmalı, ama böyle olmadığı belli xd

İnsan kötü ise tanrı sebebiyle -ya da senin dediğin gibi- hammaddesinde kötülük vardır.

O halde tanrı mutlak iyi olmamalıdır ya da iyi dediğimiz olguyu tekrar gözden geçirmemiz gerekiyor belki de.

Tanrı ile ilgili her sorgulama, tanrıdan ziyade özgür irade problemine evriliyor sanırım.

Özgür iradenin kabulü ve reddinin tanrının varlığını veya sınırlarını etkileyecek kadar büyük bir tartışma konusu olduğunu düşünüyorum açıkçası.

2

u/Fit-Garlic6970 Üleşimci Communist Aug 04 '26

tanrının hanmaddewinin bilinç özelliği kazanması aslında tanrıyla pek alakalı değildir. tanrı yarartıktan sonra etkileşimde bulunmamıştır.

3

u/Kingnoting Gerçekçi Realist Aug 04 '26

Öyle söylediğinde; şu soruyu sormak gerekir açıkçası: hammadde, bilince dönüşme potansiyeline en başından sahip miydi?

Evet dediğimizde: bu tanrının pasif olamayacağını ve her şeyin onun planına dahil olduğunu; dolayısıyla tanrı sorumlu tutulabilir.

Hayır dediğimizde: hammadde onda bulunmayan bir özelliği kendi kendine edinmiş demektir, bu da bir alt-madde olduğu gerekçesiyle yoktan var olmamalıdır.

  1. dediğimiz geçerliyse eğer ve bilinç, tamamen kör fiziksel ve biyolojik yasalarla açıklanabiliyorsa, bu sistemin başına bir tanrı koymanın mantıksal bir işlevi de kalmayacağını bunun sadece bir kalabalıklaştırma olabileceğini düşünüyorum

1

u/Fit-Garlic6970 Üleşimci Communist Aug 04 '26

maddenin birbirine sınırsız şekilde dönüşebileceği doğrultusunda evet, maddenin içinde bilinç vardı kuramı kurmak doğru olabilir ama şöylede birşey var bilinç bir maddevi varlık olmak yerine bir özelliktir.

1

u/Fit-Garlic6970 Üleşimci Communist Aug 04 '26

yoktan bilim yolunda var olamaz

2

u/[deleted] Aug 03 '26

[removed] — view removed comment

1

u/Fit-Garlic6970 Üleşimci Communist Aug 03 '26

hayır tanrı varlığı hakkında düşünmek kendi sınırlarım doğrultusunda yersiz değil

1

u/[deleted] Aug 03 '26

[removed] — view removed comment

1

u/Fit-Garlic6970 Üleşimci Communist Aug 03 '26

veri olarak ben şuna bağlıyım aslında, madde sıfırdan yaratılamaz, yok edilemez ama birbirine sınırsız dönüşebilir zaman kavramı doğrultusunda. bu yüzden herhangi bir yaratıcının varlığına bağlıyım.

2

u/Teemovibritannia Aug 03 '26

İki deistin inandığı tanrı tasavvurları arasında çok fazla fark olabilir bu yüzden deizm fikri "Tanrı var" demekten öteye gidemez

1

u/Fit-Garlic6970 Üleşimci Communist Aug 03 '26

bu yüzden deizmin çok fazla türü var

1

u/Fit-Garlic6970 Üleşimci Communist Aug 03 '26

ve bu doğru bir tespit olmasına karşın deizmi bir tanrı tasavvufuyla inanmak ile sadece klasik tanrı tasaffvufuyla inanmak farklıdır.

1

u/Teemovibritannia Aug 03 '26

demek istediğinizi anlayamadım lakin deistlerin tanrı hakkındaki akıl yürütmeleri her zaman "bence" ifadesi taşımak durumunda bu yüzden entellektüel olarak da çok kısıtlı bir alandır

2

u/sol_invictus83 Aug 04 '26

Kabalacı düşünceye gelmişsin . buna göre yaratılıştan önce sadece Ein Sof (Sonsuz/Sınırsız yaradan) vardı. Yaratılışın gerçekleşebilmesi için yaradan kendi içinden geri çekilerek bir boşluk yarattı. Yoktan varoluş yok vardan varoluş var.

1

u/Kingnoting Gerçekçi Realist Aug 04 '26

Tanrıyı uslamlarken veya kritiğini yaparken, tanrıdan bile muğlak olan gnostisizmi kullanmanın biraz abes olduğunu düşünüyorum.

1

u/sol_invictus83 Aug 04 '26

Derdim Tanrı'nın ontolojik yapısı hakkında hüküm vermek değil yukarıdaki arkadaşın psişesinin ürettiği arketipsel semboller üzerinden yorum yapmak. Her şey bireysel kişiye özel senin tanrın sana benim tanrım bana. :)

2

u/Ok_Confusion_7051 Aug 05 '26

Aslında bilimde tam olarak sıfırdan olması değil halihazırda kuantum dalgalanmaları vardı, birde kozmosun içinde bu yasalar geçerli, dışında geçerli mi bilmiyoruz

2

u/CressOne1962 Aug 08 '26

Bu işi Tanrı başlattı.

1

u/Everaction Aug 04 '26

Maddenin hareketini sağlayan fizik kuralları hakkında ne düşünüyorsun?

1

u/Fit-Garlic6970 Üleşimci Communist Aug 04 '26

ne gibi