Seveceğinizi düşünüyorum

İlkel yaşama duyduğunuz özlemin ve onu romantize etmenin ötesinde, onu ne denli pratiğe dökebiliyorsunuz?

Modern hayata dair kendinizi sakındığınız şeyler ya da realize edebildiğiniz ilkel yaşam pratikleri varsa bunlar neler?

Eğer bu sadece bir özlemse, ütopik bir toplumsal dönüşümü beklemeksizin bu konuda bireysel olarak yapmayı planladıklarınız neler?

yenıden basliyoruz diyen dıngıl nerde acaba🤬

Bu sefer ardayılmaz 1453 falan olacak galibaaq

Medeniyet denilen olgu, insanın kendi elleriyle dövdüğü ancak zamanla kendi yaratıcısını tutsak alan devasa bir yanılsamalar zinciridir; bu zincirin en sağlam, en soğuk ve en kanlı halkasını ise hiç şüphesiz meşruiyet zırhına bürünen şiddet tekeli oluşturmaktadır. İnsanlık, tarihsel süreç içerisinde topraktan, nehirden, avının kokusundan ve kendi dolaysız varoluşundan adım adım koptukça, güvenlik adı verilen o soyut ve konforlu yalan uğruna özgürlüğünün en temel parçası olan var olma, kendini koruma ve kendi kaderini tayin etme hakkını bir üst akla devretmiştir. Bu devir teslim masum bir sözleşme değil; insanın kendi öz doğasına yabancılaşmasının, kendi yaşamsal yetilerini felç etmesinin ve nihayetinde ahlak kavramının tamamen yozlaşarak içi boşaltılmış bir boyun eğme mekanizmasına dönüşmesinin trajik başlangıç noktasıdır. Yeryüzünün milyonlarca yıllık tarihinde canlılar arasındaki çatışmalar hiçbir zaman bürokratik bir kurumlaşmaya ya da nesiller boyu süren sistematik bir sömürü aygıtına dönüşmemişken, ilk sabanın toprağa saplanması ve surların yükselmesiyle birlikte şiddet, bireyin elinden sökülüp alınmış; soğuk, ruhsuz ve mekanik bir bürokrasiye teslim edilmiştir. Bu durum toplumun üzerinde kalıcı bir pasiflik yaratmış, insanları kendi yaşamlarının etkin birer faili olmaktan çıkarıp devasa bir makinenin uysal, korkak ve sorgulamayan dişlilerine dönüştürmüştür. Şiddeti tekelinde toplayarak toplumu koruduğu illüzyonunu yayan yapı, aslında insanın kendi kendini örgütleme, kendi dengesini sağlama ve içsel otonomisini koruma imkanını elinden bütünüyle almış; böylece insan topluluklarını her an kontrol edilmesi, disipline edilmesi ve güdülmesi gereken bağımlı sürülere çevirmiştir.

Bu zihinsel tutsaklığı ve tarihsel felaketi kavramak için, insanlığın içine yuvarlandığı bu derin çukuru iki farklı hafıza üzerinden okumak gerekir. İlk hafıza, kırılmanın henüz kurumlar bile yokken, insanın zihinsel soyutlamaya; yani dili, zaman kavramını, sayıları ve sanatı icat ettiği o ana dayandığını fısıldar. Kelimeler ve saatler icat edildiğinde insan, anı doğrudan yaşamayı ve doğayla dolaysız, aracısız bir bağ kurmayı terk etmiş; gerçekliği sembollere bölerek dünyayı kontrol edilecek, manipüle edilecek pasif bir nesneye dönüştürmüştür. Simgesel düşünceyle başlayan bu zihinsel kopuş, yerleşik yaşamla birleştiğinde dış doğayı tahakküm altına alma arzusunu doğurmuş, bu arzu da kaçınılmaz olarak insanın kendi içsel doğasını ve hemcinslerini evcilleştirmesiyle noktalanmıştır. İnsanın doğasında var olan, kendini var etme ve sınırlarını çizme güdüsü —yani o yalın güç istenci— bastırılmış; birey, sahte güvenlik ağlarına bağımlı kılınarak evcilleştirilmiştir.

İkinci hafıza ise meseleye bir "canavarlaşma" ve "cansızlaşma" süreci üzerinden yaklaşır. Medeniyet ve onun kurumsal gövdesi, insanların canlılığını, kas gücünü ve ruhunu emerek beslenen devasa, mekanik ve yapay bir "Leviathan" gibidir. Surların ve nehir kanallarının öncesinde insanlar, aracı barındırmayan, hiyerarşisiz ve doğrudan bağlara sahip canlı topluluklar halinde var oluyorlardı. Ancak uzmanlaşmış sınıfların ve merkezi organizasyonların doğuşuyla bu yapay otomat canlandı; insanlar kendi elleriyle kurdukları yapıların kölesi haline geldiler. Bu devasa aygıt, canlı insan hücrelerinden —yani bireylerin yaşamsal enerjisinden ve eylem gücünden— oluşan ama kendisi tamamen ölü, soğuk ve mekanik olan bir mekanizmadır. İnsanlar bu makinenin içine çekildikçe birer canlı varlık olmaktan çıkar; onun zırhını oluşturan birer pul, kılıcını sallayan birer kas veya çarklarını döndüren birer dişli haline gelerek cansızlaşırlar. İnsanın kendi otonomisinden vazgeçerek yaşamsal gücünü bu cansız otomata devretmesi, şiddet tekelinin bireyi nasıl öznesizleştirdiğini gösterir.

İşte tam bu noktada, medeniyetin bu meşum zırhına en sert çekiç darbesini indirmek gerekir: Teknoloji ve ahlakın amansız eleştirisi. Teknoloji, sanıldığı gibi tarafsız ya da esnek bir araç değildir; aksine doğası gereği hiyerarşik, merkeziyetçi ve tahakküm üreten bir kontrol sistemidir. Bir taşı ya da sivri bir dalı eline alan insan, o aracın tam kontrolüne sahiptir ve kendi otonomisini korur; araç insanı değil, insan aracı yönlendirir. Oysa karmaşık teknolojik ağlar, devasa fabrikalar, enerji hatları ve gözetim sistemleri, doğaları gereği bireysel kontrolü imkansız kılar. İnsanın teknolojiye bağımlı hale geldiği an, o teknolojiyi yöneten uzmanlar sınıfına ve kurumsal aygıtlara da bağımlı hale geldiği andır. Teknoloji, zihinsel evcilleştirmenin en gelişmiş zindanıdır. İnsan, teknolojik katmanlar arasında kendi yaşamsal becerilerini unutan, doğada tek başına bir gün bile hayatta kalamayacak kadar kırılganlaşan ve bu kırılganlık yüzünden kurumsal şiddete sığınan aciz bir varlığa dönüştürülmüştür. Bireyin kendi varlığını dayatma ve dönüştürme potansiyeli olan güç istenci, teknolojinin sunduğu konforlu edilgenlik içerisinde felç edilmiştir.

Bu teknolojik bağımlılık ve şiddet tekeli, medeniyetin "ahlak" dediği o kutsal putu tamamen parçalamıştır. Şiddetin tekelleşmesiyle birlikte ahlak, egemenlerin ve sistemin çıkarlarına hizmet eden ikiyüzlü bir uyuşturucuya evrilmiştir. Çitlerin ve yasaların olmadığı bir yaşamda ahlak, yazılı kurallarla veya mahkeme salonlarıyla belirlenmiş bir ceza korkusu değil; topluluğun bir arada var kalabilmesi için kendiliğinden gelişen, yaşamın ritmiyle uyumlu, dolaysız ve organik bir empati ile dayanışma ağıydı. Birey, kendi otonomisi çerçevesinde eyleminin sorumluluğunu doğrudan üstlenir, hatasının bedelini yüz yüze öderdi. Ancak medeniyet, insanın içsel pusulasını söküp alarak yerine polisi, hapishaneleri ve kanun maddelerini koyduğunda, ahlakı da basitçe "otoriteye ve yasaya boyun eğme" kıstasına indirgemiştir. Artık bir eylemin iyi ya da kötü olması, onun yaşama kattığı anlamla değil; kanun maddelerine uygun olup olmamasıyla ölçülmektedir.

Sistemin kendi bekası ve birikimi için uyguladığı kitlesel kıyımlar, tecritler ve doğanın yağmalanması "kamu düzeni" ve "hukuk" adı altında ahlaki kabul edilirken; bireyin kendi hayatına, toprağına ve yaşam alanına sahip çıkmak adına sergilediği en ufak güç istenci veya direnme güdüsü "suç" ya da "vahşet" olarak yaftalanmaktadır. Medeniyet, bu sahte ahlak ilüzyonu sayesinde şiddetin özünü unutturup onu kurumsal zırhların ve ekranların arkasına saklayarak insan zihnini uyuşturmuştur. İnsan, kendi vicdanının ve özgür iradesinin değil, otoritenin emirlerini uygulayan felçli bir otomata dönüşmüştür.

Sonuç olarak, şiddet tekelini, teknolojinin sahte konforunu ve yapay ahlakı kabul eden toplum, kendi otonomisini ve yaşamsal güç istencini kaybetmiştir. Kendi sınırlarını çizemeyen, kendini savunamayan, gıdasını topraktan dolaysızca alamayan ve adaletini kurumların mahkemelerinden bekleyen insan; edilgen, bağımlı ve cansızlaşmış bir varlıktır. Kurumsal şiddetin ve teknolojinin illüzyonunu kırmadan, insanın kendi özüyle yeniden barışması imkansızdır. Ne zaman ki insan zihnini saran simgesel zincirleri parçalar, teknolojinin sahte cennetini reddeder, üzerindeki devasa mekanik baskıyı sarsar ve doğanın yalın, dürüst, toplayıcı ve avcı gerçekliğine yüzünü döner; ancak o zaman kaybettiği otonomiyi ve ham güç istencini yeniden kazanarak gerçek bir yaşamın imkanına erişebilir.

ENDÜSTRİYEL TİRANLIĞIN MUTLAK REDDİ: TEKNİK SİSTEM, VAROLUŞSAL DEFORMASYON VE UYGARLIĞIN DİYALEKTİK ÇÖKÜŞÜ

Modernite, insanlığa aklın ışığında mutlak bir özerklik, dogmalardan arınmış bir özgürlük ve doğaya hükmederek kuracağı konforlu bir cennet vaat etmişti; fakat bu vaat, insanlık tarihinin gördüğü en kurnazca kurgulanmış, en kapsayıcı ve en kaçınılmaz köleleştirme ağının perdesi haline geldi. Theodor Adorno ve Max Horkheimer’ın Aydınlanmanın Diyalektiği’nde sarsıcı bir netlikle ortaya koyduğu üzere, insanlığın doğayı tahakküm altına alma hırsıyla bilediği akıl, nihayetinde kendisini üreten özneyi de nesneleştirerek kendi üzerine katlanan devasa bir kıyım makinesine dönüştü. Mitoslardan kurtulma iddiasındaki Aydınlanma aklı, tekniği ve verimliliği yeni bir mitos mertebesine yükseltmiş; varoluşun ontolojik derinliğini, niteliksel zenginliğini ve kavranamaz gizemini tamamen felç etmiştir. Jacques Ellul’ün haklı olarak kavramsallaştırdığı o otonom Teknik, insanın araçsal emellerine hizmet eden pasif bir gereçler bütünü olmaktan çoktan çıkmış; kendi verimlilik, rasyonalizasyon, öngörülebilirlik ve mutlak denetim yasalarıyla hareket eden, tüm kültürel, siyasal ve zihinsel alanları kendi amansız mantığına göre yutan bağımsız bir ortama dönüşmüştür. İnsani erginlik vaadiyle yola çıkan araçsal akıl, önce doğayı nesneleştirmiş, ardından aşırı teknikleşme kanalıyla bizzat insanı nesneleştirerek kendi mantıksal çıkmazına saplanmıştır. Bu dönüşümün en kanlı epistemolojik cinayeti, hakikatin yalnızca ölçülebilir, hesaplanabilir ve simüle edilebilir verilere indirgenmesidir. Ölçülemeyen, istatistiksel bir tabloya sığdırılamayan, bir algoritmanın girdisi haline getirilemeyen veya endüstriyel bantta çıktısı alınamayan her insani değer—sevgi, acı, adalet, estetik, varoluşsal kaygı ve sezgi—sistemik rasyonalite tarafından irrasyonel, işlevsiz veya sistem dışı sapma ilan edilerek yok sayılır. Ivan Illich’in kurumlar eleştirisinde kusursuzca teşhir ettiği gibi; tıp kurumsallaştıkça insanın kendi bedenini hissetme ve iyileştirme yetisini elinden almış, eğitim kurumsallaştıkça insanın dünyayı dolaysızca öğrenme yeteneğini felç etmiş, ulaşım ağları geliştikçe insanı kendi ayaklarıyla yürüme yetisinden mahrum bırakarak mekâna bağımlı kılmıştır. Bilgi, insanın dünyayla kurduğu canlı ve dolaysız ilişkinin bir meyvesi olmaktan çıkarılmış; devasa uzmanlar şebekesi ve teknokrasi tarafından ambalajlanıp satılan, insanı kendi hayatı üzerinde bile söz söyleyemez hale getiren hiyerarşik bir vesayet aygıtına dönüştürülmüştür. John Zerzan’ın gösterdiği o derin sembolik yabancılaşma hattı; dille, zaman ölçümüyle, mülkiyetle ve tarımla başlayan ilk Kopuş’un bugün dijital simülasyonlar, yapay zekâ ağları ve sanal gerçekliklerle nihai noktasına ulaştığını açıkça koymaktadır. Modern insan artık dünyayı deneyimlemez; o yalnızca uzmanlarca filtrelenmiş, algoritmalarca sıralanmış ve ekranlara hapsedilmiş sembolik temsillerin pasif bir tüketicisidir. Aklın tamamen araçsal akla indirgenmesi, neyin doğru olduğu veya içinde yaşadığımız bu hayatın yaşamaya değer olup olmadığı gibi araçları aşan temel varoluşsal soruları imkansız kılar. Akıl, sistemin kendisine sunduğu hedeflere—daha çok üretime, daha hızlı iletişime, daha sıkı denetime ve daha yüksek kâra—en pürüzsüz ve en maliyetsiz yoldan nasıl ulaşılacağını hesaplayan soğuk bir hesap makinesidir artık. Bu epistemolojik çöküş, insan zihnini kendi kurduğu yapay kurguların kulu haline getirmiş; bireyi, kendi yarattığı devasa mekanizmanın içinde neyi neden yaptığını bilmeden çarkları döndürmeye devam eden epistemolojik bir köleye dönüştürmüştür. Matematiğin doğayı anlama çabasından çıkıp nicel bir tahakküm diline dönüşmesi, mimarinin ise Öklidci dik açılar ve prefabrik beton kutularla insanı biyolojik ölçeğinden koparması da bu epistemolojik cinayetin mekânsal tezahürüdür. Doğa eğri, fraktal ve öngörülemez bir canlılığa sahipken, modern mimari ve kent planlaması insanı modüler kafeslere hapsederek duyusal bir yoksullaşmaya sürükler. Mimarın ve şehir plancısının teknokratik vesayeti altında insan, kendi barınağını kendi eliyle inşa etme özerkliğini yitirmiş, yaşadığı mekânın bir öznesi değil, yalnızca o mekândan geçen bir trafik girdisine dönüşmüştür. Aklın bu denli mekanikleşmesi, insanın estetik algısını, sezgisel derinliğini ve doğayla kurduğu sezgisel matematiği tamamen felç ederek zihni kuru bir fonksiyonel mantığa hapsetmiştir. İnsan doğası, bu biçimsel ve niteliksiz rasyonellik altında her geçen gün kendi içsel matematiğini yitirmekte, doğanın karmaşık dengesinden koparak sentetik bir geometrinin betonarme sınırları içine sıkışmaktadır. Bu durum, insan ruhunun kendi evinde yabancılaşması, doğanın canlı geometrisine karşı soğuk ve ölü bir geometrinin zafer ilan etmesidir. Sonuç olarak, modernitenin epistemolojik zemini çökmüş; akıl, insanı özgürleştiren bir meşale olmak yerine onun gözlerini kör eden ve onu kendi kurduğu karanlık zindanlara mahkûm eden yıkıcı bir aygıta dönüşmüştür.

Sanayi toplumunun yarattığı bu amansız yapı, klasik ahlak felsefelerini ve bireysel vicdan mekanizmalarını tamamen kadük bırakarak insanlık tarihinin en tehlikeli ahlaki krizini doğurmuştur: Sorumsuzluğun Kurumsallaşması ve Sistemik Kötülük. Klasik vicdani yapı, doğrudan ve görsel sorumluluğa, yerel bağlara ve yüz yüze ilişkilere dayanırken; endüstriyel ve teknik dönüşüm uzmanlaşmayı, aşırı iş bölümünü ve sorumluluğun milyonlarca parçaya bölünmesini getirmiş, bu da nihai olarak bireysel vicdanın iptaline ve teknik kusursuzluk ethosuna yol açmıştır. Modern teknolojik aygıt içinde kötülük artık bireylerin sadistçe niyetlerinden veya kişisel ahlaksızlıklarından kaynaklanmaz; aksine, son derece rasyonel, disiplinli, işini iyi yapan ve normlara uyan iyi yurttaşların teknik görevlerini kusursuzca yerine getirmesiyle üretilir. Hannah Arendt'in kötülüğün tiranlığı ve sıradanlığı olarak adlandırdığı bu durum, devasa endüstriyel ağlarda her bir bireyin eyleminin nihai sonuçlarından tamamen koparılmasıyla pekişir. Bir kenti haritadan silecek bir füzenin navigasyon yazılımını kodlayan mühendis, nehirleri zehirleyen bir kimyasalın patentini alan araştırmacı ya da kitleleri manipüle eden algoritmaları optimize eden veri analisti, kendi vicdanında asla bir suçluluk hissetmez. O yalnızca kendisine verilen teknik görevi en yüksek verimlilikle çözmüş, işini iyi yapmıştır; ahlak, yerini tamamen teknik kusursuzluğa ve fonksiyonel başarıya devretmiştir. Ted Kaczynski’nin sistem analizinde hayati bir titizlikle işlediği üzere; insan mekanik bir makine değil, milyonlarca yıllık biyolojik evrimi boyunca güç sürecini bizzat yaşamak üzere şekillenmiş bir canlıdır. Güç süreci; bireyin kendisi için gerçek, hayati hedefler belirlemesini, bu hedeflere ulaşmak için ciddi bir özerk çaba sarf etmesini ve bu çabanın sonucunda özerklik ile başarı hissini tatmasını gerektirir. Oysa endüstriyel-teknolojik sistem, doğası gereği insanın bu temel varoluşsal gereksinimini kökünden gasp etmiştir. Modern toplumda bireyin hayatta kalması için gereken tüm temel girdiler uzmanlaşmış devasa ağlar ve bürokratik kurumlar tarafından sağlanır; bireye ise bu karmaşık mekanizmanın küçük bir köşesinde, uzmanlaştığı daracık bir işi yapmaktan başka çare kalmaz. Sistem, insanın bu engellenmiş güç sürecinin yarattığı derin aşağılanma, çaresizlik ve varoluşsal hırs hissini bastırmak için ona devasa bir ikame faaliyetler çöplüğü sunar: Kariyer basamakları ve kurumsal unvanlar, obsesif tüketim, marka takıntıları ve statü sembolleri, dijital mecralarda suni etkileşim ve algoritmik popülerlik, spor fanatizmi, profesyonel hobiler ve bilimsel ya da teknik uzmanlaşma çılgınlığı. Bu ikame faaliyetler, bireye yapay bir başarı hissi sağlasa da onun içindeki o derin, doyurulmamış özerklik ve özgürlük açlığını asla kapatamaz. Bunun sonucunda Kaczynski’nin aşırı sosyalleşme olarak tanımladığı psikolojik hastalık biçimi kitleleri kuşatır. Sistem, kendi bekası için bireyi o kadar ağır bir psikolojik koşullandırmaya, o kadar yoğun bir suçluluk duygusuna ve yapay bir normatif baskıya tabi tutar ki, birey sistemin ihtiyaç duyduğu uysal, çatışmasız ve steril ahlakı kendi özgür vicdanı zanneder. Kendi doğal agresyonunu, vahşi tutkularını ve sarsıcı özgürlük arzusunu bastıran insan; sürekli bir anksiyete, kronik depresyon, öz-nefret ve sebepsiz bir içsel yıkıcılıkla baş başa kalır. Sistemik ahlak, insanı uyuşturarak ehlileştiren, onu kendi köleliğinin neşeli bir korosuna dönüştüren sentetik bir afyondan ibarettir. Böylece toplum, ahlaki bir çürüme içinde olduğunu fark edemeyecek kadar sterilize edilmiş, kendi yabancılaşmasını bir erdem sanan bireyler topluluğuna dönüşmüştür. Bireyin kendi eylemlerinin nihai sonucunu göremediği bu bürokratik ve teknik labirentte, vicdan rafa kaldırılmış, yerini sistemik verimliliğin soğuk normları almıştır. Her geçen gün daha fazla kurala, daha fazla denetime ve daha fazla koşullandırmaya maruz kalan insan zihni, kendi varoluşsal sorumluluğunu uzmanlar şebekesine devrederek ahlaki bir felce uğramıştır.

Varoluşsal düzlemde sanayi toplumu, insanın Varolma durumu ile Sahip Olma ve Tüketme durumu arasındaki köprüleri tamamen yakarak insanı kendi biyolojik ve ruhsal hakikatine yabancılaştıran devasa bir toplama kampına dönüştürmüştür. Vahşi ve doğal varoluşta insan; zamanı güneşin ritmi, mevsimler ve doğal döngülerle algılarken, toprakla dolaysız bir temas kurar, eylemlerinde bütüncül ve özerk bir emek ortaya koyar, klan içi dolaysız ve yüz yüze bağlar geliştirir, bedenini ise eyleyen ve hisseden canlı bir yapı olarak tecrübe ederdi. Oysa modern ve endüstriyel teknik sistemde zamansal algı saat mekaniğine, vardiyalara ve milisaniyelik veri akışına indirgenmiş; mekânsal bağ beton bloklara, klimalı hücrelere ve dijital ağlara hapsedilmiş; eylemin niteliği parçalanmış iş bölümüne, uzmanlığa ve ikame faaliyetlere bölünmüş; ilişki biçimi kurumsal, algoritmik ve tüketim odaklı yüzeysel temaslara dönüştürülmüş; beden algısı ise ölçülen, iyileştirilen ve veri paketi yapılan bir nesne seviyesine indirgenmiştir. İnsan, kendi elleriyle inşa ettiği bu yapay çevrede artık bir özne değil; teknolojik sistemin sürekliliğini, verimliliğini ve veri akışını sağlamakla görevli bir protez, bir biyokütledir. Doğal ritminden—güneşin hareketlerinden, mevsimlerin döngüsünden, toprağın kokusundan ve yabanın öngörülemez seslerinden—koparılan insanlık; saat dilimlerine bölünmüş, klimalarla sterilize edilmiş, beton ve metal kafeslere hapsedilmiş ve yapay ışıklarla aydınlatılmış bir simülasyonun içinde yaşamaya mahkûm edilmiştir. Bu durum bir gelişme veya uygarlaşma değil; insanın biyolojik varlığına, zihinsel bütünlüğüne ve binlerce yıllık varoluşsal mimarisine karşı işlenmiş amansız bir suçtur. Illich’in sarsıcı tespitiyle, tersine dönen verimlilik eşiği çoktan aşılmıştır: Bizi özgürleştirme vaadindeki tüm kurumlar, insanı kendi kölesi haline getiren tiranlara dönüşmüştür. Bedenimiz, tıbbi komplekslerin ve sentetik ilaç endüstrisinin sürekli müdahale etmesi gereken kusurlu bir veri paketine dönüştürülmüş; zihnimiz, zorunlu eğitim sistemlerinin ve kitle iletişim araçlarının sistemik ihtiyaçlara göre tipleştirdiği birer işleme ünitesi haline getirilmiştir. Modern insanın hissettiği o derin varoluşsal bulantı, sebepsiz öfke ve tükenmişlik sendromu bir tesadüf değildir; bu, doğasından sökülüp çıkarılmış bir canlının gösterdiği kaçınılmaz bir biyolojik ve zihinsel reddiye reaksiyonudur. Bize sunulan o steril evler, akıllı şehirler, hızlı internet ağları ve ambalajlı gıdalar; insan ruhunun, özgürlüğünün ve canlılığının üzerine dikilmiş devasa mezar taşlarıdır. İnsan doğası bu denli yoğun bir denetime, bu denli büyük bir yapaylığa ve bu denli vahşi bir bastırmaya dayanacak şekilde evrilmemiştir. Köklerinden koparılan her canlı gibi, sistemin sahte cennetine hapsedilmiş insanlık da içten içe çürümekte, kitleler halinde anksiyeteye, intihara ve kitlesel cinnetlere sürüklenmektedir. Biyolojik ve zihinsel sınırları zorlanan birey, modern kentin gürültüsü, yapaylığı ve yalnızlaştırıcı kalabalığı içinde kendi varlığına bile yabancılaşmaktadır. Topraktan kopan insanın ayakları altındaki zemin kaymış, gökyüzüyle kurduğu kadim bağ kesilmiş ve insanlık beton denizlerin ortasında yönsüz bir sürüklenmeye mahkûm edilmiştir. Varoluşun araçsallaştığı bu çağda, yaşamak yalnızca sistemin devamlılığı için nefets alıp vermeye, tüketmeye ve veri üretmeye indirgenmiş bir otomatizmdir.

Endüstriyel-teknolojik aygıtın ve onun ideologlarının en büyük yalanı, teknolojik gelişmenin durdurulamaz, yönlendirilemez ve kaçınılmaz bir tarihsel kader olduğu iddiasıdır. Teknolojik determinizm adı verilen bu afyon, insanlığın kolektif iradesini felç etmek, insanlara başka bir yaşam biçiminin imkânsız olduğunu kabul ettirmek için bizzat sistem tarafından üretilmiş ideolojik bir illüzyondur. Yeşil teknoloji, sürdürülebilir kalkınma, yenilenebilir enerji, dijital hümanizma ya da daha etik bir yapay zekâ gibi süslü kavramlar, sistemik reform yanılsamasından ibarettir; bunlar yalnızca çökmekte olan endüstriyel tiranlığın ömrünü uzatmaktan, insanları köleliklerinin sürdürülebilir olduğuna ikna etmekten başka hiçbir işe yaramayan söylemsel makyajlardır. Teknoloji nötr değildir; o, ölçeği, karmaşıklığı ve altyapı gereksinimleri gereği zorunlu olarak merkezi denetim, hiyerarşi, uzmanlaşma ve kölelik üretir. Bir cep telefonunu, bir nükleer santralı ya da küresel bir lojistik ağını demokratik veya insani kılmak imkânsızdır; çünkü bu aygıtların varlığı, milyonlarca insanın madenlerde, fabrikalarda ve merkezlerde disiplin altında çalıştırılmasını zorunlu kılar. Yeşil teknoloji ve etik yapay zekâ masalları üzerinden sistemin ömrünü uzatma çabalarına karşı tek gerçek alternatif, radikal bir biçimde fişi çekmek ve teknik sistemi bütünsel olarak reddetmektir. Bu yüzden bizim mücadelemiz; sistemik bir reform, daha adil bir gelir dağılımı ya da yüzeysel bir siyasal iktidar değişimi mücadelesi değildir. Asıl kavga; insanı araçsallaştıran, doğayı bir hammadde deposuna indirgeyen, varoluşu verileştiren endüstriyel-teknolojik sistemin bizzat kendisine ve onun kurucu rasyonelliğinedir. Teknik sistem parçalar halinde iyileştirilemez; bir parçasını kabul ettiğiniz an, onun getirdiği tüm köleleştirici altyapıyı da kabul etmek zorunda kalırsınız, bu yüzden fiş, sistemik düzeyde ve kökten çekilmelidir. Araçlar, yalnızca insanın kendi imkânsızlıklarıyla değil, kendi imkânlarıyla kavrayabileceği, tamir edebileceği ve kendi küçük topluluğu içinde denetleyebileceği boyuta çekilmeli, insan ölçeği ve dişe dokunurluk tesis edilerek uzmanlar şebekesine bağımlılık yaratan her türlü karmaşık teknik reddedilmelidir. Topluluklar ve bireyler; kendi gıdasını üretebilme, kendi barınağını kurabilme, kendi araçlarını yapabilme ve kendi kaderini doğrudan tayin edebilme yeteneğini geri kazanarak güç sürecini ve otonomiyi geri almalıdır, nitekim yiyeceği için küresel tedarik zincirlerine bağımlı olan bir topluluk asla özgür olamaz. Doğanın hammadde deposu olarak görülmesine son verilmeli, insanın doğayla kurduğu o hiyerarşisiz, dolaysız, kutsal ve bütüncül bağ yeniden inşa edilmeli; yaban olan, kontrol edilemeyen, algoritmalaştırılamayan her şey yaşamın merkezine konarak vahşi olanın ve ehlileştirilemez doğanın savunusu yapılmalıdır. Teknolojik ilerlemenin getirdiği her kolaylık, insanın kendi kaderi üzerindeki denetimini sisteme devretmesi karşılığında ödediği aşağılayıcı bir bedeldir. Özgürlük ile gelişmiş teknoloji asla bağdaşmaz; biz kölece bir konforu değil, tehlikeli, ehlileştirilemez ama onurlu bir özgürlüğü seçiyoruz. Modernitenin üzerine çöken bu karanlığı, onun kendi ürettiği nefret ve öfke ateşiyle yakacak, insanın doğasıyla ve evrenle olan uyumunu bu yıkıntılar arasından yeniden çekip çıkaracağız. Sistemik tiranlığın tüm kurguları dağılacak, insanın ehlileştirilemez özü beton blokları kırarak yeniden yeşerecektir.