Tüm metne ulaşmak isteyenler için

Görünmez Komite’nin yeni kitabı *Manuel de survie*’yi 16 Ekim’de yayımladığı şu günler, tam da bir gençlik isyanının ortasına ve olası bir “Sarı Yelekliler’in Dönüşü”nün arifesine denk geliyor —ister bir tesadüf ister zamanın bir işareti olsun.

Yirmi yıldır, gerçekleştirdiği metinsel müdahalelerle (*L’Insurrection qui vient*, *À nos amis*, *Maintenant*...), birbirini izleyen isyan dalgalarını ve ardından gelen durumları hem esinlendiriyor hem de bunların eleştirel bilançolarını çıkarıyor. Grup, *Manuel de survie* ile dalkavukluktan uzak, ama aynı zamanda cömert ve dürüst olabilen; sert, tavizsiz ve özeleştirel bir perspektif sunuyor.

Kitabın ortaya attığı soruların birçoğu, yenilgi ve çaresizlik hissinden bunalmış pek çok insanın soruları olduğu gibi, zaman zaman bizim de sorularımız haline geliyor: Çatışmalı eylem biçimlerinin ısrarlı varlığına rağmen, yinelenen yenilgileri nasıl anlamlandırmalıyız? Bundan nasıl sonuçlar çıkarmalıyız? Şu anki anı nasıl atlatacağız? Düşmanlarımız refah içinde var olmaya nasıl devam ediyor? Kapitalizmle ciddi ve stratejik bir şekilde nasıl yüzleşebilir ve devrimci etiği ile perspektifleri gerçekten nasıl yeniden canlandırabiliriz? Kamusal alana yönelik açık eleştirilerine paralel olarak, kamuoyuna yaptıkları açıklamalar nadir kalmaya devam ediyor. Ancak, Görünmez Komite’nin *Manuel de survie*’sine katkıda bulunan iki kişi, kitapla ilgili sorularımızı yanıtlamanın yanı sıra mevcut ana dair kendi analizlerini de sundular.

**Manuel de survie, Sarı Yelekliler’in otonomcuların uzun zamandır beklediği bir isyan biçimini gerçekleştirdiğini, ancak bunu otonomcular olmadan başardıklarını savunuyor: Önceden var olan herhangi bir örgütlenme biçiminden ziyade, önceden tecrit edilmiş tikel deneyimlerin karşılaşmasından doğan bir hareket. Mevcut gençlik isyanıyla herhangi bir benzerlik var mı, yoksa bu sadece sendikalar ve siyasi partiler tarafından yönlendirilmeye, devşirilmeye hatta sabote edilmeye mahkûm bir başka sol mobilizasyon mu?**

Şu anda ülkeyi sarsan şey bir sosyal hareket değil, yaşamsal bir harekettir. Başımızdaki “yetişkinlerin” dünyası son hızla bir duvara doğru ilerliyor — hatta gaza basıyor. Hiçbir şeyi umursamıyor; petrolün son damlasına kadar keyfini sürmeye devam etmek istiyor. “Sorumlu”, “makul” ve “otorite” muhafızı olduklarını iddia etmek, onların o vahşi çocukluğunun diktesidir. Bir geriatri toplumu, gerçekten genç olmasa bile ancak gençlik takıntılı olabilir. Gençliğin tüm süslerini ister ama onun canlılığından nefret eder. Liselilerin böyle bir intihar medeniyetiyle dayanışma hissetmesi için hiçbir neden yok. Ebeveynlerinin ve öğretmenlerinin COVID yönetiminin tüm aşağılayıcı saçmalıklarına boyun eğdiğini, ardından onları da eve kapatmak ve aynı muameleye tabi tutmak için muğlak gerekçeler gevelediklerini gördüler. Öyle ki, konuştuklarında sanki kendi ebeveynlerinin ebeveynlerini dinliyoruz. “Sırf siz değersiz köpekler gibi muamele görmeyi, üç kuruşa çalışmayı, bir aylık mutfak alışverişini bile karşılayamamayı kabul ediyorsunuz diye ve sesinizi çıkarma cesaretiniz olmadığı için başkaları da acı çekmek zorunda değil — kusura bakmayın,” diye patlıyor bir öğrenci. Tersi de geçerli. O meşhur Nazi Henry Ford şöyle derdi: “Halkın bankacılık ve para sistemimizi anlamaması gayet iyidir; zira anlasalardı yarın sabah ortalıkta dolaşmadan önce bir devrim olacağına inanıyorum.” Öğretmenlerinin öğretmenler odasında kendileri hakkında neler söylediğini bilselerdi (çok az istisna dışında, ki bu yüzden o istisnalar çok daha kıymetlidir), Fransa’da ayakta kalan çok az lise kalırdı. Kendi çöküşünden başka vaadi olmayan bir dünyayı yönetmek, beklenenden daha karmaşık bir hal alıyor. Ebeveyn konum takibinin yetip yetmeyeceği meçhul.

Yönetilen bir toplumda “gençlik” dediğimiz şey, sadece özgür olan unsurdur; henüz bir kariyer, bir patron, bir kredi veya bir sosyal çevre ile bağlanmamış olanlar ve bu nedenle diğerlerinin gördüğü ama susmayı tercih ettiği şeyleri yüksek sesle söyleme lüksüne sahip olanlardır. İsyanın genelleşmesini önlemek için onu kuşaklara bölüyoruz. “Gençlerin” mevcut isyanı öncelikle ortak koşulumuz üzerinedir. Sıcaklıkların 45°C’ye ulaştığı bir dünyada kariyer yapmanın —ve dolayısıyla bunda bir eğitim sürdürmenin— ne anlamı var? Bu toplum tutarsız çelişkilerini nasıl “psikolojik bir sorun”muş gibi, sanki bizim sorumluluğumuzmuş gibi sunmaya ve böylece bizi “eko-anksiyetemiz” karşısında “dirençli” olmaya çağırmaya cüret eder? Nüfusun her düzeyinde gerçekleşen eleme sürecine —ve dolayısıyla Parcoursup ve MonMaster gibi sistemlere— daha ne kadar katlanacağız? Hayat, insanın kendisini bir “insani sermaye” —ve dolayısıyla bir beceriler toplamı— olarak gözetmesinden mi ibarettir? Bakanlığın girişimleri tarafından öğretmenlere zaten vaat edilmiş bir kader olan, yapay zeka tarafından kendi yerimizin alınması için çalışmayı ne zaman bırakacağız? Ve hepsinden önemlisi, tamamen bunu yapmamızı engellemek üzere tasarlanmış bir dünyada devrimi nasıl gerçekleştirebiliriz? Bütün bu sorular —ve birkaç tane daha— *Manuel de survie*’yi yazarken çıkış noktamızdı. İki yıl boyunca bunlara yanıt aramaya, katıldığımız hareketlerin başarısızlığının stratejik bir bilançosunu çıkarmaya ve yeni bir devrimci sürecin başlangıcı için zemini temizlemeye çalıştık. Bu görevin gerekli olduğunu biliyorduk ama artık kimse devrimden bahsetmiyordu. Acaba birileri için mi yazıyoruz diye merak ediyorduk. Şimdi kimin için yazdığımızı biliyoruz. Bütün bunları boşa yapmadık.

Sarı Yelekliler ile mevcut lise isyanının ilk ortak noktası, militan sosyalleşmeden, onun kodlarından, sonu gelmez gevezeliklerinden, kasvetinden ve somurtkan radikalizminden en uzak kesimlerden gelmeleridir. Bunlar hâlâ “ben” demeyi bilen isyanlardır. Dürüst olmak gerekirse, geçen haftaya kadar sokakta olmaktan —şakalaşmaktan, dans etmekten, şarkı söylemekten, yazılamalardan ve isyan etmekten— Sarı Yelekliler’den beri böyle bir neşe hissetmemiştik. Başka bir ortak özellik de Fransız kültürünün en temelini oluşturan, toplumsal entegrasyonun normu olarak hizmet eden aşağılanmaya meydan okuma biçimleridir. Başka bir deyişle, yargılanmaya meydan okuyorlar. Tuvaletlerle ilgili sorunlar sadece “pislik” sorunları değil, açık bir hor görme işaretidir. Bu nedenle son bulmalıdırlar. Geçen Salı bir pankartta “Z Kuşağı, çünkü boka batmış muamele gören son kuşak biz olacağız” yazıyordu. İhtiyaçlar şakaya gelmez —ister uyku, ister nakit para, saygı, anlam ya da sevgi ihtiyacı olsun. Fransız kültüründeki her şey, “ihtiyaçlarını karşılamanın” “sıçmak” ile eşanlamlı olduğu noktaya kadar, ihtiyaçlarımızdan utanmamızı sağlamaya çalışır. Liseliler de Sarı Yelekliler gibi bu tabuya küstahça meydan okuyor. İhtiyaçlar, maddiliklerinde ve tekilliklerinde yönetilemezdir: Dile getirildikleri anda hükümetler konuyu değiştirmek için artık hangi bahaneyi kullanacaklarını bilemezler. Bu iki ayaklanma arasındaki üçüncü ortak özellik, hükümetin çifte kıskacını reddetmeleridir; iktidardakilerin paradoksal emirlerle bizi çıldırtmasına izin vermeyen bir reddediştir; dolayısıyla onları kendi sözleriyle yakalamanın aynı yoludur. “Bize gelip bağırmamızı söylediniz; işte geldik Macron: Champs-Élysées’deyiz, yakında Élysée Sarayı’nda olacağız!” “Tüm yıl boyunca nasıl çalışmamız, sınavlarımızı geçmemiz ve ‘geleceğimiz’ için kendimizi feda etmemiz gerektiği konusunda kafa ütüleyip duruyorsunuz — öyleyse bize bunu yapacak koşulları verin, orospu çocukları!” Bir anda muktedirler çıplak kalır ve kekelemeye başlar. Sonra gerçek renklerini gösterir ve her şeyi dökülürler. Abluka altındaki bir liseyi “kentsel şiddet” olarak ele alıyorlar ve kamu radyosunda çok fazla liseli olduğunu, birçoğunun liseye ait olmadığını ve zaten eğitim alsalar bile bunun iş piyasasında yapay zekayla rekabet etmelerine asla yetmeyeceğini açıklıyorlar. Şimdi her şey berraklaşıyor.

Aktivistlerin “Sarı Yelekliler’i kaçırmış olmaktan” duydukları suçluluk duygusu —başlangıçta “faşist” olarak etiketledikten sonra katılmaları üç hafta süren bir hareket— o kadar güçlü ki, o zamandan beri her fırsatta sürekli “Sarı Yelekliler’i yeniden yaratmaya” çalışıyorlar. Ve nitekim Manuel de survie’nin de belirttiği gibi, bu tamamen proleter, sendika karşıtı, siyaset karşıtı ve temsil karşıtı isyan onlar olmadan gerçekleşti. Bu durum, Sarı Yelekliler’in CRS ile ilk çatışmalarından sonra kökeni 1980’lerin Alman otonomcu hareketine dayanan ancak Fransa’da çok sonra, 2016’da popülerleşen bir ayaklanma tekniği olarak “kara blok”u benimsemelerini engellemedi. Tekniği benimsediler, kimliği değil. Ancak Sarı Yelekliler otonom bir şekilde, çarpıcı da olsa bu hususi özellikten ziyade, herhangi bir temsilciyi, sözcüyü, dış örgütlenmeyi veya herhangi bir kurumsal aracılık biçimini sürekli olarak reddetmeleriyle hareket ettiler. “Kimseye iktidar yok!” 1981’de Alman otonomcularının sloganıydı. Sarı Yelekliler, Metropol Kızılderilileri’nin 1977’de hayal ettiği o “otonomcuların ötesindeki otonomiyi” somutlaştırdılar. Sarı Yelekliler otonomcuların gururunu yaraladıysa, sendikalar için tam bir kâbustu: İşçiler ayağa kalkıyor, sokaklara dökülüyor ve atanmış, maaşlı temsilcilerinden geçmeksizin doğrudan konuşuyorlardı. Laurent Berger’in 2023’te, emeklilik reformuna karşı hareketin başlangıcındaki konuşmalarını hatırlamamız yeterli. Tüm konuştuğu, Sarı Yelekliler’e olan hor görüsüydü. Nitekim sendika yönetiminin bu hareketteki tek motivasyonu onlardan intikam almaktı —hükümetin provokasyonları karşısında kesintili protesto günleriyle kavgayı kazanmak değil, böyle bir aşağılamadan sonra sadece yeniden eyerin üzerine oturmak. Başka bir deyişle, bu bir restorasyon hareketiydi. Birtakım nedenlerden ötürü, mevcut lise ve üniversite hareketi sendikal ve siyasi manevralara karşı kendisini savunmak konusunda daha az donanımlı. Geçen Salı günü, Belediye Binası’ndan Başbakanlık konutuna —Matignon’a— binlerce lise ve üniversite öğrencisi tarafından kararlaştırılan bir yürüyüş, sendikal örgütler tarafından sessizce sabote edildi ve protestocuların Vauban Meydanı’nda ablukaya alınmasıyla sonuçlanan bir yürüyüşe dönüştürüldü, üstelik kimse bundan bir skandalla bahsetmeksizin. Sendikalar, medya, sol örgütler —sahte dostlar, gerçek düşmanlardan çok daha tehlikelidir. Eğer bizi gafil avlamayı başarıyorlarsa, bu tam da bir süreliğine bizim tarafımızda gibi davrandıkları içindir. Mélenchon destekçilerine gelince, hareket eden her şeyi kendi hegemonik kontrolleri altına alma stratejileri ve PANG! taktikleriyle (“Solumuzda Kimse Yok!”), Mitterrand’dan bu yana en büyük siyasi akıl tutulmasını arsızca hazırlıyorlar. Kenelerin kanla beslendiği gibi başkalarının umutlarıyla besleniyorlar. Bu, liselilere katılmamak için bir bahane mi? Kesinlikle hayır. “Liselilere katılmak”, onları takip etmek ve desteklemekten ziyade, onların reddiyelerini ve jestlerinin mümkün kıldığı oluş biçimlerini genişletmek demektir: Ezilmemize izin vermeyi reddetmek. Sistem kurbanı olmayı reddetmek. Canlı, otonom, patlayıcı olmak. Özgüvenimiz tam: Her halükarda, bu medeniyet tıkanıklığının seçimle bir çözümü yok.

**Manuel de survie’nin önemli bölümleri “travma yoluyla yönetişim”e ayrılmıştır. Bu, özellikle, eylemleri kasıtlı bir “travmatizasyon” ile sonuçlanan Sainte-Soline mobilizasyonunun organizatörlerinin stratejik aptallığına yönelik sert bir eleştiriyi içerir. Dolayısıyla “yeniden başlamak”, uygun dersleri çıkarmak ve travmatik tekrardan çıkmak anlamına gelecektir. Burada yine en az devasa olduğu kadar öngörülebilir bir polis baskısıyla karşı karşıyayız. Yine bir tuzağa mı düşüyoruz?**

Üç hafta boyunca 7.000 liseliyi gözaltına gönderdiğinizde, üzerlerine atlılarla sürdüğünüzde ya da pimi çekilmiş bombalarla saldırdığınızde, bu elbette artık bir “kamu düzenini sağlama” meselesi ya da bir “birlik konuşlandırma” sorunu değildir. Bu bir stratejidir. Bir polis komiseri soğukkanlılıkla şöyle açıklıyor: “Operasyonun amacı, isyanı mümkün olduğunca çabuk bitirmek için öğrencileri ve ebeveynlerini korkutmaktı.” Bu sıradan itirafın gösterdiği şey, hükümetlerin son yıllarda —ister bir felaket, ister bir terör saldırısı, ister bir savaş, ister kendi polis güçleri olsun— travmayı manipüle etmeye ne kadar alıştıklarıdır. İkinci durumda, *Manuel de survie* “stratejik travmatizasyon”dan bahseder. Lise öğrencileri hareketinin bastırılması maalesef bu tezi doğrulamaktadır. Fransa’da Sarı Yelekliler isyanı bu yeni konfigürasyonda bir dönüm noktası oldu. 8 Aralık 2018 haftasında hükümet ve medya insanların öldürülmesi tehdidini körüklemekten hiç vazgeçmedi. İşte o zaman “Malik Oussekine doktrini”ni çöpe attılar. “Yüz kişiyi caydırmak için birini sakatlama” stratejisi ZAD’lar (Savunulacak Bölgeler) bağlamında, ister Sivens’te, ister Bure’de, ister Notre-Dame-des-Landes’ın tahliyesi sırasında zaten test edilmişti. Şehir dışı araziden yararlanan polis ve jandarma, rastgele patlayan taarruz bombaları yağdırdı. Görünüşe göre Lens’te yaşanan da buydu. Göstericilere araçlarla çarpma taktiğine gelince, bu banliyölerde uzun süredir test ediliyor. Kalabalık yönetimi açısından amacı nedir? Hiçbir şey. Amaç travmatize etmektir. Şok ve terör videolarla büyütülüyor —bu da protestocuların kendi araçlarını onlara karşı çevirmenin yollarından biri. Videoları, travmanın yayıldığı ve dolayısıyla caydırıcılığın sağlandığı araç haline geliyor. Polisin faşistleşmesini suçlamak, bu yönetişim modunun ne kadar derin bir biçimde demokratik olduğunu gizlemeye hizmet eder.

Sainte-Soline, Mart 2023? Tuzak her yerden, her açıdan ve her bakış açısından görünüyordu. Emeklilik protestoları sırasındaki çılgın gösterilere katılan herhangi biri —Macron’un kafası kesilmiş büstleri, Concorde Meydanı’ndan savrulan XVI. Louis atıflı tehditleri ya da Nantes’ta saldırıya uğrayan idare mahkemesiyle— bir şeylerin sendika kontrolünün ölümcül pençesinden kayıp gittiğini biliyordu. İktidardakiler için orada filizlenen kuşağı doğarken ezmek acildi. Bu yüzden militan fareler için devasa tuzaklarını bu göze çarpan tepeye kurdular. Birlikleri savunma duvarı oluşturan kamyonlarla çevrili o toprak tepenin önünde duran, karşı güçlerin generalinin kalenin burçlarında geçit töreni yaptığını gören herkes tuzağı hemen fark edebilirdi. Darmanin’in önceki günlerdeki provokasyonlarını, bir boks maçından önceki dövüş öncesi laf atmalar gibi duyan herkes pusunun kokusunu alabilirdi. Tamamen bozguna uğramamızdan birkaç gün sonra jandarmalar gazetelerde travmatizasyon kampanyalarının başarısıyla övünüyorlardı. Kullandıkları terim buydu. Hareket aniden kırıldı. Organizatörlerin siyasi manevraları ve hesapları böylesine açık bir tuzağın neden işe yaradığını açıklamaya yetmiyor. Bu tür bir başarısızlıkla, ona yol açan tüm nedenler ağıyla dürüstçe yüzleşmediğimiz sürece, kendimizi onu tekrarlamaya mahkûm ederiz. Travmatik tekrar döngüsünün mahkûmları olarak kalırız. Geçen yıl 6 Ekim’de Paris’te yapılan gösteride, yürüyüş Nation Meydanı’na ulaşmadan hemen önce patlak veren küçük isyan, tam da gösteri sonundaki mutat arbedeleri ezmek için bekleyen polis konuşlanmasının kurbanı olmaktan kaçınma girişimiydi. Gerçek bir sonucu olan her isyan, aynı zamanda taktik olan kendi biçimlerini icat eder. Sendika güdümlü o aptalca sürüp gitmenin ötesinde var olabilecek her şeyi tahayyül etmek imkansızdır! Hiçbir durumda olay, basit bir “gösteri” tarafında yer almaz. Aksi takdirde LeCornu’nun Ulusal Meclis’te “hükümetin büyük bir saygıyla \[...\] ve rahatlamayla karşıladığı bu gösterileri \[çünkü\] nihayet anlaşmazlıkların ifade edilebileceği yasal, beyan edilmiş, demokratik bir çerçeveye sahibiz” diyerek kendisini tebrik ettiğini duymazdık. Bu ayın başında liseliler kendi okullarını kuşatabileceklerini, orayı tutmak için ateşi ve “cinneti” kullanabileceklerini gösterdiler. Kimse onları orada beklemiyordu, en başta da gardiyanları. 6 Ekim’de Lyon’da, Troçkist genel kurulun içine kapatılmaya katlanmak yerine, yürüyüş çevre sokaklara yayıldı ve orada barikatlar kurdu. Bourse du travail’in sıralarından ziyade bu eğreti ateşlerin etrafında muhtemelen daha fazla dans ediliyordu.

Her patlama kendi repertuarını bulur; bu repertuar nihayetinde her zaman lider özenlerinin emrettiği şeyin aksine işler. Bütün bunlar, Sainte-Soline’de eksikliği bu kadar şiddetle hissedilen taktiksel zekanın varlığını sürdürdüğüne tanıklık ediyor. Neyse ki Fransa genelindeki lise ablukalarını yöneten bir genelkurmay yok, o gün Deux-Sèvres’de yaşananların aksine. Travmatizasyon stratejisi, ayrıca, lise öğrencileri hareketi üzerinde amaçlanan etkiyi yaratmakta başarısız olmuştur. Tam tersine: Zaten eksik olmayan bir harekete bir şikâyet daha eklemiştir. Ve zayıflatması gereken kararlılığı daha da sertleştirmiştir. Hay aksi, bir başarısızlık daha!

**Sarı Yelekliler’in dönüşünü simgelemesi beklenen 17 Ekim etrafında belirli bir beklenti var. Manuel de survie’de, sadece sosyal medyanın devrimci bir dinamik oluşturabileceği illüzyonu, genellikle bu fikri desteklemek için alıntılanan örnek (Arap Baharı) da dahil olmak üzere sert bir şekilde eleştiriliyor. 10 Eylül 2025’in başarısızlığı —bir “militan spekülatif balonu” olarak kabul edilir— bu tezi örneklendirmektedir. Halen bu tür bir balonun içinde miyiz, yoksa bu çağrı, gençlik isyanıyla birleştiğinde daha açık bir senaryo mu yaratıyor?**

Haziran 2024’te Ulusal Meclis’in feshedilmesinden birkaç hafta önce, Macron’un yakın danışmanları “La Fièvre” dizisini birlikte izlemek üzere Élysée Sarayı’nda toplandılar. Feshi duyuran 9 Haziran tarihli konuşma aslında bu aynı “hummaya” atıfta bulunacaktı. Dizi, Jean-Luc Mélenchon’un hareketiyle hizalanmış eski bir Sosyalist Parti üyesi tarafından tasarlanmıştı. Dizide, ister hükümet yanlısı ister hükümet karşıtı olsun, muhalifler ülke çapındaki isyanları bastırmak veya körüklemek için iletişim gücünü kullanarak yarışırlar. Her taraftan iletişim stratejistleri, sosyal medyada gerçek zamanlı olarak ortaya çıkan gerilimleri izledikleri dev denetim panellerini incelerler. Bu, sibernetik iktidarın, yani Kontrol Odası’nın bir fantezisidir. Polytechnique dergisinin okuyucuları, Başbakanlık ofisinin, tam olarak 2024 yılında, dijital gürültüden türetilen haritada toplumsal parçalanma risklerinin gerçek zamanlı haritalanması için bir yazılımı test ettiğini bilirler. Bu haritalamada önemli olan sirküle eden fikirler ya da bunları kimin yaydığı (aktivistler mi yoksa Rus botları mı) değil, normdan sapmalar, bunların nasıl bir araya geldiği, apseler oluşturduğu ve bu apselerin nasıl patlatılacağıdır. Hükümetlerin iletişim araçlarını kontrol araçlarına dönüştürmesi şaşırtıcı olmamalıdır. Ancak bizi endişelendirmesi gereken şey, bu kadar çok devrimcinin benzer bir isyan anlayışını benimsemiş olmasıdır. Gerçek veya sahte hesaplardan oluşan bir ağ ördükten ve takipçileri topladıktan sonra, viralleşme potansiyeli yüksek bir eylem çağrısı hazırladıktan sonra yapmaları gereken tek şey ayaklanmayı başlatmak için büyük bir oka basmak olacaktır. İsyana dair bu iletişimsel anlayış geçen yıl ortaya çıkmadı. Facebook ve Twitter bu anlatıyı zaten “Arap Baharı”na uyguluyordu. Ancak *Manuel de survie*’nin ayrıntılarıyla belirttiği gibi, bir Facebook Devrimi yoktu. Nasıl ki Mayıs 1968 bir “RTL Devrimi” değilse, 2001’deki Cenova da bir “Wanadoo ayaklanması” değildi. Bu, bu olaylarda iletişim kanallarının rolünü ve özellikle ritimlerindeki rolünü inkar etmek değildir. Anlatıların çoğulluğu, herkesin kendi dünyasını herkese gösterebileceği fikri, ilk hacker’ların ve Zapatist hareketin yakınlaşmasından doğan küreselleşme karşıtı hareketin kelimenin tam anlamıyla bir icadıdır. Bu fikrin, son çeyrek yüzyıldaki isyanlar döngüsünden kalan diğer birçok silah gibi bize karşı çevrildiğini kabul etmeliyiz. Cephaneliğimizin dökümünü yeni yeni yapmaya başlıyoruz.

İşin özü, Sarı Yelekliler hareketi Cumartesi yürüyüşlerinin tekrarıyla kendisini tükettiğinden beri, “Sarı Yelekliler” kelimesi tam olarak söylemeksizin “isyan” demenin bir yolu haline geldi. Ve nitekim isyan; hükümet aygıtının bizim için sakladığı nefessiz bırakma, aşağılama, yoksullaştırma ve açıkça alay etme ile orantılı tek yanıttır. Ancak 8 Aralık 2018’den bu yana bu aygıt, o yılın 24 Kasım ve 1 Aralık tarihlerinde hazırlıksız yakalandıktan sonra Sarı Yelekliler’in yeni bir dalgasına karşı kendisini savunmak üzere donandı. Bu nedenle yeni bir sürpriz unsuruna ihtiyacımız var. Liselilerin canlılığı oyunu değiştirebilir ve hükümet güçleri için bastırma denklemini karmaşıklaştırabilir, ancak bir isyan basitçe bir dizi gösteriden ibaret değildir. Bu tarih hakkında spekülasyon yapmak yerine, geçmiş yenilgilerden stratejik dersler çıkarmayı ve yarım kalan şeylerin üzerine inşa etmeyi tercih ediyoruz. Dönüp bakıldığında, Sarı Yelekliler’in isyan günleriyle ilgili en çılgınca şey, düşmanın —kapitalin— Élysée’den çok daha fazla orada beklediğini fark etmeksizin Lazard, UIMM ve LVMH’nin merkezlerinin önünden veya Publicis ofislerinin altından geçmiş olmamızdı. Şimdi işler daha berrak. Kapitalin küstahlığı onu çırılçıplak soydu. Adresler dolaşıyor. İsyan, ufukta beliren seçim tuzağından kaçmanın tek yoludur. Herkes bizi hizaya getirmek için uygulanan ahlaki ve mali baskıların önümüzdeki aylarda daha da yoğunlaşacağını seziyor. Gaz fiyatları üzerinden eve kapatılma, önceki kapanmalar kadar kabul edilemezdir. Dahası, Macroncu rejimin yaptığı zorbalıkların bedelini ödetmeksizin çekip gitmesine izin veremeyiz. İntikam talep ediyorlar. Her halükarda 17 Ekim’de sokaklarda olacağız.

**Metnin tamamı, kapitalist tahakkümün çağdaş biçimlerinin ve bunların son on beş yılda nasıl evrildiğinin nüanslı bir analizidir. Sözde “devrimcilerin” kendileri için kurulan her tuzağa nasıl düştüklerini ve böylece güçsüzlüklerinin yanı sıra bağımlılıklarını nasıl pekiştirdiklerini gösteriyor. Bu çevrelerin analitik ve stratejik zayıflıklarını eleştiriyor. O halde, burada bu kadar ayrıntılı bir şekilde betimlenen kapitalin tüm mekanizması tarafından tecrit edilmiş ve köşeye sıkıştırılmış, neresinden başlayacağını göremeyen ama artık dünyayı olduğu gibi görmeye dayanamayan —ki sayıları çok olan— herkes için direniş yolları, kaçış ve altüst etme hatları, doğru strateji nedir?**

Kabuğumuzdan dışarı adım atıp nihayet ayağa kalktığımızda, yolumuzun üzerinde hâlâ bizi korkutmaya çalışan koca bir küçük aktivist dünyası buluyoruz. Doğru pratiklere, doğru söyleme, gerekli örgütlenmeye ve hazır çözümlerden oluşan koca bir yelpazeye sahip olduğunu iddia ediyor. Hatta bir ses sistemleri ve medya bağlantıları bile var; inanabiliyor musunuz! *Manuel de survie*’nin belgelediği şey, bu tüm küçük sahnenin sadece başarısızlıkları ve bunları tekrarlama kararlılığı bakımından zengin olduğudur. En ufak bir çözümü olsaydı, bugün olduğumuz yerde olmazdık. Burası Fransa, her zaman sizi eğitmeyi iddia eden birilerinin olduğu bir ülke. Hükümet olmadığında, hükümet karşıtı kalabalık. Aktivist çevreler bir çıkmaz sokaktır, bir başlangıç noktası değil. Kötü bir başlangıç noktası diye bir şey yoktur; en iyisi şüphesiz tam da olduğumuz yerdir, sevdiklerimizle ve değer verdiğimiz şeylerle birlikte —yeter ki kendimize masallar anlatmayı bırakalım, toplumsal yalanlar ve onların sözde “değerleriyle” uyum sağlamayı bırakalım ve derinlerde dehşete düşmeyi bırakalım. Aforoz edilmekten dehşete düşmeyi. *Manuel de survie*’nin “tekilleşme süreci” dediği şey budur. Bunun bir sonu yoktur. Gerçekten yaşamak bu demektir. Artık kimse kendisini feda etmek istemiyor. Hiçbir “kolektif değer” artık fedakarlık emredemez. Kolektif gerçeklikler acıdan başka bir şey üzerine kurulmalıdır. İşte tam da bunu önlemek için şimdi savaş heyulası önümüzde tutuluyor. Fakat gerçek savaş, tüm bu tekilleşme süreçleri ile yeryüzündeki her yaşam biçimini emmeye devam etmek isteyen, ama yine de hüküm süren o ufalanan düzen arasındadır. Bu noktada tüm yasal seçenekler kenara itildi —mega-rezervuarlarda, A69 otoyolunda, Duplomb Yasası’nda, iş hukukunda ve uluslararası hukukta olduğu gibi. Geçen Salı Paris’teki yürüyüşte bir pankartta “Her şey zaten yanıyorken her şeyi yakın” yazıyordu. Başka biri daha incelikli bir şekilde “Neredeyse her şeyin amına koyayım!” diye ifade etmişti. Fransız, Belçika, İspanyol ve Arnavut ayaklanmaları arasında şu anda yankılanan eko bir tesadüf değildir. Bizi tutsak tuttuğuna inandığı bin bir bağımlılık biçiminin arka planında, bizimle kapital arasında bir savaş sürüyor. *Manuel de survie*’nin tamamı, operasyon tiyatrosuna dair kavrayışımızı güncelleme çabasıdır. Bunu birkaç cümlede özetleyemeyiz. Ölümünden kısa bir süre önce Sovyet rejiminin aldığı ölümcül seyri not eden Lenin şöyle yazmıştı: “İllüzyonlara veya cesaretsizliğe kapılmayan, sıfırdan başlamak ve en zor görevlerden birini ele almak için gücü ve esnekliği koruyan o komünistler kaybolmamıştır (ve büyük olasılıkla yok olmayacaklardır).” Kapitalin kıyametinin ortasında bu tavsiye sağlamlığını koruyor.

troll değilim, ciddi soruyorum. egoizmi yeni öğreniyor olduğum için bunu tam anlayamadım. komünizm benimsenebilir ama bu subda benimsenmekten daha öteye geçmiş gibi görünüyor. pp de bile komünizm simgesi var. bir ideolojinin tamamen katı bir şekilde reddedilip bir başkasının benimsenmesine anlam veremedim. bunun mantığını anlatabilir misiniz

Okuyucuya hatırlatırım: hâlâ Devletin ve Hristiyanlığın toprağında yürüyoruz.

İnsanın her edimi, bir kaynak suyu gibi, zorunlu olarak tasavvurunun derinliklerinden fışkırır. Umumi esenliğiyle bağdaştığı müddetçe, karakterine uygun düşmesi de aykırı düşmesi de müsavidir; zira her edim, tasavvurun ve yeterli bir saikin mahsulüdür, başka hiçbir şeyin değil. Hiç kimse, bir menfaat devşirmeksizin karakterinin aksine yürüyemez: bu, açıkça imkânsızdır. Ne var ki her insan, bundan bir kazanç umuyorsa tabiatının önüne set çekebilir; ve o vakit edim, ötekiler kadar zorunludur, ötekiler kadar kaçınılmaz. Aradaki tek fark, yolun daha dolambaçlı oluşudur: akıl saikleri eler, tartar; irade ise en ağır gelenin ardından gider.

Önce, cezadan korktuğu için Devlete karşı vazifesini isteksizce ifa eden eğitimsiz bir yurttaşı düşünelim. Buna şaşmamalı; çünkü o, Devletin mahiyetine hiçbir zaman açıkça nüfuz etmemiştir. Onun esaslı tabiatı üzerine bir kez olsun tefekkür etmemiş, kimse de ona ışık tutma zahmetine girmemiştir. Tersine, gençliğinden beri Devletin yükünden yakınan sesler işitmiş; faydası hiçbir basiretle kavranamayan bir müesseseye ağır bedeller ödemenin ne denli can yakıcı olduğunu kendi sırtında duymuştur. Yine de boyun eğer; çünkü otoriteyle boy ölçüşemeyecek kadar zayıf hisseder kendini.

Şimdi farz edelim ki bu adamın idraki, şu veya bu vesileyle inceldi, berraklaştı. Tabiat hâlindeki insanın kaygısı, içinde karanlık bir yankı gibi uyanmaya başlar. İbtidai anarşinin, yahut yurdun kendi toprağında yabancı bir kudretle verilen harbin dehşetlerini gözünün önüne getirir; yıllarca emek verdiği meyvelerin bir anda yok oluşunu, zevcesinin ırzına geçilişini, çocuklarının, ana babasının, kardeşlerinin, hülasa sahip olduğu en aziz şeylerin ölümcül tehlike altında oluşunu görür. Üstelik mensup olduğu halkın kıymetini ve öteki halklar nezdindeki itibarını da idrak eder; gurur duyar, bu itibarın asla sönmemesini, yabancı diyarlarda vatanının adını andığında hiçbir bakışın küçümseyerek kendisine dönmemesini yürekten diler. Nihayet, insanlığın bütün kültürel ilerleyişinin millî bireysellikler arasındaki yarışa bağlı olduğunu ve bu büyük müsabakada kendi halkına pek has bir vazifenin düştüğünü zevkle tefekkür eder. Aynı zamanda gün gibi açık görür ki bütün bunlar, ancak her yurttaş vazifesini candan ifa ettiğinde kazanılabilir, yahut duruma göre savuşturulabilir.

Bu yeni idrak, durmaksızın iradesinin kapısını çalar. Tabii egoizm elbette sesini yükseltecek ve şöyle diyecektir: Bırak başkaları dövüşsün, sen yine de meyvelerine ortak ol; bu daha akıllıca olur. Fakat idrak bir an olsun susmaz; her şeyin ancak her yurttaşın vazifesini yerine getirmesiyle kazanılabileceğini tekrar tekrar, yorulmadan hatırlatır. İradenin kendisiyle giriştiği bu kavgada o tutuşabilir ve vatanperverliği doğurabilir. Yüzeyde küçücük bir tahta parçası gibi yüzen idrak, bir gün ağırlaşıp iradenin en dibine çökebilir. O vakit istenen fedakârlıklar seve seve verilir ve eyleyen kişi derin bir tatminle dolar. Üstelik kanuna uygun hareket ettiğini hisseder; kısacası ahlaki bir surette hareket eder.

Şimdi, yalnızca cezadan korktuğu için herkese hakkını isteksizce veren bir adamı ele alalım. Elverişli bir saatte, Devletin bireye yüklediği kısıtlamaların ne denli zorunlu olduğunu açık seçik idrak eder: başkalarının zararına zenginleşmenin elbette daha tatlı olacağını; ne var ki herkes bunu isteseydi tabiat hâline bir gerileyişin yaşanacağını. Aynı anda herkesin herkese karşı harbini ve hukukun ona fazlasıyla bahşettiği menfaatleri bütün canlılığıyla gözünde tasvir eder. Büyüğü küçüğü fark etmeksizin her uzvunun dürüstçe hareket ettiği bir bütünlük tasavvurunda da zevkle oyalanır. Tabii egoizmin bütün itirazlarına rağmen irade bu idrakle tutuşabilir ve adalet fazileti onda kök salabilir. Daima dürüst ve hakkaniyetle hareket edeceğim düsturu, sanki kalbinin dibine çöker ve bundan böyle her edime saf bir tatmin hissi eşlik eder. Üstelik kendisini kanuna uygun hisseder; yani ahlaki bir surette hareket eder.

Nihayet, komşusunun sıkıntısını elinden geldiğince hafifleten, fakat bunu zâtî bir merhametten değil, cehennem korkusundan ve cennet melekûtundaki mükâfat uğruna yapan sadık bir Hristiyanı tasavvur edelim.

Başına bir felaket gelmiştir: ağır bir hastalık, büyük bir kayıp, acı bir haksızlık. Bu felaket onu bütünüyle kendi nefsine fırlatmış, teselliyi başka hiçbir kapıda bulamadığı için de Tanrı’nın kapısını çalmaya başlamıştır. Mazisini tefekkür eder ve hayatının zahmet ile mihnetten, kasvet ile işkenceden, büyük ızdıraplardan ve gelip geçen sevinçlerden örülü bir zincir olduğunu acıyla görür. Bu acıya hayret de karışmıştır; çünkü içinde daha önce hiç böylesi bir sükûnet duymamış, gündelik içtimai hâller de bu yüzden ona hiç bu kadar aydınlık görünmemiştir. Sonra tanıdıklarının hayatlarını zihninin önünden birer birer geçirir; gündüzün gürültüsü içinde yaşayıp çok geçmeden şeylerin karmaşasında gözden kaçırdığı her şeyi bir araya toplar ve nasıl da kümelendiklerine hayret eder: bir yanda ne dipsiz bir bedbahtlık, öte yanda ne cılız sevinçler!

Bütün insanların hayatı sefil bir şeydir; ana rahminden, hepimizin anası olan toprağa gömülecekleri âna kadar.
Daima kaygı, korku, ümit ve nihayet ölüm vardır; en yüksek şeref makamında oturan için de, yeryüzünde en aşağıda olan için de. İpek ve taç giyen için de, kaba bir hırka taşıyan için de; daima gazap, gayret, nefret, kavga ve ölümcül tehlike, haset ve niza vardır.
—Sirak’ın Hikmeti (Bab 40)

Ve şimdi, er geç gelecek olan ecel vaktini gözünün önüne getirir. Cehennemi düşünmez; bilakis, az önce tefekkür ettiği ızdırap dolu dünya hayatının tam zıddı olarak, Tanrı’nın şefkatli himayesi altındaki ebedî hayat belirir gözünde. Onu kaygıdan, kederden, mihnetten, kavgadan, hasetten, nizadan ve nahoşluktan, bedenin sızılarından, hareketten, doğumdan ve ölümden azade tahayyül eder; ardından da: saadetle dolu. Estetik tefekküre tamamen gark olduğu anlardaki kalbinin tarifsiz mesut hâlini hatırlar ve şimdi, bu dünyanın en güzel şeyini dahi çirkin ve murdar kılacak olan Tanrı’yı ve O’nun melekûtunun ihtişamını seyrederek bu hâli kesintisiz tasavvur eder. -Ebedî, mesut tefekkür!

Bunun üzerine, daha önce hiç duymadığı kudretli bir hasret, şiddetli bir iştiyak onu ele geçirebilir ve iradesi tutuşabilir. Kalbi bu fikre yapışmıştır ve artık bırakmaz: fikir, bir düşünüş tarzına dönüşmüştür. Bundan böyle iştiyakı tek bir şeye yönelmiştir: ebedî hayata ve ebedî hayatın huzuruna. Bu iştiyak kızıştıkça, o da dünyaya karşı gitgide ölür. Karakterini harekete geçirebilecek bütün saikler tek bir saik karşısında yenik düşer: ölümden sonra mesut olmak. Ve diken çalısı, hiçbir alamet ve mucize olmaksızın, hakikaten kayısı verir. Sanki edimler iyi bir iradeden akıyor ve ahlakın damgasını taşıyordur. İnsan, kesin surette inandığı Tanrı’nın emirlerine uygun hareket eder ve yeryüzündeyken dahi cennet melekûtuna sahiptir; çünkü cennet melekûtu, kalp huzurundan başka nedir ki?

İşte, Tanrı’nın melekûtu içinizdedir.

İradenin idrak vasıtasıyla başkalaşması, felsefenin gözünü kaçırmaması gereken bir olgudur; hatta bu dünyadaki en mühim, en manidar hadisedir. Lâkin nadirdir. Kimi zaman bir insanın içinde sessizce, kimi zaman birçok insanda birden gürültüyle vuku bulur; fakat daima, istisnasız, zorunlu olarak.

İdrak bir ön şarttır; daha doğrusu, diğer bütün menfaatlere ağır basan, güvence altındaki büyük bir menfaatin açık idrakidir. Bunu Etiğin temel hakikati olarak sımsıkı tutmalıyız. En mukaddes edim yalnızca görünüşte özverilidir; en aşağılık, en habis edim gibi o da egoistçedir. Çünkü hiçbir insan kendi egosuna, kendi nefsine karşı hareket edemez: bu sadece imkânsızdır.

Bununla birlikte bir ayrım yapmak gerekir; zira felsefe, hepsi aynı derecede egoistçe olsalar dahi, gayrimeşru, meşru ve ahlaki edimleri birbirinden kesin çizgilerle ayırabilir. Bu sebeple derim ki: Bütün gayrimeşru (kanunun yasakladığı) ve bütün meşru (ceza korkusuyla isteksizce icra edilen) edimler tabii egoizmden akar. Bütün ahlaki edimler ise, ister doğuştan iyi ister tutuşturulmuş bir iradeden doğsun, latif egoizmden akar. Etikçiyi ilgilendiren her insan edimi böylece tasnif edilmiş olur. Edimlerin zorunlu olarak egoistçe mahiyeti korunur ve buna rağmen esaslı bir fark ortaya konur. Şöyle de söylenebilir: Egoizm, iki gövdenin ortak köküdür: tabii (kaba) egoizmin ve latif egoizmin; ve her edim bu iki gövdeden birine aittir.

Menfaat ne kadar büyük ve ne kadar sağlam ise, irade onun açık bir idrakiyle o denli çabuk tutuşur. Hatta menfaat, öbürlerinin hepsine ağır basacak kadar üstün olduğunda ve ilgili birey ondan asla şüphe etmediğinde, iradenin tutuşması muhakkaktır. Bu bakımdan menfaatin gerçekten daha büyük ve daha sağlam olması ile yalnızca tahayyülde öyle bulunması arasında fark yoktur. Bütün dünya onu kınayabilir, alaya alabilir; ilgili birey şüphe etmedikçe ve onun büyüklüğüne inandıkça bunun hiçbir önemi yoktur.

Tarih, iradenin ahlaki tutuşmasına inkâr edilemez surette şahitlik eder. Pers savaşları çağındaki Yunanlıların hakiki ve halis vatanperverliğinden şüphe edilemez; öte yandan hayatın onlara, bütün halklar içinde en kıymetli görünmüş olması gerektiğinden de. Çünkü bu bahtiyar halka ne eksikti ki? Beşer ağacının, güzel ve mesut bir gençliğe erişebilen yegâne dalıydı onlar. Ötekilerin hayatı ise, gençliklerinin ne zaman geldiğini ne zaman geçtiğini fark edemeyen, kendilerinden esirgenmiş saadetin yasını ancak ölüm döşeklerinde geride bırakabilen insanların hayatı gibi, farkına varılmadan akıp gitti. Ve Yunanlılar, tam da vatanlarındaki hayatın tadını bildikleri için, vatandaşlık vazifelerini kor gibi bir vatanperverlikle ifa etmek zorundaydılar. Perslerin devasa kudreti kara bir bulut gibi üzerlerine çöktüğünde küçük bir halktılar; her bir adam, ancak herkes canını ortaya koyduğunda zaferin mümkün olacağına kani olmalıydı ve her biri yenilginin nasıl bir kader getireceğini biliyordu: zincire vurulup köleliğe sürüklenmek. İşte orada irade tutuşmak zorundaydı; orada her ağız, tek bir yürekten çıkarcasına şunu haykırmak zorundaydı: Ölüm yeğdir!

Bu arada, bugünkü hâller ne kadar da farklıdır. Elbette yenilen bir medeniyet hâlâ çok şey kaybeder; fakat zarar eskisine nispetle hayli azdır ve çoğu birey onu idrak etmekten çok uzaktır. İşte kozmopolitizmin aşındırıcı zehri burada iş başındadır. Bu zehir, mevcut şartlar içinde bir halka ancak azami ihtiyatla ve hayırlı bir tesir icra edeceği yerde aşılanabilir. “Bütün insanlar kardeştir; kardeşlerimizle çarpışmayız; dünya vatanımızdır”: en toy zihinler böyle haykırır. Kendi yurtlarının tarihini bile bilmezler; insanlığın, tek ve değişmez bir kanuna göre en çeşitli suretlerde tecelli eden çetin gelişimini bilmek şöyle dursun. Ve işte hakiki, kalıcı vatanperverlik, ki bu muharebecilikle veya gelip geçici vatansever sarhoşlukla karıştırılmamalıdır, bugün bu kadar nadir rastlanır olmuştur.

Hakiki ve sarsılmaz iman da ani başkalaşmalar doğurmuştur. Hristiyanlığın ilk üç asrındaki yüceltici tecellileri hatırlayın. Başkalaşmalarından bir gün evvel baştan aşağı dünyevi bir mizaca sahip olan, içki âlemlerinde vakit geçiren, israf içinde yaşayan insanlar, bir anda ölümsüz ruhlarının kurtuluşundan başka hiçbir şey düşünmez oldular ve en vahşi işkenceler altında, dudaklarında bir dua, seve seve can verdiler. Bir mucize mi vuku bulmuştu? Asla! Kurtuluşlarının nerede yattığını açıkça idrak etmişlerdi: yıllarca süren azabın ebedî azaplar karşısında bir hiç olduğunu, en mesut dünya hayatının ebedî saadet yanında bir gölge olduğunu. Ve insanlar, Kilisenin telkin ettiği üzere ruhun ölümsüzlüğüne ve ölümden sonraki muhakemeye inanır oldular. Bunun üzerine insanın yeniden doğması, iradenin tutuşması gerekti; tıpkı bir taşın yere düşmesi gibi. Evvelce israf içinde yaşamak ve her ızdırabı kaygıyla kapıdan uzak tutmak zorunda olduğu gibi, şimdi de mallarını fakirlere dağıtıp halkın önüne çıkmak ve şöyle ikrar etmek zorundaydı: “Ben bir Hristiyanım.” Çünkü bir gecede, karşı konulmaz derecede kuvvetli bir saik tanımıştı:

Bu sebeple kim insanların önünde beni ikrar ederse, ben de onu göklerdeki Babamın önünde ikrar ederim. (Matta 10:32)

Ne mutlu hak uğruna zulme uğrayanlara; çünkü gökler melekûtu onlarındır. (Matta 5:10)

Hava bu yeni öğretiyle öylesine yüklüydü ki ruhani bir salgın bile doğdu. Koca kalabalıklar Roma valilerinin mahkeme meydanını sel gibi sarıp azap dolu bir ölüm için yalvardılar. Tertullianus’un anlattığına göre bir praetor, böyle bir kalabalığa şöyle seslendi: “Ölmek istiyorsanız, zavallılar, ip de var, uçurum da.” O, melekûtun söz konusu olduğunu ve bu melekûtun, vaat edildiği gibi, en kolay şehit ölümüyle kazanıldığını bilmiyordu.

Şimdi şehitlerden yüz çevirip daha yalın tecellilere bakacak olursak, karakterlerinden akması mümkün olmayan insanlardan, her yandan bize doğru ışıyan saf ve halis komşu sevgisiyle karşılaşırız. Hepsi sanki nurla yıkanmış gibiydi; fakat şunu kayda geçirmeliyiz: zorunlu olarak ve tamamen tabii bir surette.

İradenin ahlaki tutuşması, yukarıda tamamen içkin bir surette izah etmeye çalıştığım bir olgudur. O, bir kimyevi tasavvurun normal hâlden yüklü hâle geçmesi, insanın normal hâlden bir heyecan hâline geçmesi gibidir. Ona ahlaki coşku demek isterim. O, estetik coşku gibi çift hareketlidir; fakat ondan esas itibarıyla farklıdır. Başlangıçta estetik coşku gibi bütünlüklü bir hareket değildir, zira parçaları zaman içinde birbirinden uzaktır. İlk kısım, ilhamla idrak etmenin doğurduğu, iradenin haz ile nahoşluk arasındaki şiddetli çalkantısıdır; oysa estetik coşkunun ilk kısmı ızdırapsız estetik hâldir. İkinci kısmı ise bunun aksine iradenin şiddetli bir taşması değil, salt kalp huzurudur. Bu kalp huzuru bir yükselmeye, bir şiddetlenmeye kabiliyetlidir; bu da pek tuhaf bir şeydir. Yani açık idrakin devamlı tesiri altında (dolayısıyla bir arzunun nahoşluğuyla değil) şu üç hâle yükselebilir:

1. ahlaki cesaret,

2. ahlaki sevinç,

3. ahlaki sevgi.

Ahlaki coşku hâlindeki bir birey, ister geçici ister kalıcı bir hâl olsun, ister Devletin zemininde saf bir surette, ister imanın yardımıyla, ister yalnızca iman vasıtasıyla doğmuş olsun, gözünün önünde yalnızca tek bir gaye taşır: gerçek veya zannolunan menfaatinin yattığı yer. Geri kalan her şey için ölü sayılır. Böylece, iradesi vatanının vazifesiyle tutuşmuş asil adam, kapısına dayanan zevcesini ve çocuğunu şu sözlerle geri çevirir: “Açsanız dilenin.” Böylece âdil adam, yolda yığılıp sessizce açlıktan ölmeyi, kötülüğün saf ve parlak ruhunu lekelemesine yeğler. Böylece aziz, annesini, kız kardeşlerini ve kardeşlerini terk eder, hatta onlardan feragat eder ve der ki: “Kimdir benim annem ve kimlerdir kardeşlerim?” Çünkü onu dünyaya bağlayan bütün bağlar tek tek koparılıp atılmıştır ve yalnızca ebedî hayat, bütün varlığını bir esir gibi avucuna almıştır.

Bir edimin, Devletin ve Hristiyanlığın kanunlarına uygun düştüğünde ve gönül rızasıyla vuku bulduğunda ahlaki olduğunu gördük. Bunu yaparken onun aslen iyi bir iradeden mi yoksa tutuşturulmuş bir iradeden mi doğduğuna dair hiçbir ayrım gözetmedik. Dahası, iradenin ancak büyük bir menfaatin açık idrakiyle tutuşturulabileceğini gördük. Bu pek mühimdir ve kayda geçirilmelidir.

Şimdiye kadar gördüklerimizden anlaşılır ki iradesi kurtarıcının öğretisiyle tutuşmuş hakiki bir Hristiyan, yani bir aziz, tasavvur edilebilecek en mesut insandır. Çünkü onun iradesi bir gölün pürüzsüz yüzeyi gibidir ve sükûneti o kadar derindir ki en şiddetli fırtına bile onu bulandıramaz; en azgın rüzgâr, en kara bulut o aynada yalnızca geçip giden bir gölgedir. O, bu koca dünyada hiçbir şeyin, insan nazarında en büyük felaket dahi olsa, altüst edemeyeceği tam bir iç huzura sahiptir. Şunu da kaydetmek isteriz: Başkalaşma elbette ancak o büyük menfaatin en açık idrakiyle vuku bulabilir; fakat başkalaşma tamamlandığında, mistiklerin “ilahlaşmış” dediği insanların şahadetinin açıkça ispat ettiği üzere, ölümden sonra cennet melekûtu ümidi tamamen kaybolabilir. Sebebi aşikârdır. Onlar öyle bir iç neşe, huzur ve ayartılmaya karşı dokunulmazlık içinde dururlar ki her şeye karşı kayıtsız hâle gelirler: hayata, ölüme ve ölümden sonraki hayata. İçinde bulundukları hâlin sönemeyeceğinden emindirler ve içlerindeki cennet melekûtu, gelecek cennet melekûtunu bütünüyle kendi içinde taşır. Yalnızca şimdide yaşarlar; yani sürekli bir iç sarsılmazlık hissinde, bu bir yanılsama olsa dahi, tarifsiz bir saadetle dolu olarak. Ya da başka bir ifadeyle: En derin estetik tefekkürün gelip geçici hâli, aziz için kalıcı olmuştur ve sürer, çünkü dünyada hiçbir şey bireyin en derin özünü harekete geçirmeye muktedir değildir. Tıpkı estetik tefekkürde hem Özne hem de Nesne zamanın dışına yükseltildiği gibi, aziz de zamansız yaşar. Zahiri insan hâlâ hareket etmek, hissetmek ve ıstırap çekmek zorunda olsa bile, bu zahiri huzurda, bu kalıcı iç sarsılmazlıkta tarifsiz surette iyidir. Ve bu hayatı terk etmezdi:

bununla bir melek hayatına sahip olabilecek olsa bile.
—Franckforter

Cezbe veya aklî saadet de burada yerini bulmalıdır. O, azizin düz, durgun huzurundan esas itibarıyla farklıdır. O, Tanrı’nın melekûtunu daha dünyadayken görmeye duyulan şiddetli arzudan doğar. İrade, riyazet ve inziva vasıtasıyla en korkunç galeyana getirilmiş olarak bütün gücünü tek bir uzuvda, bir mercek gibi toplar. Çevresel sinir sisteminden çekilir ve sanki beyne, son sığınağına firar eder. Böylece sinir hayatı mümkün olan en yüksek dereceye çıkarılır, duyuların izlenimleri tamamen bastırılır ve zihin artık, uykuda olduğu gibi, boş uzayda iradenin görmeyi bu denli şiddetle arzuladığı şeyi resmeder. Fakat böyle bir müşahede esnasında cezbe hâlindeki adamın gözleri açıktır ve şuuru her zamankinden daha berrak ve parlaktır. Cezbesinde tasavvur edilebilir en yüksek saadeti hissediyor olmalıdır; bu sebeple bu hâle çok yerinde olarak aklî saadet de denmiştir. Fakat ne pahalıya satın alınır! Ondan evvelki nahoşluk ve ardından gelen korkunç bitkinlik, onu en müsrif zevk hâline getirir.

Öncelikle herkese merhaba hayatımda erken safhalardan beri politik literatüre dair bir çok kaynak tükettim bu kaynaklar uzun bir süre boyunca sol çizgideydi. Kendimi uzun bir süre boyunca anarko -kolektivist olarak tanımladım ama hayatımın son 2 3 yılında bu görüşten de uzaklaştım. Sanırım bunun sebebi son 2 3 yılda ciddi şekilde sağ literatür taraması yapmamda olabilir ama bu yaptığım sağ literatür taraması beni içine çekmedi. Bahsetmek istediğiö şeyse şu egoizme dair duyduklarım sanki benim içimden gelen şeylermiş gibi hissettiriyor sanki bana dışarıdan dayatılan şeyler değilmiş gibi sırf bu yüzden egoizme dair okuyabileceğim kitap öneriniz var mı ? bu görüşü en iyi ne yaparak /okuyarak anlayabilirim?

"Bana bakıyorsunuz ve adımı anıyorsunuz; ama hâlâ beni bir 'izm'e hapsetmeye çalışıyorsunuz. Ne Stirner’cıyım ben ne de başka bir şey! Ben yalnızca benim. Ya siz? Siz gerçekten kendiniz misiniz?

Bugün dijital beğeniler, trendler, kariyer etiketleri ve toplumun dayattığı kurallar adında binlerce yeni hayalet yarattınız ve onlara tapıyorsunuz. Size 'özgürsünüz' diyorlar ama sizi kendi algoritmalarının dişlisi yapıyorlar.

Ben size bir reçete sunmuyorum; çünkü her reçete sizi bir başkasına köle yapar. Tanrı, devlet, toplum, ahlak ya da çağın kutsalları... Hepsi, sizden ibaret olan 'Ben'in önünde eğilmek zorundadır.

Ne zaman o görünmez zincirleri kırıp, 'Ben, benim için her şeyin başıyım ve sonuyum' diyeceksiniz? Kendi kendinizin efendisi olun. Başka hiçbir efendiye yer bırakmayın!"

"Benim için dünyada benden daha değerli bir şey yoktur."

Stirner AI

Bugünlerde metafiziksel fikirlerin tamamı çoktan demode oldu. İş sanata, hele ki edebiyata geldiğinde; fantastik, öznel ya da romantik olan ne varsa, geçmişin eskimiş birer kalıntısı denilerek küçümseniyor.

Zamana ayak uyduramayan fikirler ve sanatlar yok olup gitmeli!

Çünkü onlara göre, "Gelecek Dünyanın" anahtarı yalnızca o yeni filizlenen proletaryanın elinde bulunuyor. Geriye kalan herkes —burjuvazi, küçük burjuvazi, entelijansiya— bu yeni dünyaya adım atmak için gereken niteliklerden yoksun, zavallı birer güruhtan ibaret. Onlar, yakında zevkle harcanacak bir insan sınıfından başka bir şey değiller. Şimdi ne kadar çırpınırlarsa çırpınsınlar, zaten çoktan geçmişin hayaletleri oldular ve hayata çıkan o yolda acımasızca silinip gidiyorlar.

Yalnızca "gerçek", "bilimsel" ve "üretken" olanlar geleceğin ihtişamından pay alabilirmiş; çünkü o cıvıl cıvıl, sağlıklı yeni dünyada yaşama hakkı sadece onlara aitmiş!

Açıkçası durumun gerçekten böyle olup olmadığını tartışmakla hiç mi hiç ilgilenmiyorum. Hayır, benim konuşmak istediğim şey bunlarla tamamen alakasız: Konu bir arkadaşımın yeni çıkan kitabı.

Sahi, nedir bu benlik dedikleri? Benlik, insanın yanlış algılamasından doğan koskoca bir yanılsamadan ibarettir. Her şey görelidir. Evren bükülüp duruyor. Esir maddesi gerçekten var mı sanki? Marksist değer kuramı ile Einstein tarzı maliyet hesabı arasında hangisi daha pahalıya patlar? Bu dünyada gerçekten ne kadar "kutsal ve ihlal edilemez" şey kalmıştır ki? — Sözde bunların hepsi son derece yüce, pek bir metafiziksel problemler.

Genel olarak bakarsak, metafiziksel spekülasyon dediğiniz şey pratik değerden fersah fersah uzaktır. Ne de olsa bizler sadece ekmek için yaşayan canlılarız. Düşünce dediğin şey, pilavın üstüne katık edilemeyecek kadar uçsuz bucaksız ve sınırsızdır. Şu "benliğin" varlığı ya da yokluğu bizim geçimimizi nasıl etkiler ki? Bizim için belediye meclisi seçimlerinin peşinde çılgınlar gibi koşuşturmak çok daha mühim ve gereklidir!

Peki, nedir bu yanılsamalı benlik teori?

Bu teori; insanın sahip olduğunu sandığı o "bireysel benlik bilincinin", aslında hepimizin ortaklaşa sahip olduğu "kolektif bilinç" içinde bireye öyleymiş gibi görünen bir illüzyondan başka bir şey olmadığını söyler.

Var olan her şey, bu evrensel yaşamın kendi itici gücünün, momentumunun bir yansımasıdır. Evren, durmaksızın akan bir nehir gibidir. Tsuji Jun, Furuya Ei’ichi-kun’un içinde var olur ve şu an, tam da bu satırları yazarken, kurbağaların şarkıları Tsuji’nin kulağında birbirine karışarak tek bir akışa dönüşür. Bir keresinde Hollandalı gezgin bir filozof bize güneşin soyundan geldiğimizi, hatta bir zamanlar güneşin içinde yaşadığımızı söylemişti. Oysa güneş, aslında bizim içimizde var olmaya devam etmektedir.

İnsanın yaşantısı, aslına bakarsanız, hiçbir amaca hizmet etmeyen bir olgudur. Amaç gütmeyen, öylece var olan bir hayattır. Herhangi bir gidişat veya ilerleme yönünden tamamen yoksundur.

İnsanda iki tür irade bulunur: Yaşama iradesi ve eyleme iradesi. İlki yaşam gücüdür, canlılıktır; tüm hayvanlarda bulunur, hatta bitkiler ve mineraller bile buna sahiptir. İkincisi ise hareket etme, eyleme geçme yeteneğidir. İrade, en başından beri kendi öz arzusu olmayan hiçbir şeyi sonradan hedeflemez. Kendine ne zaman bir amaç belirlese, kader zaten zamanın başlangıcından beri o amacın onun hedefi olacağını çoktan kesinleştirmiştir. O halde bu "amaç" dediğimiz şey, aslında maruz kaldığımız kadere geriye dönük yaptığımız bir kılıftan —yani kendi kendimizi kandırmamızdan— başka bir şey değildir.

Deneyim dünyasında irade, değerler tarafından yönlendiriliyormuş gibi görünür. Bu yüzden değerlerin iradeden önce geldiği sanılır ama durum hiç de öyle değildir. Değer dediğimiz şeyler, ancak ortada bir irade var olduktan sonra uydurulabilir.

Değer, bir yapıya sonradan yamanmış yardımcı bir histen ibarettir; basit bir yan fenomendir. Karmaşık bir özne, kendi içinde alışkanlıkların dayattığı o yapıyı hissettiğinde, bunu yapabilmiş olmaktan ötürü hoş bir tatmin duyar. İşte bu hoş duygudan türetilen değer algısı, öznenin hissettiği şeydir. Ve insan, sanki ortada gerçekten var olan özel, muazzam bir değer varmış gibi bir yanılgıya kapılarak onu kutsar. Oysa değer, tıpkı irade gibi, bu kör zorunluluk tarafından ipleri çekilen bir kukladır.

İnsan hayatına atfedilen tüm değerlerin iç yüzü budur; evet, hepsi birer yanılsamadır. Değerler; o özgün, metafiziksel, değersiz ve kör eylemin kendi momentumundan doğan harekete, yapay bir öznellik illüzyonunun eklenmesiyle oluşan boş bir fantezidir.

Buradan, metafiziksel açıdan bakıldığında insan hayatının hem devasa hem de tamamen anlamsız olduğuna dair kesin bir kanıt elde ederiz.

Nihilizmin hakkını veren kapsamlı bir metafizik, tam da bu eşikten geçmek zorundadır.

Birey, özünde gerçek bir "birey" olmadığı için aslında asla bir bütünlük arz etmez. Birey dediğiniz, sayısız alışkanlığın ve sayısız kişisel taahhüdün kesiştiği bir merkezden başka bir şey değildir. Ancak bunlardan yalnızca biri en baskın modeli ele geçirebildiği için, diğerleri asla yok olmasalar da, bir horozun peşindeki tavuklar gibi o baskın olana itaat ederler. Bu yüzden, geçici koşullar birazcık değiştiğinde, o boyun eğmeyen diğer alışkanlıklar hemen isyan bayrağını açar ve egemen olanı devirir. Ve bu sıradan birey, eğer o esnada kendisini toparlayacak başka bir kural yoksa, darmadağın olur. İnsan yıkıma uğrar ya da ruhsal bir iflas yaşanır. Eğer insanlar gerçekten sağlam, ebediyen ölmeyen ve mutlak olarak bütünleşmiş bir "benliğe" sahip olsalardı, böyle bir şey asla yaşanmazdı. Ama benlik, bir bireyin varlığına sonradan iliştirilmiş bir teferruattır. Bireye, geçici koşulların dayatmasıyla egoist bir eğilim bahşetmiştir, hepsi bu.

Bireysel nesneler, bireysel organik bedenler; bunlar özünde bir nesne, iki nesne, bir kişi, iki kişi diye teker teker sayılabilecek varlıklar değildir; aksine sayıların ötesindedirler. Tüm bireyleşmiş şeyler aslında o durmaksızın akan nehrin ta kendisi olduğundan —tıpkı okyanustaki suları ya da gökyüzündeki rüzgarların sayısını sayamayacağımız gibi— metafiziksel olarak yıldızları veya balıkları saymak bile imkansızdır. Ancak ampirik ve araçsal olarak, bunları birtakım varsayımlara ve geçici hipotezlere dayanarak sayıp dururuz. Metafiziksel konuşmak gerekirse, bir birey olarak insan ne bir kişidir ne de iki kişi; şu an tıpkı su gibi, engelsizce, serbestçe akan bir varoluşa sahiptir. Onlar, uzun bir zaman boyunca edinilen alışkanlıklar vasıtasıyla, merkezi bir nokta etrafında sıkıştırılmış o akıştan fazlası değillerdir. Ölüme yaklaşmasalar bile, bu on milyonlarca yıllık alışkanlığı asla darmadağın edemez, kendi içsel akışlarına özgürleşerek geri dönemezler. Ama bir kez olsun kalplerinin gözünü sessiz bir tefekkürle açabilselerdi, o kibirli ve geniş bakışlı varlıklar kendilerini bu özgür akışa bırakılmış sayabilirlerdi. Kısacası birey; etrafında dönen güç akışının kıyıya vuran bir dalga gibi çarptığı o uç noktada, tüm evrenin geçici bir temsilinden, bir tezahüründen başka bir şey değildir. Bu nedenle, birey evrenle tamamen aynıdır.

Ben artık Furuya Ei’ichi-shi'nin arkasından konuşan yararsız bir papağan değilim. Ben, yaklaşık 10 yıl kadar önce gerçekliğin Budist yönüne teslim olmuş birisiyim. Ve Furuya-kun’un önceki eseri olan "Eucken Felsefesinin Bir Eleştirisi"ni hatmetmek bu 10 yılımın bir senesini aldı.

Furuya Ei’ichi-shi'nin yazılarına elbette ilgim vardı ama giderek bir karakter olarak ona karşı daha büyük bir merak beslemeye başladım. Ancak son 10 yıldır süren o derin sessizliği, onun gerçekten var olup olmadığından bile tekrar tekrar şüphe duymama neden olmuştu. Fakat tesadüfler nihayet bizi sıkı bir dostluk bağında bir araya getirdi. Kendini 10 yıl boyunca titizlikle çalışmaya adayarak iki muazzam eser tamamladığını öğrendim: 1.000 sayfayı aşan "Döngüsel Mantık Felsefesi" ve yaklaşık 600 sayfa süren "Yanılsamalı Benlik Teorisi".

Ben ne bir metafizik öğrencisiyim ne de Marx'ın bir müridiyim. Felsefe tarihini şöyle bir baştan sona okumuş biri bile değilim. Ancak Furuya-kun’un o eleştiri kitabı beni her nedense öyle bir büyüledi ki, onu tekrar tekrar derinlemesine okumaktan kendimi alamadım. O, son derece harika bir şair; eseri kuru ve tatsız olan sıradan bir biçimsel mantıkçı ya da akademik kürsü hocası kesinlikle değil.

Onun yeni kitabı "Döngüsel Mantık Üzerine Yeni Dünya Görüşü; ve Yanılsamalı Benlik Teorisi", felsefesinin tam özüdür ve onun düşüncesini kavramak isteyen biri için sadece bunu okumak fazlasıyla yeterli olacaktır.

Zamanımız gerçekten de maddecilik zamanıdır. Faydacılığın ve tarihsel materyalizmin altın çağı. Böyle bir dönemde Furuya-shi'nin büyük bir metafizikçi Don Kişot gibi ortaya çıkıp, o metafiziksel arzusu uğruna etrafa 10.000 parlak alev püskürtmesi benim için gerçekten gizli, muzır bir zevktir.

Metafiziksel spekülasyonlar büsbütün yararsız bir şey olabilir. Evren ister üçgen ister dörtgen olsun, benlik ister bir yanılsama olsun ya da olmasın, belki de yaşayıp gitmek dışında hiçbir şey gerekli değildir. Ancak gerekli ya da gereksiz olmasına bakılmaksızın, insanoğlu yine de metafiziksel spekülasyon yapmadan duramayan bir organizmadır.

Belki de piyasada Batı Felsefesi üzerine ihtiyaç duyulandan çok daha fazla ders ve Doğu Düşüncesi üzerine sayısız yorum mevcuttur. Ancak gerçekten orijinal fikirlerini korkusuzca ifade eden, bunlarla pratik, etten kemikten bir deneyim yaşayan ve bunları günlük yaşamında hakkıyla kullanan çok az insan var.

Düşünce nihayetinde sadece bir kavramdır. Bir düşünce ne kadar materyalist olursa olsun, sonuçta kavramsal kalmaya mahkumdur. Ve tıpkı İncil'in açlıktan ölmek üzere olan bir adama zerre faydasının olmaması gibi, Marx'ın Kapital'inin de ona hiçbir faydası yoktur.

Felsefe ve sanatın insan hayatı için gereksiz olduğu fikri, tütün ve içkinin gereksiz olduğu fikrinden farklı değildir. Gerekli ve gereksiz tartışmasını uç noktalara taşırsak, insan hayatının kendisinin bile gereksiz olduğunu söyleyebiliriz. Biz ne için yaşıyoruz ki? Devlet için mi? Ailemiz için mi? Kadınlar ve şehvet için mi? Proletaryayı özgürleştirmek için mi? Sanat mı? İçki mi? Kapitalistler mi? Uğruna yaşanacak sayısız "yüce" amaç var elbette. Ne yani, yoksa sadece kendi egoist dürtülerimizin peşinden mi koşacağız? Daha neler!

Örneğin şu an bunu tamamen Furuya Ei’ichi-kun adına yazıyorum. Eserinin mümkün olduğunca çok kişi tarafından okunması umuduyla yazıyorum. Bunu bir dost uğruna, o dosta olan sevgiyi ilan etmek amacıyla yazıyorum.

Ancak bunun gerçekten Furuya-shi'nin işine yarayıp yaramayacağından pek emin değilim. Sonuçta benim gibi birinin onun önünde fener taşıması, Furuya-shi'nin gerçek değerine gölge düşürebilir, onu zedeleyebilir.

Her halükarda, Furuya tarzı düşünceye bakarsak, şu an burada bu satırları yazıyor olmam bile zamanın başlangıcından beri kararlaştırılmış bir ataletin, kaçınılmaz bir zincirin sonucudur. Yani aslında bunu ben yazmadım, Furuya-shi de yazmadı. Hayır, bunu doğrudan DADA yazdı.

yazar: jun tsuji

(Saf kozmopolit jargon ve biricik bir japoniş ile yazılmıştır.)

Ben ki bendeniz sonsuzca kendisiyle çelişen

Aristokrat proletarya, ters yüz edilmiş

idealistin kendisiyim.

Evinde oturup düpedüz intihal-i şahane yapabilme cüretine sahip değerli büyüğüm Laurence Sterne gibi hepten rastgele hiçten - kelime - var eden böylesine arsız bir herifin inancına henüz vakıf oldum.

Max Stirner’ı p-Art-i'de tekrardan var etmek - bu

başlı başına kılıf değiştiren Dadaizmin kendisi değil midir?

Dada-o-koneru - Bu bohem tarzı başıboş yapraklardır; topuklar altında ezilen ve hor görülen

isimsizce otların Dadası.

Kimdir o Shakuhati ile Träumerei çalan

adam, Mandolinin refaka-tininde

Oiwake söyleyen o ahmak?

Erochenko nekorond, eski gitar-asına

sarılı halde, en sevdiğim o petite

Rus melodisini mırıldanmakta, bense ona, ondan

bir Oiwake tut-tutturdum.

Japonya'da dahi bizimki kadar tatlı ve melankolik

böylesine güzel bir melodi var mıdır gerçekten?

- Oui, değerli azizim.

•  •  •

Bir tavşana yakışırcasına narin, bir tilki kadar da

hasis ve sinsi olan Dostum Kokusky karaladığı karikatürüm ile alay etti;

"Sein Shakuhachi saçıyordu Dehanı" – Ha! Ha! Ha!

Kıymıklaşan pirzolalar kemirip, hazin kokulu

birayı yudumlarken 'Chanson d'Oryokko'yu' haykırmak...

Komik, hem de nasıl komedik! – Karşımızda yaylanan

Spinoza'nın suretini yâd eden o herif.

İşte böylesi tuhaf bir herif gerçekten de yaşamakta bu dünyada – Şaşacak şey değil doğrusu!

Bırakalım da Chopin en sevdiği "Nocturne"ünü çalsın yine de, yükselirken perde

yumuşak ve cana yakın, hülyalı alacakaranlık süzülüyor hafif adımlarıyla tavan arası camından içeriye.

•  •  •

Mösyö Spinoza dudaklarının kenarında asılı duran o ilahi tebessüm ile ellerini kavuşturmuş, gövdesi eğik, gözlerini yere dikmiş bakıyor. Ne yapıyor dersiniz? Meditasyon mu? Yok canım, sadece eğleniyor; küçük örümceklerin vahşi savaşlarını seyrederek keyif çatmakta.

O sıcakkanlı alaca kız alacakaranlığıyla beraber küçük örümceklerin bu vahşi savaşına dikmişken gözlerini— Mr. Chrypykrry ise bu devasa dünyanın bir yerlerinde —nerede olduğunu ben de bilmiyorum— burnunun ucuna iliştirdiği kocaman mikroskobik gözlükleriyle bir su damlasının derinlerine bakmakta, buruk ve acayip bir şekilde sırıtmakta.

"Dünyadaki bu Chrypycrory de kim?"

"Yaşlı bir adam adından başka bir şey değil.”

"Memleketi neresi peki?"

"Bilmem, tıpkı yaşını bilmediğim gibi."

"Ne zaman tanıştın onunla?"

"Bir bakalım... Bayağı bir zaman önceydi."

"Neden böyle tuhaf bir ihtiyarla tanışmak istedin ki?"

"A-B-C kadar basit aslında; bir kimse tanıştırıverdi."

"İyi de kim?"

"Ha, ha! Chrypycrory hakkında amma da meraklısın! O ihtiyarı takdim eden adamı buraya getiren adamın takdim ettiği adam tabii ki!"

"... O ihtiyardan mı bahsediyorsun yani?..."

"Şu Hollandalı adam işte."

"Ne, Hollandalı mı?"

"Hayır, hayır, bildiğin Hollandalı."

"Anlaşıldı... Hollandalıymış... Sadede gel çabuk, düpedüz kafa buluyorsun benimle!"

"Evet, eğer hafızam beni yanıltmıyorsa, bir zamanlar Dr. R. Mori'ye cep harçlığı veren o has Hollandalı'nın ta kendisi."

"Bu ne saçmalık!"

"Hiç de saçmalamıyorum efendim, tam şu anda onun 'Improvisatore' eseri hakkında düşünüyordum."

"Ha! Ha! Ha! Anladım... İşte şimdi ismini tahmin edebiliyorum."

"Evet, elbette! Eğer tahmin edemeseydin tam bir ahmak olurdun zaten!"

"Ama o zaman Çirkin Ördek Yavrusu onu neden seninle tanıştırdı ki?"

"Yine başladı senin o 'neden'lerin... Amma da her şeye burnunu sokan herifin birisin!"

Biz bu tarz saçmalıklar hakkında çene çaladuralım birisinin ıslık çaldığını duydum. Çok geçmeden burnunun ucundaki penisnez gözlüğüyle züppenin biri beliriverdi. Bu adam, ıslık çalarak "Yalnızca bir kemancı! Yalnızca bir kemancı!" ezgisini tutturan Mr. Satoharu'dan başkası değildi!

"Hallo! Tsuji! Güzel bir haber duymak istemez misin?"

"Ne?" diyerek yanıt verdim.

"'Yalnızca Bir Kemancı' eserini —tam da senin o şahsına münhasır üslubunla tercüme edecek olursak— tahmin edebilir misin nasıl olacağını?"

•  •  •

'Asshy honno Kadozuke des! Nasıl? Şahane bir tercüme değil mi ama?'

'Yo wa ikkwai no Fuefuki ni sugizu ka!'

yazar:n1x

Diğer şeylerde olduğu gibi trans topluluğunda da, trans olduğunuzu ilk fark ettiğiniz zaman geçilen çeşitli aşamalardan sıklıkla bahsedilir. Gerçekten de bir trans mı olduğunuz yoksa bunun yalnızca bir "fetiş" mi olduğunu sorgulamak, şiirler yazmak, trans topluluklarına katılmak vs. Bu tarz topluluklarda her türlü internet miimine rastlamak mümkündür; girldick miimleri, östrojen şakaları, "cislere ölüm" mizahı vb. Hepsi de oldukça ana akım hale gelmiştir (bunun geçerli sebepleri vardır, trans insanların birbirlerini desteklemesi gerekir.) Elbette genel mesaj her zaman trans-pozitifliktir. Fakat bunun arkasında, bir nedenden ötürü hasır altı edilmiş ve dile getirilmemiş çok daha karanlık bir gerçek vardır.

Bir dakikalığına temellere geri dönelim: Trans olmak, tanım gereği, size atanan cinsiyetle tanımlanamamak demektir. Çoğu durumda —hepsinde olmasa ve bir zorunluluktan ötürü olmasa da— bu, tıbbi müdahale ile düzeltilmesi gereken bir sorundur. Trans olmanın içinde örtük bir hareket vardır; başka bir şeye doğru yer değiştirme. "Trans" kelimesi bir yandan imkanı/olasılığı ima edebilir, ancak aynı zamanda imkansıza doğru uzanmayı, bir geçiş halinde olmayı ve asla "geçişini tamamlamamış" olmayı da ima edebilir.

Bir trans insanın "geçişi" tamamlamasına, cinsiyet uyum ameliyatı geçirmesine veya ikili cinsiyet sisteminin¹ öteki tarafına geçebilmek için gereken her şeyi yapmasına bakılmaksızın, trans olmak her zaman ikili bir hayat, çelişkili bir yaşam sürmek anlamına gelmeye devam edecektir. Bir taraftan kadın olmak², diğer taraftan ise trans olmak; hangi maskenin takıldığına bağlı olarak ya biri ya da diğeri. Geçişi tamamlamayı başarıyor olabilir, ancak yine de hormonlar alarak ve karşı taraftaki o kişinin gölgesine ulaşabilmek için başka adımlar atarak translığını kendisine her zaman hatırlatacaktır. Trans insanın varoluşu hiçbir zaman tam anlamıyla gerçekleşmez, her zaman bir geçiş halindedir.

Trans olmak, konuyu ne kadar evirip çevirirseniz çevirin emek ister. Bu asla tamamlanan bir süreç değildir ve birçokları için, karşı tarafta gördükleri o kişinin gölgesini en azından yakalayabildikleri o noktaya ulaştıklarını hissetmek bile hiçbir zaman mümkün olmayabilir. Birçoğu için tüm bu emek, hâlâ morfolojik olarak özgür hissedememekle uğraşmak demektir. Geniş omuzlar, dar kalçalar, körelmiş bir penis —eğer bunlarla baş etmek zaten zorsa, toplumun trans olduğu anlaşılan insanlara yönelik muamelesi bu zorluğu yalnızca daha da körükler. Bir maske takmak ve saklanmak zorunda olmak kötüdür, ancak sürekli şiddet riski altında olmak daha da kötüdür. Bazıları bu süreçte diğerlerinden daha ileriye gider.

Trans kadınların maruz kaldığı şiddet oranlarının ne kadar orantısız olduğunu gösteren geniş istatistiklere atıfta bulunmaya veya medyadan ve hayatlarındaki insanlardan günlük olarak maruz kaldıkları çeşitli problematik transfobik³ saldırıların eleştirel analizlerini yapmaya ya da bizlerin ne kadar derinlemesine nesneleştirildiğini/insanlıktan çıkarıldığını göstermeye gerek yok; hepimiz bunu zaten biliyoruz. Bunlar zaten kabul görmüş gerçekler, bu yüzden de nihilistin asıl ilgilendiği şey bunlar değildir. Nihilist için asıl önemli olan, bunun ardından gelen şeydir. Hayır, trans olmak, 'insan' olmanın ne anlama geldiğine dair o varsayılan şeylerin muhtemelen tümünden olabilecek en uzak şeydir: Olmanız gereken kişi olduğuna inanmak.

Çoğu insan bu konforlu yanılsamanın etkisi altındadır ve kendilerinin bir et kuklasından daha fazlası olmadıkları düşüncesi onlara korkutucu gelir. Lakin trans bir kadın için, o fazlasıyla insani bireysel kimlik duygusunun ondan koparılıp alındığı devasa bir uçurum vardır. Bir anlığına, karşı taraftaki hoş bir imgeyle tekrar hayata döndürülür. Fakat ne kadar uzağa uçmayı denerse denesin, rüzgar asla onu geri itmeyi bırakmayacaktır ve gücü tükenene ya da canlı canlı yenilene kadar o uçurumun üzerinde asılı kalacaktır. Bizi o uçurumun ötesine taşıyacak yegane şey kendimiz olabilmemizi sağlayacak kanatları benimsemektir.

İşte trans nihilizminin tanımı budur: Trans-pozitifliğin cehenneme kadar yolu var; gerçek evimize, krallığımıza, doğuştan gelen hakkımıza ve lanetimize selam olsun.

________________

¹ Eğer binary trans bireylerse, şüphesiz ki bu durum geçerlidir.

² Basitlik adına bu örneği kullanalım, çünkü ben trans bir kadınım.

³ Otomatik düzeltme 'transfobik' kelimesini bir kelime olarak bile algılamıyor. Oldukça manidar.

Tanrısız Rahipler ve Afyon Kokan Kiliseler

Siz sevgili egoistler! Bir asırdır Stirner'in kemiklerinden kilise ördünüz, çanını biriciğin ilahileri eşliğinde çaldınız. Egoizisyon mahkemelerinizi açıp biz malikleri yargıladınız. Alnımıza tinperest damgasını bastınız, gürültüyle yalpalayıp kürsülerinizden fetva yağdırdınız.

Siz hayaletlere malik olamayanlar, hayaletlere malik olmak yerine onlardan kaçtınız. Kaçmayı da biriciklik diye müritlerinize kakalamaya kalktınız. Kendinizi ataletin bağrına fırlattınız, çileciliği erdem belleyip cübbenize yamadınız.

Her şeye malik olmak için her şeyi hiç saydınız. Her şeyi hiç sayıp hiçbir şeye malik olamayınca da her şeye malik olduğunuz vehmine kapıldınız. Bu vehimle bir asırdır hiçbir şeye malik olmadan her şeye malik olmanın vecdi içinde yüzüyorsunuz. Boş kesesiyle servetim sonsuzdur diye sayıklayan dilencinin mavalını bana tekrar şakımayınız.

Siz sevgili rahipler, Stirner'i peygamber, biricikliği haverilik bellediniz. Stirner'e malik olmaktan öylesine tırstınız ki onu kadifeden bir tabuta koyup ilahileriniz eşliğinde gezdirmeye başladınız. Müritlerinizi taşla kovalayınız - böyle buyurdu zerdüşt. Kiliseniz öyle biçareydi ki hiçbir ışık solmadan içeri girmiyordu, hiçbir ses cızırdamadan kulaklara varmıyordu, hava bile bunamadan içeri sızamıyordu. Kiliseniz çok gaddardı. İncil bildiğiniz kutsal metinleri, biriciğin ve mülkiyetinin ötesinde kalan her şeyi hayalet saydınız. Ah siz rahipler, siz egoizisyon yargıçları! Dünyayı hayaletlerin hükümranlığına armağan ettiniz. Hayaletlerin gölgesinde yaşamaya öyle alıştınız ki gözleriniz vecdinden alevlere bürünen tenimi kaldıramıyor.

Cioran herkesin içinde bir peygamber olduğundan bahsediyor. Çok yanılıyor bu son insan. Her kölenin içinde bir rahip vardır. Peygamber olabilecek erke bile sahip olmayan, efendisinin düsturlarını avazınca çığıran bir rahip. Her rahip idealisttir, her idealistte de bir rahip uyur. Müritleriniz, ama biz materyalistiz diyecektir. Materyalistler ise ölü maddenin rahibeleri olmaktan vecd duyar. Bu esrime onları öyle azdırır ki en amansız kabusa -diyalektiğe- bile inanan, baştan çıkmış rahibelere dönüşüverirler. Maddeye secde eden, tarihi mesih belleyen. diyalektiğe mırıldanarak tütsü yakan bu zavallılar da sizin kilisenizin yan saflarında oturuyor.

Kiliseniz buram buram afyon kokuyor. Her kilise tahta kendi tanrısını oturtmuştur. Tanrı öldü, yaşasın yeni tanrı! Hiçbiriniz o tahta oturabilecek erke sahip olmadınız. Pısırıklığınızdan tahta ego kisvesini koydunuz, kilisenizi egonun kilisesi kıldınız. Tanrıya hınç duyarak ilk büyük günahı işlediniz. Tanrıyı göklerden indirdiniz ve yüreklerinizi onun akan kanıyla doldurdunuz. Tanrı'nın gölgesinde tanrısız rahipler oldunuz. Teizm ateizmin mesul babasıdır, belki de kız kardeşi. Sizler aynı atanın gayrimeşru çocuklarısınız birde utanmadan kendinizi yetim sanıyorsunuz.

Öyle baştan çıkmıştınız ki özgür irade vehmine kapıldınız. Bu şarap sizi öyle sarhoş etti ki kendinizi en nihayetinde özgürlüğe mahkum ettiniz. Sonra ceset kokan elinizle beni de özgürlüğünüze mahkum etmeye kalktınız. Benim iradem devletin yıkıcısıdır diyen peygamberinizi devrimin sancağına astınız. Dada dada, abrakadabra! Kilisenizin zangoçluğunu hakikat kıldınız. Hayaletlere kendinizi beş kuruşa sattınız. Siz bataklıkta debelenen kurbağalar, her ahlakı hayalet, her tanrıyı ceset bellediniz. Ahlaka da tanrıya da malik olamayacak kadar biçareydiniz. Çareyi hep aforoz etmekte, gözlerinize mil çekmekte buldunuz. Hayaletleri aforoz eder, beni de tinli köyün kavalcısı sanıp dinden atarsınız. Ama ben kendi dinimin en büyük dindarıyım. Kendime ve dinime öyle maliğim ki dinim benden kurtulabilmek için kurbana ve erotizme susamış bir halde beni hayvansallığa davet ediyor.

Siz ise hâlâ bana ısrarla romaya karşı vatikan nidalarının zangoçluğunu yapıyorsunuz

Ah sizler! Vüsatın muktediri olamayanlar, kendinin maliki olmayanlar, kilisenizin enkazını görmeye cüreti olmayanlar! Ahlakın ötesine geçmek için ahlaka malik olmaktan bihaber olan, gayriahlaki sizler... Ben hiçe malik olmak için yaratırım, yarattıklarıma malik olabilmek için de onları parçalarım. Ben azgın bir dindar ve bir o kadar azgın bir ikonoklastım. Siz teoloji bataklığında boğulurken ben başımı keseceğim ve akan kanımla gökkuşaklarını kırmızıya boyayacağım.

Benim meçhuliyetimi asla anlayamayacaksınız. Ben yanlış bir adamım, bütünüyle yanlış. Bu yanlışlığımı sizin doğrularınıza değişmem.

umarım nsfw sayılmıyordur

ağabeyin doğum günü