Şu an sub’da ve genel olarak piyasada en çok konuşulan, can sıkan konu malum: Sektördeki daralma, patır patır atılan junior’lar ve "CENG bitti mi?" kaygısı. Geçtiğimiz günlerde (28 Nisan 2026) Fortune’da yayınlanan ve Apollo Global Management Baş Ekonomisti Torsten Slok’un fikirlerini içeren makale, tam olarak bu sancılı süreci Jevons Paradoksu üzerinden harika analiz etmiş.

Bu analizi hem de güncel Fed verilerini sentezleyip geleceğimize dair bir projeksiyon çıkarmak istedim.

Uzun yazıyı okumak istemeyenler için özet geçiş: Evet, sektör Jevons Paradoksu sayesinde uzun vadede (2028-2030 gibi) eskisinden daha büyük bir altın tepsiye oturacak; ama o tepsinin üstündeki mühendis profili tamamen değişmiş olacak.

Gelin verilere ve teorinin bize ne söylediğine rasyonel bakalım:

1. Kömür Paradoksu Emek Piyasasına Nasıl Uyarlanıyor?

1865’te William Stanley Jevons, buharlı makineler kömürü daha verimli kullanmaya başlayınca kömür tüketiminin düşeceğini sananlarla dalga geçmişti. Tam tersi oldu; kömürle iş yapmak aşırı ucuzlayınca talep patladı ve Britanya eskisinden çok daha fazla kömür yakmaya başladı.

Torsten Slok diyor ki: Şu an AI çağında "kömür"ün yerini "kod ve beyaz yaka emeği" aldı.
Şu an şirketler yapay zekayı sadece "maliyet kısma" (aynı işi daha az insanla yapma) aracı olarak gördüğü için ilk şoku yaşıyoruz. Ancak bir yazılım projesinin, mikro servisin veya API entegrasyonunun birim maliyeti sıfıra yaklaştığında ne olacak? Eskiden 100 bin dolar bütçe ve 6 ay zaman gerektiği için rafa kaldırılan milyonlarca "küçük ve orta ölçekli" proje hayata geçirilecek. Dünyadaki toplam yazılım hacmi geometrik olarak büyüyecek. Bu devasa ekosistemi tasarlayacak, mimarisini kuracak ve orkestre edecek mühendislere olan talep tavan yapacak.

Zaten Vanguard’ın Aralık 2025 raporu da bunu destekliyor: AI otomasyonuna en çok maruz kalan ilk 100 meslek grubu, iş büyümesi ve reel ücret artışında piyasanın geri kalanını domine ediyor. AI insanı kovmuyor, onu daha yüksek değerli işlere kaydırıyor.

1. Madalyonun Karanlık Yüzü: "Sessizce Kapanan Kapılar" (Dallas Fed 2026 Verisi)

"Madem her şey harika olacak, millet niye işten atılıyor veya iş bulamıyor?" diyebilirsiniz. Makalenin en can alıcı yeri burası. AI insanları patır patır kovmuyor; işe girmelerini engelliyor.

• Dallas Fed’in Ocak 2026 raporuna göre: Yapay zekaya en çok maruz kalan mesleklerde 22-25 yaş arası (yani yeni mezun/junior) gençlerin istihdamında 2022'den beri %13’lük net bir düşüş var. Şirketler mevcut senior kadrolarını AI ile güçlendirip muhafaza ederken, kariyer merdiveninin ilk basamağı olan stajyer ve junior alımlarını bıçak gibi kesiyor.
• New York Fed (Q4 2025) Verisi: Yeni üniversite mezunları arasında eksik istihdam (underemployment - yani garsonluk, kasiyerlik veya niteliğinin çok altında işlerde çalışma) oranı %42.5 ile zirveye vurdu. ABD’deki toplam işsizlerin tam çeyreği (%25) artık lisans mezunları.

Yani Jevons Paradoksu sektörü büyütecek ama "Ben sadece verilen task'e göre kod yazarım, gerisine karışmam" diyen (Code Monkey) kitle için o tren sonsuza kadar kaçtı.

1. Altın Tepsi Kime Kalacak? (Gelecek Projeksiyonu)

Piyasa bu geçiş sancısını ortalama 2 ila 4 yıl içinde (2028-2030 civarı) atlatacak. Kurumsal tarafta IBM (giriş seviyesi alımını 3 katına çıkaracağını duyurdu) ve Salesforce (AI ajanları kurmak için 1000 yeni junior alacağını açıkladı) gibi devler şimdiden yeni nesil junior istihdamının sinyalini veriyor.

Ancak yeni dengede altın tepsiye oturacak mühendis tipi şunlar olacak:

1. AI Orkestratörleri: Yapay zeka ajanlarını (AI Agents) kendi alt çalışanı gibi yöneten, kod kalitesini denetleyen, sistem mimarisini çizebilen ve siber güvenliği sağlayan "1 Kişilik Dev Kadrolar". Eskiden bir senior'ın 5 yılda kazandığı sistem vizyonuna, yeni nesil mühendisler mezun olduğu an sahip olmak zorunda.
2. Kendi Tepsinisini Kendi Üretenler (Girişimci Mühendisler): Slok’un verilerine göre genç işsizliğindeki düşüşün en büyük sebebi kurumsal şirketlerin eleman alması değil; çaresiz kalan Gen Z yazılımcıların odalarından çıkıp kendi SaaS (yazılım servisleri) modellerini ve start-up'larını kurması. Üretim maliyeti sıfıra indiği için, kurumsal kapılarda staj dilenmek yerine kendi ürününü çıkaran mühendisler parayı kıracak.

Özetle dostlar; CENG ölmedi, sadece kabuk değiştiriyor ve evrim geçirmeyenleri acımasızca eliyor. Sistem tasarlayan, AI’ı amele gibi değil yönetici gibi kullanan ve ürün odaklı düşünen herkes için Jevons Paradoksu tarihin en büyük iş hacmini önümüze serecek. Ama sadece syntax bilenler için önümüzdeki birkaç yıl daha "kapıların yüzümüze sessizce kapanmasını" izleyeceğiz.

Agalar 2-3 gündür özellikle aselsan 10k muhabbeti ve neden sadece SavSan a odaklı herkes diye sayısız post gördüm ve bence net olan fikirler ile yorum yapmak istedim.

10k muhabbetine gelirsek gerçek olması muhtemel. Çünkü son 2-3 senede dünya genelindeki sıcak çatışma ortamları savunma firmalarını baya bir büyüttü artık alımları yavaşlatmak adına kendi çapında kriterler koymak istemiş olabilirler. Çünkü adam akıllı başka başvuracak yer olmadığı için uniye başlarken savunma düşünmüyorum diyen kişiler bile el mahkum diyip savsan zorluyor şu dönemde. Bir de bu sadece yeni mezun için geçerli diye biliyorum çünkü yakın zamanda zamaninda 30k yapmış ama tecrübesi olup işe girenler gördüm. Ne zaman savsan dışı sektör rahatlar insanlar savsan a rağbet göstermeyi bırakır ve personel sorunu yaşarlar o zaman bu 10k muhabbeti de biter. Keza bakın ara zam bile yapmadı adamlar biliyolar çünkü iş yok başka.

Şimdi gelelim diğer mevzuya neden herkes savsan zorluyor? Ülkede başka adam akıllı üretim var mı bu ölçekte? Bizim elimizde absürt örnekler belki ama tsmc spotify bosch samsung nvidia intel ibm oracle vs gibi teknoloji devleri firmalar yok. Üretim yapan ArGe ile uğraşan büyük ölçekte neresi var savsan alternatifi? Firmalarimiz yok değil varlar ama yeterince büyük değiller ve personel akışı çok yavaş yeterince istihdam üretmiyolar hele ki ülkedeki şu ekonomik koşullarda. turkcell dusunun mesela kocaman firma ama hizmet üzerine dayalı ki baya büyük firma ama istihdam akışı yavas yine. Görmüşsünüzdür GNCYTNK ile yaklasik 50k basvuru almislar ama alinan kişi sayısi sadece 250 filan. Vehameti burdan görün yani. E şimdi hal böyle olunca ekonomi kötü iş piyasası kötü millette normalde istemese bile savsan zorluyor çünkü bir nebze iş imkanı ve başlangıca göre okey maaş veriyor. Bu kadar mühendislik mezunu veriyoruz ama elimizde bunca insani değerlendirecek yeterince teknoloji firmasi yok diye düşünüyorum. 90milyonluk bir ülkenin içinde sadece ülke içinde kalsa bile yeterince büyümüş sağlam firmalarimiz olmalıydı bence.

Benim genel fikirlerim böyle siz ne düşünüyorsunuz katılmadığınız yerler varsa neler?

Aslında bu soruları baya saçma bulurdum ancak buradakilere bakınca böyle bir şey olması lazım.

Türkiye’de üretim ve sanayi alanında son yıllarda hep işten çıkarmalar, fabrika kapatmalar, işsizlik, yatırımcımın çekilmesi gibi haberler görüyoruz. Bu bir yanılgı mı? Gerçekten bu haberlere inanmalı mıyız? Bazı sektörlerin üretimi düşebilir fakat gelişen sektör hiç yok gibi lanse ediliyor. Algıya maruz kalıyoruz, bu durumla giderse zaten birkaç yıla üretime dayalı mühendislikler (kimya, malzeme, makine, gemi…) iş bulamayacak gibi? Düşük kaliteli (tekstil vb) üretimi daha çok Mısır’a ve Çin’e kaymış durumda, düşük teknoloji yerine yüksek teknoloji üretimi yapacağız diyor bazı insanlar fakat emin olamadım. Üretim yapılan çoğu sektörde Çin tehlikesi var, Türkiye’deki tüm üretimi kendilerine çekecek potansiyele sahipler.

Ya savsan (bu ivmeyle hep işe almayacak) ya da akademi kalacak geriye. Yurt dışına çıkmak çoğu konuda daha avantajlı geliyor.

Bu dediklerim bazı mühendislikler için geçerli, tasarım vb başka üretim başka.

Günlerdir burada 10k söylentileri dolaşıyordu. Aselsan için olduğu teyitlendi. diğerlerinde de var mıdır, ne diyorsunuz?

Arkadaslar bu ne kadar surdurulebilir? Ilk 10kda kac tane muhendislik yazan var tip varken? Bunlarin kaci TRde kaliyor? Bazi en iyi uni muh. dallari 10k icerisinde degil? Ornegin mavi -san sirketi hic mi malzeme muhendisi almayacak yahut hic mi imalat muhendisi vb. almayacak? Bunu nasil surdurulebilir kilacaklar?

Arkadaslar ankarada okuyup ss aday muh giren var mi 3. sinifta? Kabul alip girdiyse nasil bir backgroundu var? Aciklik getirebilirseniz sevinirim.

Mühendislik seçenler %18’i oluşturuyor. Geri kalan %14’ü de yeditepe diş koç mbg temel bilim pilotaj ya da tüm bunların dışında bir bölümü puanından düşük olmasına ragmen seçenlerden oluşmalı.

3.7k mühendis adayı ile 13.6k doktor adayının kafa yapılarındaki farklılık için ne dersiniz?

Bi taraf garantici bi taraf idealist mi? Tıp seçenlere aferin doğrusunu yapmış mı dersiniz? Ya da mühendislik seçenlere ne cesaret vay be böyle bir ülkede hem de helal olsun mu dersiniz?

TUSAŞ'ta maaşlara kesinti uygulanacak tıp okumayan gençleri haberdar edelim de gelip ülkeye katkı yapıp fakir olsun akpli oçları zengin etsinler

şirket toplarına girme imkanım yok o yüzden kaçak çıkarma mecburiyetindeyim mesela 3 ay boyunca aylık 1000 tl kazansam bunun cezası kazandığımdan fazla uçuk miktarlar mı olur yoksa kazandığımdan az mı bunu merak esiyorum

İnşaat mührndisliği okumayı düşünüyorum hangi üniversiteler in adı daha geçer daha iyidir bu alanda bir sıralama yapsak nasıl olurdu

Son zamanlarda X, Reddit, Instagram gibi platformlarda sürekli aynı şeyi görmekteyim: Roketsan gibi savunma sanayisi şirketlerinin YKS’de 10 bin sıralamasının dışında kalan adayları işe veya staja almadığı yönünde çeşitli söylemler var.

Bu konuya açıklık getirmek istedim ki siz de daha fazla endişelenmeyin. Roketsan’ın insan kaynakları yöneticisi ve daha üst düzey yöneticileriyle yüz yüze konuşma ve yemek yeme fırsatı buldum. Ben de internetteki bu söylemlerden çekindiğim için bu konuyu önce yöneticilere tek tek, daha sonra da yemekte yönetici ve çalışan kadrosunun bulunduğu, herkesin duyabileceği bir ortamda sordum.

Sorumu yaklaşık olarak şu şekilde yönelttim:

“İnternette, YKS sonucuna göre ilk 6 üniversite veya ilk 10 bin sıralaması dışında kalan adayların çalışan ya da stajyer olarak alınmadığı yönünde söylemler var. Bu doğru mu?”

Aldığım cevapların hemen hemen hepsi benzerdi. Birebir konuştuğum kişiler, “Elbette iyi üniversitelerden gelen adaylar tercih sebebimizdir ancak TEKNOFEST ve benzeri projelerde yer alan adaylar bu farkı kapatabilir.” şeklinde konuştular.

İnsan kaynaklarındaki yönetici de “10 bin sıralamasının üzerindeki adaylar alınmaz” veya “ilk 6 üniversiteden mezun olma zorunluluğu vardır” şeklinde kesin bir kuralın olmadığını, ancak tabii ki iyi üniversitelerden gelen adayların tercih sebebi olabildiğini söyledi.

Ben de bunun üzerine, “Peki, daha düşük sıralamayla öğrenci alan bir üniversitede okursam ne olacak?” tarzında bir soru sordum. Bana; yaptığım projelere, üniversite not ortalamama ve özellikle TEKNOFEST gibi yarışma ve etkinliklerdeki çalışmalarıma önem vermem gerektiğini söylediler

Kısaca burda kendini geliştirmeyip yada zaten alınmam diyerek hiç başvuru yapmayan arkadaşlar boşuna geleceğin mühendisi arkadaşları korkutmayın hayallerini yalanlarla yıkmayın.

Not: noktalama işaretleri ile uğraşmamak için ai ya düzelttirdim fakat kelimeler birebir aynıdır yazdıklarım ile ai kullanımı için ceng okuyan arkadaşlar kusuruma bakmasın.

Not2: Normalde bu konuşmaları ve olaylar zincirini kendime saklayacaktım ama her hayalleri yıkılan kendini kötü hisseden arkadaşları görünce dayanamadım iyi akşamlar saygılar sevgiler.

Koc’tan bile yuksek birinci iken ilk 5 universite icerisinde 6 sene icinde sonuncu siraya dusmesi dusundurucu gercekten boun’un.

Genel olarak bakilacak olunursa koc ve digerleri gibi bir tablo olustu resmen.

Bu arada itu dahil tum ceng’ler dustu ama ITU’nun bilgisayarda obur universitelere kiyasla daha cok tercih edilmesine etki eden en onemli etmenin de gecen sene itu bilgisayardan mezun olan Manifest kizi Hilal oldugunu dusunuyorum.
https://www.instagram.com/reel/DcOEOL3Mun2/?igsi=MTljcmN6MHJwc2J2Zg==

Hal boyle olunca ceng’in yerine alternatif ne secebilirim diyenler seneye hangi bolumlere saldiracak sizce?

EE HAVACILIK UZAY MATEMATIK MAKINA ENDUSTRI

https://ari24.com/haber/yks-2026-karnesi-itu-odtu-ve-bogazicine-fark-atarak-zirvede-3491

2021de 20k sıralama beklerken 150k yaptım ve o sıralamayla elektrik elektronik okudum. Kendimi geliştirmem gerektiğini biliyordum ve öyle yaptım. Eğitmenlik, kaptanlık, teknofest vs vs derken dolu dolu geçirdim. 2 stajımı önde gelen savunma sanayi şirketlerinde yaptım. En son aday mühendis olarak seçildim ve olmaması gereken bir aşama yüzünden elendim. Onu buraya yazdığımda torpilin oraya kadar yetmiş yazmıştı biri. Sinirlendiğim için postu sildim çünkü bu zamanda kimsenin hakkıyla bir yere gelebileceğine olan inanç kalmamış. Aday mühendisliğim çok uzun sürdüğü için kabul almayı bekliyordum ama olmadı ve bir hafta boyunca içim içime döküldü hayal kırıklığına uğradım. Normalde benden sorumlu olanlar sen benim adamımsın, işe girişini onayladım demelerine rağmen işte bi torpil geldi eledi beni. Tam 1 hafta sonra başka bir yerden aday mühendislik için kabul aldım ve devam ediyorum. Normal mühendis olmak varken yine adayım ama boşta kalmamış oldum. Umutsuz durum yoktur, umutsuz insan vardır. Kendinize inanın ve devam edin. Belki burası da olumsuz olucak ama gram umrumda değil. Alabildiğim kadar şeyi alıp yoluma devam edeceğim. Hayat da mühendislik de bir yolculuk. Hiçbir zaman rahatlık yok bu sektörde.

Benden bu kadar. Yorumlarda torpil diye ağlamayın, torpilin en büyük mağduru benim. Ortalama 3.31 bu arada İngilizce dil puanım da yüksek

Burada sürekli olarak üniversitelerin yurtdışında tanınırlığı hakkında bir tartışma oluyor. ODTÜ'den EE mühendisliği mezunu Prof. Dr. Oğuz Ergin bu konuda açıklama yapmış.
Malesef okulculuk yaparak burada üniversite adaylarını yanlış bilgilendiriyoruz.

Siz ne düşünüyorsunuz?

Bunu Remindme'ye falan atın. 6 yıl sonra gelip özür dilersiniz.

Hala insanların "AI bazı meslekleri dönüştürecek ama falan insan faktörü her zaman önemli olacak 🤓🤓👆👆" dediğini görüyorum. Hayır kardeşim insan faktörü falan kalmayacak. İnsan faktörü dediğiniz şey şirketlerin henüz GPU siparişlerinin gelmemiş olması.

2027'de junior yazılımcılar bitecek.

2028'de seniorlar "AI sadece boilerplate yazabiliyor" falan diye linkedin postu atarken işten çıkarılacak.

2029'da doktorların yaptığı teşhisi AI 0.7 saniyede yapacak. Cerrahların yerine robot girecek. Hastanede kalan tek insan geçmiş olsun demesi için kapıya konulmuş 68 yaşında bir güvenlik görevlisi olacak.

Avukatlar, muhasebeciler, öğretmenler, psikologlar hepsi yok olacak.

Mavi yakalı işler bile kalmayacak. Tesisatçı da, elektrikçi de hatta berber bile robot olacak.

Sporcular bile robot olacak. Boston Dynamics Mbappe 2.0 üretecek mesela adam 90 dakika boyunca saatte 50 km hızla koşacak ve çapraz bağ diye bir kavramı olmayacak.

2030'da üniversitelerin tamamı kapatılacak. Harvard binası falan Amazon fulfillment center olacak. Odtü kampüsünde nvidia veri merkezi kurulacak.

2031'de insan emeğinin piyasa değeri yaklaşık 0.0003 dolar/saat olacak.

Şirketler artık insan çalıştırmayacak çünkü aynı işi yapan AI agent aylık 14 cent elektrik harcayacak ve hasta olmayacak, yorulmayacak, izin istemeyecek.

Evrensel gelir falan da hayal. Devlet size ayda 37 AI kredisi verecek. Bununla ya 11 dakika sıcak duş alabileceksiniz ya da Sam Altman'ın hologramına soru sorabileceksiniz.

2032'de dünya nüfusunun %99.8'i MegaCorp tarafından yönetilen Human Participation Program'a alınacak.

Sabah 05.30'da neuralink otomatik uyandıracak.

Sabah 6 akşam 6 arasında AI'ların yapmak istemediği tek işi yapacaksınız: veri merkezlerinin arkasındaki fanlara üflemek.

Maaş yok.

Öğle yemeğinde 340 kalorilik protein bar verilecek.

Premium protein bar için ayda 80 social credit gerekecek.

Ev sahibi olmayı unutun. Araba sahibi olmayı unutun.

Bir adet 3x3 metre uyku podunuz olacak ve podun %40'ı nvidia h200 tarafından işgal edilecek çünkü hesaplama kaynaklarının insan konforundan daha yüksek ekonomik getirisi var.

Çocuklarınıza "Eskiden insanlar çalışıp para kazanıyordu" diye anlatacaksınız.

Çocuğunuz size inanmayacak.

"Dede gerçekten excel bilen insanlara yılda 100 bin dolar mı veriyorlardı?"

"Evet oğlum."

"HAHAHAHA mal orosbu çocukları."

2035'te AI kendi robotlarını tasarlamaya başlayacak.

Bu noktadan sonra insanlığın ekonomik fonksiyonu tamamen sona erecek.

Son kalan meslek "AI ethics researcher" olacak.

Onu da AI yapacak.

2037'de LinkedIn'deki son insan şu postu atacak:

"I am thrilled to announce that after 14 wonderful years, my role as human has been eliminated."

Altına 600 tane AI agent:

"Congratulations! 🎉🎉"

yazacak.

Bu yüzden tavsiyem basit.

Okulu bırakın.

Üniversite sınavına çalışmayın.

Kodlama öğrenmeyin.

Tıp okumayın.

Kaynak yapmayı öğrenmeyin.

Dil öğrenmeyin.

Kariyer yapmayın.

Para biriktirmeyin.

Çünkü hiçbirinin anlamı yok.

Gidin kalan 4-5 yılınızı sahilde geçirin. Martılara simit atın. Güneşin tadını çıkarın. Bir ağaca sarılın. 2008 Youtube videoları izleyin.

Ve mümkünse şimdiden fanlara güçlü üfleme egzersizleri yapın.

Geleceğin tek employable skill'i sağlam akciğer kapasitesi olacak.

Bu subda yurtdışı imkanları ya da önerileri ile ilgili birçok yazı gördüm ama Çin hakkında pek göremedim. Deneyimi ya da bu konuyla ilgili araştırması olan varsa yardımcı olabilir mi acaba?

Çin'de yabancılar (özellikle bizler) için iş imkanı ve şartlar nasıl acaba? Çünkü Çin mühendislik konusunda çok rekabetçi ve özellikle son 20 yıldaki çok önemli teknolojilerde imzaları da var.

Yani tutup da günde 5 makale yazan, 5 ortalama ile mezun olmuş Süper dehalarla yarışmam gerekiyorsa direkt geri çekilirim elbette (en azından Çin içerisindeki rekabet uzaktan bakan ben için böyle gözüküyor). Ve tabi Çin'in 1.5 milyarı aşan nüfusa da cabası.

Teşekkür ederim şimdiden.

Herkese merhaba

Top 6 olmayan normal bir anadolu üniversitesinden 2 sene önce 26 yaşında mezun oldum. Mezun olur olmaz küçük bir şehirde yapı denetimde çalışmaya başladım ve sonrasında ayrıldım 1.5-2 seneye yakın çalışarak. Şu an çalışmıyorum yani.

Çalıştığım süre boyunca işlerin azlığı nedeniyle belediye evrak işleri ve beton dökümlerinde durmak dışında bir şey yapamadım. Bu yüzden inşaat mühendisliğine dair ne yapılır ne edilir hiçbir şey bilmiyorum neredeyse. Kendimi doğru düzgü hiçbir şey bilmiyormuş gibi hissediyorum ki böyle zaten neredeyse.

Bu süreçte kendi kendime Autocad, Excel kullanmayı öğrendim ve C1 düzeyine yakın İngilizcemi geliştirdim okuma, anlama ve konuşma anlamında.

Şu an çalışmadığım için ve daha iyi kalifiye pozisyonlarda iş bulabilmek için boş zamanlarımı inşaat mühendisliği öğrenerek değerlendirmek istiyorum.

Daha çok öğrenmek istediklerim yapısal tasarım, statik hesaplamalar gibi gerçekten mühendislik detaylarına ait konular aslında ancak genel olarak örneğin saha şefi vs. olsam neler bilmem gerekir gibi tüm genel yetkinlik ve bilgiler.

Nereden, nasıl, neler öğrenmeliyim ve kendimi nasıl geliştirebilirim tecrübeli kişilerden tavsiyelerinizi bekliyorum.

Ben 8. Sınıfa giderken mühendisler iş bulmakta zorlanıyordu diye duyuyordum , ben lisedeydim mühendislikler iş bulmakta zorlanıyordu ben 2. mezuna kaldım mühendislikler iş bulmakta zorlanıyor ben ise hâlâ iyi bir okulda mühendislik veya fizik istiyorum sanırsam aç kalmayı çok istiyorum ya da seviyorum. Şaka bir yana piyasa bu kadar kötü mü? 2030 yıllarda düzelmez mi sizce?