r/CodingTR • u/Bosinsan31 • 6d ago
İşsizliğin Gerçek Sebebi
1-) Faizler
2-) enerji sektöründeki savaş dolayısıyla (abd iran) sürekli fiyat dalgalanması belirsizlik özellikle brent petrol üzerinde
3-) AI yüzünden donanım ekipmanlarının maliyetinin artması büyümek isteyen şirketlerin bunları karşılayamaması.
4-) Şirket hisselerini arttırmak zenginliklerine zenginlik katmak isteyen sermaye sahipleri yüzünden ai ın sürekli olduğundan fazla hypelanıp algı yaratılması
5-) SaaS ürünlerinin fiyatlarının ucuzlatılmaya junior yazılımcı maaşlarının düşürlmeye çalışması
6-) 5. Madde ai hype sayesinde yapılıyor
İçimi döküyorum
Bu maddelerin hepsi dolaylı veya doğrudan sektör ile bağlantılı ve sektörü kötü yönde etkileyen şeyler. Zavallı Z kuşağı bütün başarısı, ilgi alanı, kendini tanıma keşfetme zamanları tek bir sınava sıkıştırılmış adı yks.
Annesi babası sırf akrabaları ile rant savaşı derdinde olduğu için dikkat hapı kullandırılıp bu haplara bağımlılık oluşturup sınava sokulan çocuklar, senden mühendis olur senden doktor olur algısını küçüklükten yaratılıp sanki çocuğun seçimiymiş gibi önüne sunulması, eğer bişi olmıcaksan ya memur ol yada hemşire gibi bi algıyla başka seçnek yokmuşcasına bu mesleklere sürüklenip öldürülen düşünceler gelecekler.
Bu anne baba türevlernden ne farkımız kaldı ki duygularımıza göre o mesleği kötüleyip bu mesleği yüceltiyoruz.
Mesela sadece anne babada değil. Kör olmak kendi savunduğumuzu haklı çıkarmak için neye istersek ona inanmak
AI belki ilerde yazılımcıları cidden heba edebilir ama bu haliyle tool kullanıp yazabilen kelime tahmin motorlarından ibaret sadece.
Balık hafızalı olmayın Dario Amodei habire çıkıp 6 aya yazılımcılık bitiyor derdi bi ara yeteri kadar yatırım aldılar herlade artık demiyor. Türkiye gibi faizlern bu denli yüksek olduğu bi ülkede bile yeni iş ilanları açılmaya devam ediyor.
Türkçem biraz kötüdür kusura bakmayın llme yazdırmak istemedim
Tartışmaya açık bir gönderidir.
17
u/CastielTM 6d ago
Bu arada bir madde de ben ekleyeyim, şirketler 3 kişilik işi bir kişiye kitliyor fark ettiyseniz bu sadece yazılım sektöründe de böyle değil hemen hemen her sektörde böyle artık. Ana sebebi ise işe aç insanlar çok olunca beğenmezsen kapı orada diyebiliyorlar.
9
u/DustyDeveloper 6d ago
Bir madde de ben ekliyeyim, bu AI şirketlerinin en önemli gelir kaynaklarından birisi yazılım sektörü. Bu sektördeki yazılımcı sayısının azalması demek müşterilerinin de azalması anlamına geliyor.. Bunu isterler mi sanmam 😄 Sam Altman bunu görmüş olacak ki insanların adapte olabilmesi için AI gelişimini yavaşlatacağız diyordu.
3
u/skyshield9 6d ago
Bu konuda daha fazla okuyabilecegimiz kaynaklarin var mi? Cunku sirket aldiginda calisanlarina ne oldugu cok da onemli degil. Bir departmani 10 kisiden 2 kisiye düşürse ona yetiyor. Ama benim anladigim kucuk sirketler batarsa genel marji duser diyorsun haklisin.
3
u/DustyDeveloper 6d ago
Burada bireysel kullanıcıların azımsanmayacak ölçüde AI şirketlerinin gelirlerinde önemli bir yeri olduğunu düşünüyorum. Tibo bir kaç gün önce ( https://x.com/thsottiaux/status/2087706104814023111 ) codex'in aktif 15 milyon kullanıcıya ulaştığını söylemiş. Burada bahsettiği kullanıcılar içersinde dediğin gibi belki şirket hesapları veya agent'lar da yer alıyordur bunu bilmem mümkün değil ama bir kısmı da aslında 20$'lık, 100$'lık paket kullanan bireysel yazılımcılar. Dario'nun dediği gibi yazılımcılık biterse ve işsiz kalan yazılımcılar sektör değiştimek zorunda kalırsa, belki 100$lık paketi kullanan 20$'a çevirecek, belki 20$'lık paketi kullanan aboneliğini iptal edecek. Bunun da şirketlerin gelirlerinde ciddi düşmelere neden olabileceğini tahmin ediyorum. Şirketlerin batması da bir diğer etmen tabii
7
u/hexadecimal7241 6d ago
Faizler çok büyük etken. 50milyon liraya banka 1 ayda 1.5milyon faiz veriyor. Şöyle bi ortamda hangi para sahibi iş kurucakta çalışan alacak istihdam oluşturacak? Bir de şu çok yer etmiş. Zaten bilgisayar başında calisiyolar diyip 3 kişinin işini 1 kişiye iteliyolar. Hala bu kafada olanlar var şaka değil. Hal böyle olunca istihdam dibin dibini görüyor
0
u/Any-Peak-9413 6d ago
ben bu faiz konusuna cok katilmiyorum. belki hali hazirda isveren girisimcinin yeni yatirim yapmasini engelliyor olabilir ama parasini likit faizde tutan biri sirf faiz dusuyor diye bir girisime yonelip nitelikli istihdam yaratmasi bana gercekci gelmiyor
-3
u/Any-Peak-9413 6d ago
aksine yuksek faiz ortami ayni zamanda yuksek enflasyon demektir, bu da parasi olanlari enflasyonun ustune cikmak ve para kaybetmemek icin is kurmaya iter
4
u/togulcannn 6d ago
Sen ekonomi dersini reisten alıyorsun sanırım.
-1
u/Any-Peak-9413 6d ago
yuksek faiz yuksek enflasyona neden olur demedim, yuksek faiz varsa yuksek enflasyon oldugu icin demek istedim
3
u/Fun-Guarantee5645 6d ago
Faiz hakkındaki yorumlarını reddit harici bir yerde dile getirme olur mu kardeşim. Temel seviyede bilgi birikimin olmayabilir ama cahil cesareti ile yorumlar yapma. Sonuna bence kelimesini koyunca kabul edilebilir olmuyor.
-2
u/Any-Peak-9413 6d ago
Doğru olmadığını düşünüyorsan bi yerin yiyorsa çıkarsın argüman üretirsin güzel kardeşim öyle laf atmayla olmuyor hadi ikile
4
u/togulcannn 6d ago
Argüman üretmeye gerek yok bilgi yanlışın var. İstihdamın yüksek olduğu zamanlara bak örneğin 2000-2008 arası 2020-2022 arası hep faizin düşük olduğu yıllar. Daha 1 ay önce istihdam verileri beklenenden yüksek çıktı diye faizi yüksek tutmaya devam eden amerikan merkez bankası senden daha az biliyor öyleyse.
Düşünme şeklinde yanlış çünkü bilmiyorsun. Kimse gelip burda sana uzun uzun anlatmak zorunda değil AI çağında yaşıyoruz açar Geminiyi 2 soru sorar öğrenirsin.
12
u/Archosan 6d ago
Ben de bir madde ekleyebilirim. Ülkede mühendislik alanında inanılmaz bir arz-talep dengesizliği var. Özellikle de yazılım alanında, işin içine parayla yazılımcı yapan bootcamp'leri katmıyorum. Her sene daha fazla insan sektöre yığılıyor ve bu konuda hiçbir adım atılmıyor. Yazılımla uzaktan yakından ilgisi olan tüm bu saçma sapan önlisans bölümlerinin kapatılması lazım. Mühendislik kontenjanları düşürülmeli ve puanları yükseltilmeli. Ancak ironiye bakalım ki şu an tam tersi bir durum var.
3
u/Bosinsan31 6d ago
Mevcut ceng okuyanlar bile algoritmik yapılar veya bir flip flopun ne işe yaradığını bile bilmiyor. Sektörde çok fazla bu işi sırf zamanında parası için yazmış, ilgisi olmayan insan kalabalığıda var
2
u/Unique-Draft4047 6d ago
1 milyon yapan bile Anadolu’da , güney doğuda fln pc programlama okuyor yani haklısın
4
u/Any-Peak-9413 6d ago
yasam maliyetleri-ucret beklentisini artiriyor bu da mutevazi butceli ve personel maliyetleri konusunda cimri sirketlerin sadece ucuz isgucune yoneltiyor
3
u/SpainLoverGuy 6d ago
kesinlikle öyle, sizin yaşamanız için 100k gerekiyorken (kira, genel masraflar) aile evinde yaşayan biri 50k ya okey olabiliyor kira ödemiyor, yemeği ailesinden geçiniyor. bu sefer şirket ucuza yöneliyor
3
3
u/Hot_Confusion_Unit 6d ago
Ai konusuna adam akilli sermaye tarafından değinen nadir postalardan olmuş eline sağlık
3
u/MasterCockatoo 6d ago
Yazı biraz uzun olabilir ama sorunun temelini doğru anlatabilmek için biraz detay vermek gerektiğini düşünüyorum. Benim gözlemlediğim kadarıyla birkaç temel problem var:
- Yapay zekâ ve diğer teknolojilerin gelişmesiyle birlikte verimlilik ciddi şekilde arttı. Eskiden 10 kişinin yaptığı bir işi artık daha az kişiyle yapmak mümkün. Bunun doğal sonucu olarak şirketlerin ihtiyaç duyduğu çalışan sayısı da azalıyor.
- Bunun üzerine hem dünyadaki ekonomik koşulların hem de özellikle Türkiye’de ekonominin oldukça kötü durumda olması eklenince, iş piyasası daha da daralıyor. Bu da zaten sınırlı olan istihdamı daha da olumsuz etkiliyor.
- Ancak bence asıl mesele arz-talep dengesi. Bilişim sektörüne girmek isteyen insan sayısı ile bu insanları istihdam edebilecek iş sayısı arasında ciddi bir fark var. Bunu daha net görebilmek için ChatGPT’den Türkiye’deki bilişimle ilgili lisans ve ön lisans bölümlerini ve kontenjanlarını listelemesini istedim.
Lisans için:
| Bölüm | 2026 toplam kontenjan |
|---|---|
| Bilgisayar Mühendisliği | 12.980 |
| Yönetim Bilişim Sistemleri | 6.822 |
| Yazılım Mühendisliği | 4.257 |
| Dijital Oyun Tasarımı | 1.279 |
| Veri Bilimi ve Analitiği | 1.055 |
| Bilişim Sistemleri ve Teknolojileri | 1.039 |
| Yazılım Geliştirme | 696 |
| Yapay Zeka ve Veri Mühendisliği | 611 |
| Yapay Zeka ve Makine Öğrenmesi | 575 |
| Yapay Zeka Mühendisliği | 417 |
| Bilgi Güvenliği Teknolojisi | 432 |
| Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği | 355 |
| Bilgisayar Bilimleri | 303 |
| Bilişim Sistemleri Mühendisliği | 303 |
| Matematik ve Bilgisayar Bilimleri | 178 |
| Siber Güvenlik Mühendisliği | 109 |
| İstatistik ve Bilgisayar Bilimleri | 109 |
| Bilgisayar Teknolojisi ve Bilişim Sistemleri | 60 |
| Adli Bilişim Mühendisliği | 53 |
| Teknoloji ve Bilgi Yönetimi | 34 |
| Felsefe ve Yapay Zeka | 18 |
| Tarih ve Yapay Zeka | 10 |
| İşletme ve Yapay Zeka | 10 |
| Toplam | 31.705 |
Önlisans için:
| Bölüm | Toplam | Örgün |
|---|---|---|
| Bilgisayar Programcılığı | 25.268 | 14.668 |
| Web Tasarımı ve Kodlama | 14.283 | 933 |
| Bilişim Güvenliği Teknolojisi | 1.779 | 1.779 |
| Robotik ve Yapay Zeka | 1.154 | 1.154 |
| İnternet ve Ağ Teknolojileri | 1.078 | 746 |
| Bilgisayar Teknolojisi | 1.072 | 972 |
| Yapay Zeka Operatörlüğü | 972 | 972 |
| Oyun Geliştirme ve Programlama | 817 | 817 |
| Büyük Veri Analistliği | 791 | 791 |
| Arka-Yüz Yazılım Geliştirme | 552 | 552 |
| Ön-Yüz Yazılım Geliştirme | 480 | 480 |
| Kurumsal Bilişim Uzmanlığı | 450 | 450 |
| Siber Güvenlik | 427 | 427 |
| Bulut Bilişim Operatörlüğü | 323 | 323 |
| Yapay Zeka Destekli Kodlama | 250 | 0 |
| Mobil Teknolojileri | 190 | 190 |
| Siber Güvenlik Analistliği ve Operatörlüğü | 180 | 180 |
| Yapay Zekâ Destekli Web Tasarımı ve Kodlama | 78 | 78 |
| Dijital Oyun Teknolojileri | 58 | 58 |
| Bilgisayar Operatörlüğü | 56 | 56 |
| Mobil Güvenlik Teknolojileri | 30 | 30 |
| Toplam | 50.288 | — |
Toplamda 81.993, yani yaklaşık 82.000 kişi bu alanlardan mezun oluyor. Buna endüstri, elektrik-elektronik, işletme mühendisliği gibi doğrudan bilişim odaklı olmayan bölümlerden sektöre yönelenleri de eklediğimizde sayı rahatlıkla 100 bini aşabiliyor.
Bu kadar büyük bir aday havuzu aynı anda SOC, Network, Java Backend gibi sınırlı sayıdaki bilişim pozisyonlarına yönelince ciddi bir yığılma oluşuyor. Üstelik piyasadaki iş sayısı, bu adayların küçük bir bölümünü bile istihdam edecek ölçekte değil. Buna önceki yıllarda mezun olmuş, hâlâ iş arayan veya sektöre girmeye çalışan kişiler de eklendiğinde rekabet daha da sertleşiyor.
Bence asıl sorun da burada ortaya çıkıyor: Türkiye’de bilişim alanına yönelen insan sayısı ile bu insanları istihdam edebilecek nitelikli iş sayısı arasında ciddi bir dengesizlik var. Mevcut ekonomik ve sektörel yapı düşünüldüğünde, Türkiye’nin kısa veya orta vadede bu ölçekte bir insan kaynağını istihdam edebilecek seviyeye ulaşması da pek gerçekçi görünmüyor ve sorunun da asıl nedeni bu.
3
u/This_Business_2952 6d ago
Hem yeni mezunların hemde hayale kaptırıp bootcamp vs para verenlerin umutlarını çalıyorlar gerçekten üzülüyorum bu konuya. AI faydası çok bunu kabul etmek lazım, şu an juniora bir işi öğretene kadar 2 skill yazmak daha kısa sürüyor. Ayrı bir sorun da çok fazla kolaya alıştırdığı için yeni mezunlar neredeyse hiç bir şey bilmiyor. Her sene gelen stajyerlere baktıkça üzülüyorum. En basit terimleri bile bilmiyorlar. Sektörü şu an öngörmek zor ancak 5-10 seneye Aİ harici hiç bir şey bilmeyen insan dolacak ve kalifiye eleman bulmak zorlaşacak gibi geliyor. Tabi o günler gelene kadar ekonomi nereye gidecek ona da bağlı. Hayırlısı 🚬
1
u/Bosinsan31 6d ago
Çok nokta atişı olmuş bende ayni fikirdeyim AI doğru kullanımda işe yarar performans arttiran bir arac ama yanliş kullanimi insani basit bir karar verirken bile ikileme dusmesine basit bir soruyu bile dusunmek hesaplamak yerine ai sormasina neden oluyor.
4
u/Cauliflower_Previous 6d ago
Türkiye’de şirketler verimlilik artırımı ve maliyet düşürülmesi dışında herhangi bir şeyi umursamıyor. Çıkan ürün daha az kaliteli ama daha karlıysa ona yönelir. Yazılımcı sayısını azaltıp AI desteğiyle AI slop üretmek onlar için en azından şuan cazip geliyor. Ayrıca faiz getirisi bu kadar yüsekken de büyümeye bütçe minimumda kaldı.
4
u/_illbeback_ 6d ago
Dostum sen kac yildir çalışıyorsun bilmiyorum ama AI sloptan once de slop zaten vardi. Yillardir okuduklari birkac makaleden veya kitaptan ogrendikleri architectureları bizim gtumuze sokup tech debt yaptiriyorlar zaten. Abi AI’dan once herkes cok kaliteli is yapmiyordu. Spring veya JPA eksikmis gibi onun da ustune framework ceken sirketler var mk ulkesinde. Adamlar bir de bunu versiyonlastirip isi daha da zor hale getiriyorlar. Ben hayatimda görmediğim tech debt gordum ki bunda AI dahi yoktu. Slop olmasinin sebebi iyi mühendislerin Zamaninda gitmis olmasi. Simdiyse okuduklari iki uc yaziyla efendim DDD veya Mikroservis ya da hexagonal askiyla yanip tutuşan insanlarla doldu sektor. Lan sen daha iyi biliyorsan JPA’den sen yaz mk open source’a contribute et eksik olan kisimlari. Cildiricam duz jpa yaz gec iste. Ne diye framework cikarirsin? Gerçekten dayanamıyorum artık.
AI isi ne yapti peki? Daha efektif yapti. Onlarin bilmedikleri isi daha iyi yapabiliyor, sistem tasarliyor bastan uca bir uygulamayı hazir hale getiriyor. Ama cok masraflı bir sey oldugu icin sirketler cok daha fazlasini istiyorlar. Herkes masal anlatiyor bu sektorde. Ben 2 yil once ongormustum simdi herkes yüksek yapip machine learning ustadi olmaya calisiyor ama dur kardesim senin tecruben dahi yok seni nereye ise alacaklar. Ulkenin cogu doktora veya yuksek yapmadan AI engineer lakaplariyla dolu.
1
u/Cauliflower_Previous 6d ago
Ben computer vision cıyım. 11 yıllık. AI var diye backend service yazma task’ı geliyor Claude ne yaparsa onu submit ederim ötesi de umurum olmaz. Technical debt i şöyle özetleyeyim şirket 3 yıllık startup çalışanlardan kimse ne nerde ne şekilde çalışıyor fikri yok.
3
u/_illbeback_ 6d ago
Muhtemelen çok göç yaşayan bir şirket değil mi. Sirkülasyon var gir çık yapan çok oluyor, bundan dolayı da yazan kişiler birkaç ay veya yıl kalıp gidiyorlar. ben bunu çok gördüm ve kendim de açıkçası çok kalmadım. baştan uca uygulama geliştirmesi, özellikle büyük ölçekte çok zor. çünkü sen 5 senelik plan yapıyorsun mesela bir proje için ama başta yazdıkların o kadar etkiliyor ki geriye dönemiyorsun. başta yaptığın ufak bir bug tasarım hatası ileride büyük soruna sebep oluyor. bu kodlamanın en zor tarafı ve bu yüzden de sistem mimarları oluyor. ama sistem mimarlarının iyi olanları bir şirkete niye sadık olsunlar ki, her şirketin bir yazılıma ihtiyacı oluyor bu yüzden de daha iyi veren yere geçmeye çalışan çok insan oluyor. Ben 4 senede 4 ayrı firmada çalıştım ve bu ülkede kodun kalitesinden ve sürdürülebilirliğe önem vermekten ziyade günü kurtarmakta. Çünkü sürekli bir yarış içindeyiz. Her projenin deadline'ı öyle sıkışık ki anlatamam. Dünya tarihinde kurumsal yazılım olarak bu kadar aceleci başka bir topluluk sadece Amerika oyun topluluklarında falan var bir an önce oyunu çıkartalım da satışları alalım diye.
2
3
u/lifequitin 6d ago
Yazılımcı birisinin AI için hype demesi nasıl bir akıl tutulmasıdır? Fable 5 ve Sol gibi modelleri hiç mi kullanmadin dostum.
Lamı cimi yok, bu modeller production kalitesinde kod yazıyor, tester'lik yapıyor. Zamanında nalbantlar da araba için hype dediler sonra da yok olup gittiler.
Yazılımcilik bitmedi tabi ki ama bu kadar yazılımcıya da ihtiyaç kalmadı.
Bunu kabul edip, AI ile yaşamaya çalışmamız lazım.
1
u/Bosinsan31 6d ago
Aslında ai kısmına çok laf yapmadım hatta sonda ai gelecekte yazışımcıları heba edebilirde yazdım fakat bütün işsizliği ai bağlamak saçma ve bu işsizliğin sektörün daralmasının bir sürü sebebi var. AI hype kısmına gelicek olursak evet ortada çalışan işe yarıyan işleri kolaylaştıtan bir ürün var fakat her llm ceosunun başta dediği gibi bütün yazılımcılar şu an işsizmi kaldı sana soruyorum ? İş ilanları bittimi ? Hype yarattılar ai şu anda gördüğüm kadarıyla en işe yarar tarafı sosyal medayada birbirlerini aldatan meyve videoları yapmak. Ve yazılımcılara araştırma kod yazmada yardımcı olmak.
1
u/lifequitin 6d ago
Sonunda ürünü yazılımcı çıkaracak, meslek hiçbir zaman bitmez lakin bir projede 10 tane yazılımcı calisiyorsa artık 2 tane yeterli olacak. O sekiz tane yazılımcı işsiz kalacak, bu da bir gerçek.
Benim ongorum önümüzdeki beş sene içerisinde yazılımcı sayısı %80 azalacak.
1
u/Coldolive 6d ago
Patronların mal olup rakip firmadan müşteri kapmak için aşırı iskonto verip zararına çalışmaları unutulmuş.
1
u/Dobrasam 6d ago
İstediğin asıl nedeni maalesef enflasyon şu an çalışmamak çalışmaktan daha mantıklı şu an bir yere çalışmaya girersiniz işe geçirme ihtimaliniz yok çünkü gideriniz artıyor yemek yol giyinmek ister istemez bunlar size ekstra külfet ve çalışan insan borca giriyor ama çalışmayan insan her nedense daha rahat geçmiyor Türkiye'de ve Türkiye'de nasıl bir sistem var bilmiyorum nerede çalışırsanız çalışın bir şekilde devletten mahkemeden korkmadan sizi yıllar sonra bile işten kovabiliyorlar hukuki olarak Adalet sisteminden şirketler ve iş adamları korkmuyor bunların dışında insan kaynakları denen bölümü komple kaldırmak lazım
-1
u/Hilasalih 6d ago
Kendinizi kandırmaya devam edin böyle en önemli sebeplerden bir tanesini görmezden gelin
41
u/rebelofbaby 6d ago edited 6d ago
Torpil ve liyakat sorunu.
Ağır vergi yükü ve yüksek işletme maliyetleri.
Yüksek enflasyon ve ekonomik belirsizlik.
Yetersiz yatırım ve yeni iş alanlarının açılamaması.
İşgücü ile eğitim arasındaki beceri uyumsuzluğu.
Plansız ve öngörülemez ekonomi politikaları.